ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਸੁਝਾਅ: ਕੀ ਕਹੀਏ, ਕੀ ਨਹੀਂ

ਛੋਟਾ ਜਵਾਬ

ਕਿਸੇ ਸ਼ਾਂਤ ਥਾਂ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਓ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲਓ, ਅਤੇ ਹੌਲੀ ਤੇ ਛੋਟੇ, ਸਾਦੇ ਵਾਕਾਂ ਵਿੱਚ ਬੋਲੋ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ, ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦੋ ਚੋਣਾਂ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਜਿੰਨਾ ਆਮ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਡੀਕ ਕਰੋ। ਬਹਿਸ ਨਾ ਕਰੋ, ਟੋਕੋ ਨਾ ਅਤੇ ਪਰਖੋ ਨਾ। ਸ਼ਬਦਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਬੋਲਣਾ ਔਖਾ ਹੋ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਛੋਹ, ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।

ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪਿਛੋਕੜ ਦਾ ਸ਼ੋਰ ਘਟਾਓ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਾਓ।
ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਵਰਤੋ, ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਲ, ਅਤੇ “ਉਹ” ਦੀ ਥਾਂ ਨਾਂ ਵਰਤੋ।
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਵਾਲਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਦੋ ਚੋਣਾਂ ਜਾਂ ਹਾਂ-ਨਾਂਹ ਵਾਲਾ ਸਵਾਲ ਦਿਓ।
ਜਵਾਬ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰੋ। ਜੇ ਗੱਲ ਸਮਝ ਨਾ ਆਵੇ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ ਦੁਹਰਾਓ, ਫਿਰ ਨਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਅਜ਼ਮਾਓ।
ਬਹਿਸ ਨਾ ਕਰੋ, ਟੋਕੋ ਨਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿਓ।
ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਬਦ ਮੱਧਮ ਪੈਂਦੇ ਹਨ, ਛੋਹ, ਲਹਿਜੇ, ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਸਾਂਝੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਰਾਹੀਂ ਗੱਲ ਕਰੋ।

ਇਸ ਪੰਨੇ ਉੱਤੇ (8 ਭਾਗ)

ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਝਾਅ ਕੀ ਹਨ?
ਮੈਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂ?
ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?
ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣਾਂ?
ਜੇ ਉਹ ਕੋਈ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?
ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਵਧਣ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੀ ਹੈ?
ਕੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?
ਜੇ ਮੇਰਾ ਸਬਰ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ?

ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਸ਼ਬਦ ਲੱਭਣੇ, ਲੰਮਾ ਵਾਕ ਸਮਝਣਾ, ਜਾਂ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇ ਸ਼ੋਰ ਨੂੰ ਅਣਸੁਣਿਆ ਕਰਨਾ ਔਖਾ ਬਣਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦਾ ਮਤਲਬ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੇ ਜੁੜਨਾ ਚਾਹੁਣਾ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਗੱਲਬਾਤ ਦੀ ਤਿਆਰੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਬੋਲਣ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੇ ਸੁਣਨ ਦੇ ਢੰਗ ਵਿੱਚ ਛੋਟੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਗੱਲ ਕਰਨਾ ਦੋਵਾਂ ਲਈ ਸੌਖਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।

ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਰੂਰੀ ਸੁਝਾਅ ਕੀ ਹਨ?

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚੋ, ਗੱਲ ਸਾਦੀ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਸਬਰ ਰੱਖੋ। ਜੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਪੰਜ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਰਹਿਣ:

ਕਮਰੇ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰੋ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਓ। ਟੀਵੀ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਂ ਲਓ।
ਇੱਕ ਵਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਲ ਕਹੋ। ਛੋਟੇ ਵਾਕ, ਇੱਕ ਗੱਲ, ਇੱਕ ਸਵਾਲ।
ਦੋ ਚੋਣਾਂ ਦਿਓ। “ਚਾਹ ਜਾਂ ਕੌਫ਼ੀ?” ਪੁੱਛਣਾ “ਤੁਸੀਂ ਕੀ ਲਓਗੇ?” ਨਾਲੋਂ ਸੌਖਾ ਹੈ।
ਉਡੀਕ ਕਰੋ। ਜਵਾਬ ਲਈ ਜਿੰਨਾ ਆਮ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਮਾਂ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਟੋਕਣ ਤੋਂ ਬਚੋ।
ਕਦੇ ਬਹਿਸ ਜਾਂ ਪਰਖ ਨਾ ਕਰੋ। ਇਸ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿਓ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਇਸ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੱਥ ਸਹੀ ਹਨ ਜਾਂ ਨਹੀਂ।

ਮੈਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਵੇਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਾਂ?

