डिमेन्सियामा कुराकानीका सुझाव: के भन्ने, के नभन्ने

छोटो उत्तर

शान्त ठाउँमा कुरा गर्नुहोस्, व्यक्तिको अनुहारतिर फर्कनुहोस्, उहाँको नाम लिनुहोस्, र छोटा, सरल वाक्यमा ढिलो बोल्नुहोस्। एकपटकमा एउटै प्रश्न सोध्नुहोस्, खुला प्रश्नको सट्टा दुईवटा विकल्प दिनुहोस्, र स्वाभाविक लाग्नेभन्दा लामो पर्खनुहोस्। बहस, सच्याउने वा परीक्षा लिने नगर्नुहोस्। शब्दका पछाडिको भावनालाई जवाफ दिनुहोस्, र बोल्न गाह्रो हुँदै जाँदा छोइ, तस्बिर र इसाराको प्रयोग गर्नुहोस्।

कुरा गर्न सुरु गर्नुअघि पृष्ठभूमिको आवाज घटाउनुहोस् र आँखा जुधाउनुहोस्।
छोटा वाक्य, एकपटकमा एउटै विचार, र ऊ, उनी वा उनीहरूको सट्टा नाम प्रयोग गर्नुहोस्।
खुला प्रश्नको सट्टा दुईवटा विकल्प, वा हो-होइनको प्रश्न दिनुहोस्।
उत्तरको प्रतीक्षा गर्नुहोस्। बुझिएन भने उही शब्द दोहोर्‍याउनुहोस्, अनि नयाँ शब्द प्रयास गर्नुहोस्।
बहस वा सच्याउने नगर्नुहोस्। उहाँले भनेको कुराका पछाडिको भावनालाई जवाफ दिनुहोस्।
शब्द हराउँदै जाँदा छोइ, स्वर, अनुहारको भाव र साझा तस्बिरमार्फत सञ्चार गर्नुहोस्।

यो पानामा (8 खण्ड)

डिमेन्सिया भएका व्यक्तिसँग कुरा गर्ने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सुझाव के हुन्?
कुराकानी कसरी सुरु गर्ने?
मैले भन्ने कुरा कसरी भन्ने?
म कसरी राम्ररी सुन्ने?
उहाँले साँचो नभएको कुरा भन्नुभयो भने के गर्ने?
डिमेन्सिया बढ्दै जाँदा सञ्चार कसरी बदलिन्छ?
तस्बिर र गतिविधिले कुराकानी सजिलो बनाउन सक्छन्?
मेरो धैर्य टुट्यो भने?

डिमेन्सियाले शब्द खोज्न, लामो वाक्य पछ्याउन वा पृष्ठभूमिको आवाज छुट्याउन गाह्रो बनाउन सक्छ। यीमध्ये कुनैको अर्थ व्यक्तिले जोडिन चाहन छोडेको भन्ने होइन। कुराकानी कसरी मिलाउने, कसरी बोल्ने र कसरी सुन्ने भन्नेमा साना बदलावले दुवै जनाका लागि कुरा गर्न सजिलो र शान्त बनाउन सक्छन्।

डिमेन्सिया भएका व्यक्तिसँग कुरा गर्ने सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण सुझाव के हुन्?

उहाँको ध्यान तान्नुहोस्, कुरा सरल राख्नुहोस्, र धैर्य गर्नुहोस्। पाँचवटा मात्र सम्झनुहुन्छ भने:

कोठा शान्त बनाउनुहोस् र उहाँको अनुहारतिर फर्कनुहोस्। टिभी बन्द गर्नुहोस्, आँखा बराबरमा बस्नुहोस्, र उहाँको नाम लिनुहोस्।
एकपटकमा एउटा कुरा भन्नुहोस्। छोटा वाक्य, एउटा विचार, एउटा प्रश्न।
दुईवटा विकल्प दिनुहोस्। “तपाईंलाई के चाहिन्छ?” भन्दा “चिया कि कफी?” सजिलो हुन्छ।
पर्खनुहोस्। स्वाभाविक लाग्नेभन्दा बढी समय जवाफ दिन दिनुहोस्, र बीचमा नटोक्न प्रयास गर्नुहोस्।
कहिल्यै बहस वा परीक्षा नलिनुहोस्। तथ्य सही छ कि छैन भन्नेमा होइन, उहाँ कस्तो महसुस गर्दै हुनुहुन्छ त्यसलाई जवाफ दिनुहोस्।

कुराकानी कसरी सुरु गर्ने?