ਹਾਲਾਤ ਅਜਿਹੇ ਬਣਾਓ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਲਗਾ ਸਕੇ। Family Caregiver Alliance ਦੀ ਗਾਈਡ ਪਹਿਲਾਂ ਸ਼ੋਰ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਸਿਫ਼ਾਰਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ: ਰੇਡੀਓ ਜਾਂ ਟੀਵੀ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਪਰਦੇ ਜਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਬੰਦ ਕਰੋ, ਜਾਂ ਕਿਸੇ ਵੱਧ ਸ਼ਾਂਤ ਥਾਂ ਚਲੇ ਜਾਓ।

ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਆਓ। ਪਿੱਛੋਂ ਜਾਂ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਆਉਣਾ ਡਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ। “ਪਿਤਾ ਜੀ, ਮੈਂ ਸਿਮਰਨ ਹਾਂ, ਤੁਹਾਡੀ ਧੀ।” ਇਸ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤੁਹਾਡਾ ਨਾਂ ਲੱਭਣ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਨਹੀਂ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਚਾਈ ਤੱਕ ਆਓ। ਜੇ ਉਹ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਬੈਠੋ ਜਾਂ ਗੋਡਿਆਂ ਭਾਰ ਹੋਵੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬਰਾਬਰ ਹੋਣ।
ਆਪਣਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਲਹਿਜਾ ਦੇਖੋ। National Institute on Aging (NIA) ਸਲਾਹ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਪਣੇ ਲਹਿਜੇ, ਆਵਾਜ਼, ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ, ਅਤੇ ਨਿੱਘਾ, ਸਿੱਧਾ-ਸਾਦਾ ਢੰਗ ਰੱਖਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੋ।
ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਓ ਕਿ ਐਨਕ ਅਤੇ ਸੁਣਨ ਵਾਲੀ ਮਸ਼ੀਨ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂ ਸੁਣਿਆ ਨਾ ਜਾ ਸਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮੈਨੂੰ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਕਿਵੇਂ ਕਹਿਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ?

ਸਾਦੇ ਸ਼ਬਦ, ਛੋਟੇ ਵਾਕ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ, ਨੀਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਰਤੋ।

ਇੱਕ ਵਾਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੱਲ। “ਆਓ ਤੁਹਾਡਾ ਕੋਟ ਪਾ ਲਈਏ। ਫਿਰ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰ ਚੱਲਾਂਗੇ।” ਦੋਵੇਂ ਇੱਕੋ ਸਾਹ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ।
ਨਾਂ ਵਰਤੋ, ਸਰਵਨਾਂਵ ਨਹੀਂ। “ਮਾਸੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ” “ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਫ਼ੋਨ ਕੀਤਾ” ਨਾਲੋਂ ਸਾਫ਼ ਹੈ।
ਆਵਾਜ਼ ਨੀਵੀਂ ਕਰੋ, ਉੱਚੀ ਨਹੀਂ। Family Caregiver Alliance ਆਵਾਜ਼ ਉੱਚੀ ਕਰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਨੀਵੀਂ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੁਝਾਅ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਦੁਹਰਾਓ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੋ। ਜੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝ ਨਾ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਉਹੀ ਸ਼ਬਦ ਇੱਕ ਵਾਰ ਦੁਹਰਾਓ। ਜੇ ਇਹ ਕੰਮ ਨਾ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਠਹਿਰੋ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸ਼ਬਦ ਅਜ਼ਮਾਓ।
ਸਿਰਫ਼ ਦੱਸੋ ਨਾ, ਦਿਖਾਓ ਵੀ। ਕੱਪ ਵੱਲ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰੋ, ਦੋ ਸਵੈਟਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਦਿਖਾਓ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾ ਕਦਮ ਕਰ ਕੇ ਦਿਖਾਓ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰੋ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਨਹੀਂ। NIA ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਅਤੇ “ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ” ਤੋਂ ਵੀ ਬਚੋ।

NIA ਆਮ ਸਵਾਲਾਂ ਦੇ ਸੌਖੇ ਰੂਪ ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਭਾਵਨਾ ਵਿੱਚ ਕੁਝ ਉਦਾਹਰਨਾਂ:

ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ	ਇਹ ਅਜ਼ਮਾਓ
“ਤੁਹਾਨੂੰ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?”	“ਤੁਸੀਂ ਮੱਛੀ ਲਓਗੇ ਜਾਂ ਮੁਰਗ਼ਾ?”
“ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ?”	“ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਥਕਾਵਟ ਲੱਗ ਰਹੀ ਹੈ?”
“ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੈ?”	“ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਪੰਜ ਮਿੰਟ ਵਿੱਚ ਤਿਆਰ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।”
“ਇਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰੀਦਾ।”	“ਆਓ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ ਕੇ ਦੇਖੀਏ।”
“ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਝੀਲ ਦਾ ਸਾਡਾ ਸਫ਼ਰ ਯਾਦ ਹੈ?”	“ਮੈਂ ਝੀਲ ਦੇ ਸਾਡੇ ਸਫ਼ਰ ਬਾਰੇ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਦੱਸੋ ਤੁਹਾਨੂੰ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੀ ਚੰਗਾ ਲੱਗਿਆ।”
“ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ।”	ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਜਵਾਬ ਦਿਓ, ਜਿਵੇਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ।

ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿਵੇਂ ਸੁਣਾਂ?

ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ, ਮਤਲਬ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਸੁਣੋ।

ਉਡੀਕ ਕਰੋ। ਚੁੱਪ ਅਕਸਰ ਸੋਚਣ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਦਸ ਤੱਕ ਗਿਣੋ।
ਸ਼ਬਦ ਸਿਰਫ਼ ਉਦੋਂ ਸੁਝਾਓ ਜਦੋਂ ਉਹ ਅਟਕ ਜਾਣ। Family Caregiver Alliance ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਜੂਝ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸ਼ਬਦ ਸੁਝਾਉਣੇ ਠੀਕ ਹਨ।
ਜੋ ਸੁਣਿਆ ਉਸ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕਰੋ। Alzheimer’s Association ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਬਾਰੇ ਗਾਈਡ ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਪਿੱਛੇ ਦਾ ਮਤਲਬ ਲੱਭੋ ਅਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੁਹਰਾ ਕੇ ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਠੀਕ ਸਮਝਿਆ। “ਤੁਹਾਨੂੰ ਕਾਰ ਦਾ ਫ਼ਿਕਰ ਹੈ?”
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚਿਹਰਾ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇਖੋ। NIA ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਬੋਲਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਚਿਹਰੇ ਦੇ ਹਾਵ-ਭਾਵ ਉਦਾਸੀ, ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਖਿੱਝ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਾਫ਼ ਦਿਖਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਫ਼ਿਕਰਾਂ ਨੂੰ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਲਓ। ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਫ਼ਿਕਰ ਕਿਸੇ ਗ਼ਲਤ ਗੱਲ ਉੱਤੇ ਟਿਕੀ ਹੋਵੇ, ਭਾਵਨਾ ਅਸਲੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਜੇ ਉਹ ਕੋਈ ਝੂਠੀ ਗੱਲ ਕਹਿਣ ਤਾਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?

ਬਹਿਸ ਨਾ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੇ ਜਿੱਤਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ਰਮਿੰਦਾ ਜਾਂ ਡਰਿਆ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਜੁੜੋ, ਫਿਰ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਅੱਗੇ ਵਧੋ।

Family Caregiver Alliance ਸੁਝਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਧਿਆਨ ਮੋੜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਭਾਵਨਾ ਨੂੰ ਮੰਨੋ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇ ਤੁਹਾਡੀ ਮਾਂ ਜ਼ਿੱਦ ਕਰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲੋਂ ਲੈਣ ਜਾਣਾ ਹੈ:

ਇਸ ਦੀ ਥਾਂ: “ਮਾਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਬੱਚੇ ਵੱਡੇ ਹੋ ਗਏ ਹਨ। ਉਹ ਚਾਲੀ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ।”
ਇਹ ਅਜ਼ਮਾਓ: “ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਿੰਨੀ ਪਿਆਰੀ ਮਾਂ ਰਹੇ ਹੋ। ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੈਣ ਜਾਣ ਬਾਰੇ ਦੱਸੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਕੁਝ ਖਾ ਲਈਏ?”