व्यक्तिले तपाईंमा ध्यान दिन सकून् भनेर वातावरण मिलाउनुहोस्। Family Caregiver Alliance को मार्गदर्शन ले पहिले आवाज घटाउन सिफारिस गर्छ: रेडियो वा टिभी बन्द गर्नुहोस्, पर्दा वा ढोका लगाउनुहोस्, वा शान्त ठाउँमा जानुहोस्।

अगाडिबाट नजिक जानुहोस्। पछाडि वा छेउबाट आउँदा झस्काउन सक्छ।
आफू को हो भन्नुहोस्। “नमस्ते बुबा, म सुनिता, तपाईंकी छोरी।” यसले उहाँलाई तपाईंको नाम खोज्नबाट जोगाउँछ।
उहाँको स्तरमा आउनुहोस्। उहाँ बस्नुभएको छ भने बस्नुहोस् वा घुँडा टेक्नुहोस् ताकि आँखा बराबर होऊन्।
आफ्नो अनुहार र स्वर जाँच्नुहोस्। National Institute on Aging (NIA) ले आफ्नो स्वर, आवाजको स्तर, अनुहारको भाव र शरीरको भाषाबारे सचेत हुन र न्यानो, सरल शैली राख्न सल्लाह दिन्छ।
चश्मा र सुन्ने मेसिन लगाएको छ भनेर निश्चित गर्नुहोस्। राम्ररी देख्न वा सुन्न नसकिने कुराकानी पछ्याउन गाह्रो हुन्छ।

मैले भन्ने कुरा कसरी भन्ने?

सरल शब्द, छोटा वाक्य र शान्त, मसिनो स्वर प्रयोग गर्नुहोस्।

एक वाक्यमा एक विचार। “तपाईंको कोट लगाऔँ। अनि बाहिर जाऔँला।” दुवै एकै सासमा होइन।
सर्वनाम होइन, नाम प्रयोग गर्नुहोस्। “उहाँले फोन गर्नुभयो” भन्दा “फुपू सीताले फोन गर्नुभयो” स्पष्ट हुन्छ।
आवाज चर्को होइन, मसिनो राख्नुहोस्। Family Caregiver Alliance ले आवाज चर्काउनुको सट्टा तल्लो स्वर सुझाव दिन्छ।
दोहोर्‍याउनुहोस्, अनि अर्को शब्द प्रयोग गर्नुहोस्। उहाँले बुझ्नुभएन भने उही शब्द एकपटक दोहोर्‍याउनुहोस्। त्यसले काम गरेन भने केही क्षण पर्खेर अर्को शब्द प्रयास गर्नुहोस्।
भन्नुका साथै देखाउनुहोस्। कपतिर औँल्याउनुहोस्, दुईवटा स्वेटर उठाएर देखाउनुहोस्, वा पहिलो चरण गरेर देखाउनुहोस्।
उहाँसँग बोल्नुहोस्, उहाँबारे होइन। NIA ले व्यक्ति त्यहाँ नभएजस्तो गरी उहाँबारे कुरा गर्नुको, र “बालिश बोली” को विरुद्ध चेतावनी दिन्छ।

NIA ले सामान्य प्रश्नका सरल संस्करण सुझाव दिन्छ। त्यही भावनाका केही उदाहरण यहाँ छन्:

यसको सट्टा	यो प्रयास गर्नुहोस्
“तपाईंलाई खानामा के चाहियो?”	“माछा खाने कि कुखुरा?”
“तपाईंलाई कस्तो महसुस भइरहेको छ?”	“थकान लागेको हो?”
“भोक लाग्यो?”	“खाना पाँच मिनेटमा तयार हुन्छ।”
“यसरी गर्ने होइन।”	“यसरी प्रयास गरौँ।”
“हाम्रो तालको यात्रा सम्झनुहुन्छ?”	“म हाम्रो तालको यात्राबारे सोचिरहेको थिएँ। त्यसमा तपाईंलाई के मन पर्‍यो भन्नुहोस् न।”
“मैले पहिल्यै भनिसकेँ।”	पहिलो पटक जस्तै दयालु भएर फेरि जवाफ दिनुहोस्।

म कसरी राम्ररी सुन्ने?

केवल शब्द होइन, अर्थ र भावना सुन्नुहोस्।

पर्खनुहोस्। मौनता प्रायः सोच्ने समय हो। बीचमा आउनुअघि ढिलो-ढिलो दशसम्म गन्नुहोस्।
अड्किएको बेला मात्र शब्द दिनुहोस्। Family Caregiver Alliance भन्छ कि कसैले संघर्ष गर्दा शब्द सुझाउनु ठीक छ।
सुनेको कुरा जाँच्नुहोस्। Alzheimer’s Association को सञ्चारबारे मार्गदर्शन ले उहाँका शब्दका पछाडिको अर्थ खोज्न र बुझेँ कि भनेर दोहोर्‍याउन सुझाव दिन्छ। “तपाईं गाडीबारे चिन्तित हुनुहुन्छ?”
उहाँको अनुहार र शरीर हेर्नुहोस्। NIA का अनुसार बोल्न गाह्रो हुँदै जाँदा अनुहारको भावले शब्दभन्दा स्पष्ट रूपमा उदासी, रिस वा झुन्झलाहट देखाउन सक्छ।
चिन्तालाई गम्भीर रूपमा लिनुहोस्। चिन्ता गलत तथ्यमा आधारित भए पनि भावना साँचो हुन्छ।

उहाँले साँचो नभएको कुरा भन्नुभयो भने के गर्ने?

बहस नगर्नुहोस्। तपाईंले जित्ने सम्भावना कम छ, र व्यक्तिले लज्जित वा डराएको महसुस गर्न सक्छन्। बरु भावनासँग जोडिनुहोस्, अनि सौम्य रूपमा अगाडि बढ्नुहोस्।

Family Caregiver Alliance ले दिशा बदल्नुअघि भावना स्वीकार गर्न सुझाव दिन्छ। उदाहरणका लागि तपाईंकी आमाले बालबालिकालाई विद्यालयबाट लिन जानुपर्छ भनेर जिद्दी गर्नुहुन्छ भने:

यसको सट्टा: “आमा, तपाईंका छोराछोरी ठूला भइसके। त्यो चालीस वर्षअघिको कुरा हो।”
यो प्रयास गर्नुहोस्: “तपाईं सधैँ कति माया गर्ने आमा हुनुहुन्थ्यो। उनीहरूलाई लिन जाने कुराबारे भन्नुहोस् न। पहिले अलिकति खाजा खाऔँ?”

Alzheimer’s Association ले पनि असहमत भएका कुरामा बहस नगर्न सल्लाह दिन्छ। आफ्ना क्षण छान्नुहोस्: गलत विश्वास हानिरहित छ भने त्यसै रहन दिनुहोस्।

डिमेन्सिया बढ्दै जाँदा सञ्चार कसरी बदलिन्छ?

आवश्यकता समयसँगै बदलिन्छन्, त्यसैले आफ्नो तरिका मिलाउनुहोस्। Alzheimer’s Association ले तीन व्यापक चरण वर्णन गर्छ:

चरण	के सघाउँछ
सुरुको	उहाँ सञ्चार गर्न सक्नुहुन्न भनेर नमान्नुहोस्। उहाँलाई कुराकानीमा समावेश गर्नुहोस्, सिधै उहाँसँग बोल्नुहोस्, उहाँलाई कस्तो सहयोग चाहिन्छ सोध्नुहोस्, र मद्दत गर्छ भने हास्य प्रयोग गर्नुहोस्।
बीचको	शान्त ठाउँमा एक-एक गरी कुरा। ढिलो बोल्नुहोस्, आँखा जुधाइराख्नुहोस्, हो-होइनको प्रश्न प्रयोग गर्नुहोस्, चरणबद्ध निर्देशन दिनुहोस्, र आलोचना वा सच्याउने नगर्नुहोस्।
पछिल्लो	अगाडिबाट नजिक जानुहोस् र आफू को हो भन्नुहोस्। औँल्याउन र इसारा गर्न प्रोत्साहन दिनुहोस्। छोइ, आवाज, दृश्य र गन्ध प्रयोग गर्नुहोस्। उहाँ त्यहाँ नभएजस्तो गरी कहिल्यै कुरा नगर्नुहोस्।

हरेक व्यक्ति फरक हुन्छन्, र एउटै व्यक्तिका राम्रा र गाह्रा दिन हुन सक्छन्। उहाँ अहिले जस्तो हुनुहुन्छ त्यसलाई जवाफ दिनुहोस्, कुनै लेबललाई होइन।

तस्बिर र गतिविधिले कुराकानी सजिलो बनाउन सक्छन्?