Alzheimer’s Association ਵੀ ਸਲਾਹ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਸਹਿਮਤ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਬਹਿਸ ਨਾ ਕਰੋ। ਆਪਣੇ ਮੌਕੇ ਚੁਣੋ: ਜੇ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨੁਕਸਾਨ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਹਿਣ ਦਿਓ।

ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਵਧਣ ਨਾਲ ਗੱਲਬਾਤ ਕਿਵੇਂ ਬਦਲਦੀ ਹੈ?

ਲੋੜਾਂ ਸਮੇਂ ਨਾਲ ਬਦਲਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਢੰਗ ਢਾਲੋ। Alzheimer’s Association ਤਿੰਨ ਮੋਟੇ ਪੜਾਅ ਦੱਸਦੀ ਹੈ:

ਪੜਾਅ	ਕੀ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ
ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ	ਇਹ ਨਾ ਮੰਨੋ ਕਿ ਉਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੱਲਬਾਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੋ, ਸਿੱਧਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲੋ, ਪੁੱਛੋ ਕਿ ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਸਹਾਰਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੇ ਮਦਦ ਕਰੇ ਤਾਂ ਹਾਸਾ-ਮਜ਼ਾਕ ਵਰਤੋ।
ਵਿਚਕਾਰਲਾ	ਸ਼ਾਂਤ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਇੱਕ-ਇੱਕ ਨਾਲ ਗੱਲ। ਹੌਲੀ ਬੋਲੋ, ਅੱਖਾਂ ਮਿਲਾਈ ਰੱਖੋ, ਹਾਂ-ਨਾਂਹ ਵਾਲੇ ਸਵਾਲ ਪੁੱਛੋ, ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ ਹਦਾਇਤਾਂ ਦਿਓ, ਅਤੇ ਨਾ ਨਿੰਦੋ ਨਾ ਟੋਕੋ।
ਬਾਅਦ ਦਾ	ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਆਓ ਅਤੇ ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ। ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਣ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦਿਓ। ਛੋਹ, ਆਵਾਜ਼ਾਂ, ਨਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਸੁਗੰਧਾਂ ਵਰਤੋ। ਕਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਨਾ ਕਰੋ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਹੀਂ।

ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵੱਖਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਇੱਕੋ ਵਿਅਕਤੀ ਦੇ ਚੰਗੇ ਅਤੇ ਔਖੇ ਦਿਨ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੇ ਹਾਲ ਨੂੰ ਜਵਾਬ ਦਿਓ, ਕਿਸੇ ਲੇਬਲ ਨੂੰ ਨਹੀਂ।

ਕੀ ਤਸਵੀਰਾਂ ਅਤੇ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਸੌਖਾ ਬਣਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ?

ਹਾਂ। ਸਾਂਝੀ ਤਸਵੀਰ ਦਬਾਅ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕੁਝ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਤਸਵੀਰਾਂ ਦੇ ਸਿਰੇ। ਗੱਲਬਾਤ ਕਾਰਡ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਸਵਾਲਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਤਸਵੀਰਾਂ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਕਦੇ ਪਰਖਦੇ ਨਹੀਂ।
ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ। ਫੋਟੋ ਜੋੜੇ ਤੁਹਾਡੀਆਂ ਚੁਣੀਆਂ ਫੋਟੋਆਂ ਨੂੰ ਨਰਮ ਮੇਲ ਵਾਲੀ ਖੇਡ ਬਣਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਅਕਸਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਛੇੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਜਾਣੀਆਂ-ਪਛਾਣੀਆਂ ਕਹਾਵਤਾਂ। ਕਹਾਵਤ ਪੂਰੀ ਕਰੋ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਵਤਾਂ ਵਰਤਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੱਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕ ਸਿਰਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਛੋਕੜ ਵਜੋਂ ਮੇਲ ਵਾਲੀਆਂ ਖੇਡਾਂ। ਤਸਵੀਰ ਜੋੜੇ ਤੁਹਾਡੇ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਤੁਸੀਂ ਗੱਪ-ਸ਼ੱਪ ਕਰਦੇ ਹੋ।

ਹੋਰ ਲਈ ਮਿਲ ਕੇ ਖੇਡਾਂ ਕਿਵੇਂ ਖੇਡੀਏ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਯਾਦਾਂ ਦੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਦੇਖੋ। ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਅਤੇ ਕਾਲਾਂ ਲਈ ਸਾਡੀਆਂ ਗਾਈਡਾਂ ਮਿਲਣ ਜਾਣਾ ਅਤੇ ਫ਼ੋਨ ਅਤੇ ਵੀਡੀਓ ਕਾਲਾਂ ਪੜ੍ਹੋ।

ਜੇ ਮੇਰਾ ਸਬਰ ਟੁੱਟ ਜਾਵੇ ਤਾਂ?