सक्छन्। साझा तस्बिरले दबाब हटाउँछ र तपाईं दुवैलाई हेर्न र औँल्याउन केही दिन्छ।

तस्बिरका प्रश्न। कुराकानी कार्ड ले परीक्षा नलिने खुला प्रश्नसहितका तस्बिर दिन्छन्।
पारिवारिक फोटो। फोटोका जोडा ले तपाईंले छानेका फोटोलाई सौम्य मिलाउने खेल बनाउँछ, जसले प्रायः कथा जगाउँछ।
चिनेजानेका उखान। उखान पूरा गर्नुहोस् ले प्रसिद्ध अमेरिकी उखान प्रयोग गर्छ, त्यसपछि कुराकानीको एउटा प्रश्न।
पृष्ठभूमिका रूपमा मिलाउने खेल। तस्बिर जोडा ले तपाईं कुरा गर्दा हातलाई केही गर्न दिन्छ।

थपका लागि सँगै खेल कसरी खेल्ने र सम्झनाका गतिविधि हेर्नुहोस्। भेट र फोनका लागि हाम्रा भेट्न जाँदा र फोन र भिडियो कल मार्गदर्शन पढ्नुहोस्।

मेरो धैर्य टुट्यो भने?

यो सबैलाई हुन्छ। NIA सुझाव दिन्छ कि तपाईं झुन्झलिनुभयो भने शान्त हुन केही समय लिनुहोस्। अर्को कोठामा जानुहोस्, केही ढिला सास लिनुहोस्, र सक्दा फर्कनुहोस्। तपाईं जहिले पनि कुराकानी फेरि सुरु गर्न सक्नुहुन्छ, र व्यक्तिले तपाईंको शान्त मनस्थितिलाई जवाफ दिन सक्छन्। झुन्झलाहट निरन्तर बन्दै छ भने त्यो तपाईं असफल हुँदै हुनुहुन्छ भन्ने होइन, तपाईंलाई थप सहयोग चाहिएको संकेत हो। हाम्रो हेरचाहकर्ताको आत्म-हेरचाह मार्गदर्शनमा जानु पर्ने ठाउँ छन्।

सामान्य प्रश्न

डिमेन्सिया भएका व्यक्तिलाई के भन्नु हुँदैन?

परीक्षा लिने (“तपाईंलाई सम्झना छ…?”), सच्याउने (“त्यो गलत हो”), क्षति सम्झाउने (“मैले पहिल्यै भनिसकेँ”) र उहाँ त्यहाँ नभएजस्तो गरी उहाँबारे कुरा गर्ने कुरा नगर्नुहोस्। बालिश बोली नबोल्नुहोस्। यिनले सघाउँदैनन्, बरु लाज वा दुःख दिन्छन्।

उहाँले तथ्य गलत भन्दा मैले सच्याउनुपर्छ?

प्रायः पर्दैन। गलत तथ्य हानिरहित छ भने छोडिदिनुहोस्। बहसले विरलै व्यक्तिको मन बदल्छ र प्रायः उहाँलाई दुःखी बनाउँछ। उहाँ कस्तो महसुस गर्दै हुनुहुन्छ र अहिले उहाँलाई के चाहिन्छ त्यसमा ध्यान दिनुहोस्।

उहाँले शब्द भेट्टाउन सक्नुहुन्न भने के गर्ने?

पहिले समय दिनुहोस्। उहाँ स्पष्ट रूपमा संघर्ष गर्दै हुनुहुन्छ भने सौम्य रूपमा शब्द दिनु वा उहाँको अर्थ अनुमान गरेर जाँच्नु ठीक छ। औँल्याउनु, इसारा र तस्बिरले पनि सघाउन सक्छन्।

डिमेन्सियाको पछिल्लो चरणमा विरलै बोल्ने व्यक्तिसँग कसरी कुरा गर्ने?

अगाडिबाट नजिक जानुहोस्, तपाईं को हो भन्नुहोस्, र शान्त स्वर र सौम्य छोइ प्रयोग गर्नुहोस्। भावनाका लागि अनुहार र शरीरको भाषा हेर्नुहोस्। तपाईंको उपस्थिति, चिनेजानेको गीत वा हात समात्नुले शब्दबिना धेरै कुरा जनाउन सक्छ।

स्रोत

यो पानाले भर पर्ने संस्था र अध्ययनको लिङ्क हामी दिन्छौँ। पाना अपडेट गर्दा हरेक स्रोत जाँचिएको थियो।

Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
Communication and Alzheimer's · Alzheimer's Association
Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance

डिमेन्सिया भएका व्यक्तिसँग कुरा गर्ने सुझाव