ਇਹ ਹਰ ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। NIA ਸੁਝਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਜੇ ਤੁਸੀਂ ਖਿੱਝ ਜਾਓ, ਤਾਂ ਸ਼ਾਂਤ ਹੋਣ ਲਈ ਕੁਝ ਸਮਾਂ ਲਓ। ਦੂਜੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਜਾਓ, ਕੁਝ ਹੌਲੀ ਸਾਹ ਲਓ, ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਹੋ ਸਕੇ ਮੁੜ ਆਓ। ਤੁਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੱਲਬਾਤ ਦੁਬਾਰਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ, ਅਤੇ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਵਿਅਕਤੀ ਤੁਹਾਡੇ ਸ਼ਾਂਤ ਮੂਡ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਵਾਬ ਦੇਵੇ। ਜੇ ਖਿੱਝ ਲਗਾਤਾਰ ਬਣਨ ਲੱਗੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਸੰਕੇਤ ਹੈ ਕਿ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹੋਰ ਸਹਾਰੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਨਾਕਾਮ ਹੋ ਰਹੇ ਹੋ। ਸਾਡੀ ਦੇਖਭਾਲ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੰਭਾਲ ਦੀ ਗਾਈਡ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਲੈਣ ਦੇ ਟਿਕਾਣੇ ਹਨ।

ਆਮ ਸਵਾਲ

ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕੀ ਨਹੀਂ ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ?

ਪਰਖਣ (“ਕੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਯਾਦ ਹੈ...?”), ਟੋਕਣ (“ਇਹ ਗ਼ਲਤ ਹੈ”), ਗੁਆਚੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਯਾਦ ਕਰਾਉਣ (“ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸ ਚੁੱਕਾ ਹਾਂ”) ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਚੋ ਜਿਵੇਂ ਉਹ ਉੱਥੇ ਹੀ ਨਹੀਂ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਾਲੀ ਬੋਲੀ ਤੋਂ ਬਚੋ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਕਸਰ ਸ਼ਰਮਿੰਦਗੀ ਜਾਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਕੋਈ ਮਦਦ ਮਿਲੇ।

ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੱਥ ਗ਼ਲਤ ਦੱਸਣ ਤਾਂ ਕੀ ਮੈਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ?

ਆਮ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਗ਼ਲਤ ਗੱਲ ਨੁਕਸਾਨ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਤਾਂ ਜਾਣ ਦਿਓ। ਬਹਿਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸ਼ਾਇਦ ਹੀ ਵਿਅਕਤੀ ਦਾ ਮਨ ਬਦਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਉਹ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਉੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਵੇਲੇ ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਬਦ ਨਾ ਲੱਭੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ?

ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਂ ਦਿਓ। ਜੇ ਉਹ ਸਾਫ਼ ਜੂਝ ਰਹੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਨਰਮੀ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸ਼ਬਦ ਸੁਝਾਉਣਾ ਜਾਂ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾ ਕੇ ਪੁੱਛਣਾ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਹੈ, ਠੀਕ ਹੈ। ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਦਿਖਾਉਣਾ, ਇਸ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਤਸਵੀਰਾਂ ਵੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਬਾਅਦ ਦੇ ਪੜਾਅ ਦੇ ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਘੱਟ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਗੱਲ ਕਰਾਂ?

ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਆਓ, ਦੱਸੋ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਕੌਣ ਹੋ, ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਆਵਾਜ਼ ਅਤੇ ਨਰਮ ਛੋਹ ਵਰਤੋ। ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਲਈ ਚਿਹਰੇ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇਖੋ। ਤੁਹਾਡਾ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ, ਕੋਈ ਜਾਣਿਆ-ਪਛਾਣਿਆ ਗੀਤ ਜਾਂ ਹੱਥ ਫੜਨਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਕਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਵਾਲੇ

ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਅਧਿਐਨਾਂ ਦੇ ਲਿੰਕ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਇਹ ਪੰਨਾ ਆਧਾਰਿਤ ਹੈ। ਪੰਨਾ ਅੱਪਡੇਟ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨੂੰ ਜਾਂਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance

ਡਿਮੈਂਸ਼ੀਆ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਝਾਅ