Δραστηριότητες αναπόλησης: κουτιά αναμνήσεων, βιβλία ζωής και φωτογραφίες

Η αναπόληση σημαίνει απλώς να απολαμβάνετε μαζί το παρελθόν. Για πολλούς ανθρώπους που ζουν με άνοια, οι αναμνήσεις από δεκαετίες πριν μένουν πιο καθαρές από όσα συνέβησαν σήμερα το πρωί. Φωτογραφίες, οικεία αντικείμενα, μουσική και ιστορίες μπορούν να ανοίξουν αυτές τις αναμνήσεις και να σας δώσουν κάτι ζεστό να μοιραστείτε. Ο ένας κανόνας: είναι κουβέντα, ποτέ κουίζ.

Τι είναι η αναπόληση, και πώς διαφέρει από το κουίζ;

Η αναπόληση είναι μοίρασμα αναμνήσεων μέσω φωτογραφιών, αντικειμένων, μουσικής ή βίντεο, με τον δικό του ρυθμό του ατόμου. Η NHS την περιγράφει ως μοίρασμα παλιών εμπειριών και ιστοριών με τη βοήθεια φωτογραφιών, αντικειμένων, βίντεο ή μουσικής, σε βιβλίο ή σε tablet. Το κουίζ είναι διαφορετικό: ζητά από το άτομο να δώσει μια σωστή απάντηση, και αυτό μπορεί να φέρει αμηχανία αντί για ευχαρίστηση.

Το Εθνικό Ινστιτούτο Γήρανσης αναφέρει το να ρωτάτε αν κάποιος θυμάται κάτι ή κάποιον ως κάτι που πρέπει να αποφεύγετε. Η Family Caregiver Alliance προτείνει να αποφεύγετε ερωτήσεις που βασίζονται στη βραχυπρόθεσμη μνήμη και να μιλάτε για το πιο μακρινό παρελθόν.

Πώς μιλάτε για φωτογραφίες χωρίς κουίζ;

Ξεκινήστε με αυτό που βλέπετε και αφήστε χώρο για να προσθέσει το άτομο ό,τι θέλει.

1. Καθίστε δίπλα δίπλα. Κρατήστε το άλμπουμ ανάμεσά σας, ώστε να κοιτάτε μαζί και όχι να δοκιμάζετε ο ένας τον άλλον απέναντι σε ένα τραπέζι.
2. Διαλέξτε λίγες φωτογραφίες. Πέντε καλές φωτογραφίες είναι καλύτερες από ένα ολόκληρο κουτί. Μεγάλες, καθαρές εκτυπώσεις δουλεύουν καλύτερα.
3. Ονομάστε τα πρόσωπα εσείς. «Να εσύ και ο μπαμπάς την ημέρα του γάμου σας» αφαιρεί την πίεση.
4. Σχολιάστε λεπτομέρειες. Ρούχα, αυτοκίνητα, φαγητό, καιρός, πρόσωπα. «Τι αυτοκίνητο. Φαίνεται τόσο γυαλιστερό.»
5. Προσκαλέστε, μην απαιτείτε. «Πες μου για…» ή «Τι παρατηρείς;» Η σιωπή είναι εντάξει.
6. Ακολουθήστε τον. Αν μιλήσει για κάτι εντελώς διαφορετικό, πηγαίνετε μαζί του.
7. Σταματήστε όσο είναι ευχάριστο. Κλείστε το άλμπουμ πριν έρθει η κούραση.

Για έτοιμες προτροπές με εικόνες, δοκιμάστε τις κάρτες κουβέντας. Για να μετατρέψετε τις δικές σας οικογενειακές φωτογραφίες σε ήπιο παιχνίδι ταιριάσματος, δοκιμάστε τα ζευγάρια φωτογραφιών· οι φωτογραφίες που διαλέγετε μένουν στον περιηγητή σας.

Πώς φτιάχνετε ένα κουτί αναμνήσεων;

Ένα κουτί αναμνήσεων είναι ένα δοχείο με αντικείμενα από τη ζωή του ατόμου για να τα πιάνει και να μιλάτε γι’ αυτά.

1. Διαλέξτε ένα γερό κουτί που ανοίγει εύκολα, όπως ένα κουτί παπουτσιών, ένα καπελιέρα ή ένα μικρό ξύλινο σεντούκι.
2. Διαλέξτε θέμα ή μείγμα. Δουλειά, χόμπι, ένα μέρος, μια δεκαετία, ή λίγο από όλα.
3. Μαζέψτε ασφαλή αντικείμενα. Πέντε έως δέκα αντικείμενα αρκούν για αρχή.
4. Χρησιμοποιήστε αντίγραφα πολύτιμων πραγμάτων. Αντιγράψτε φωτογραφίες και έγγραφα που δεν αντικαθίστανται, και φυλάξτε τα πρωτότυπα.
5. Βγάζετε αντικείμενα ένα κάθε φορά. Δώστε το στο χέρι, πείτε κάτι γι’ αυτό, και δείτε πού πάει η κουβέντα.

Ιδέες για να βάλετε μέσα:

• Δουλειά: ένα σήμα ονόματος, ένα μικρό εργαλείο, ένα περιβραχιόνιο στολής, ένα λογιστικό βιβλίο, μια καρφίτσα νοσηλευτή, ένα βιβλίο μαγειρικής από ένα εστιατόριο.
• Σπίτι: μια κάρτα συνταγής με το χειρόγραφό του, μια πετσέτα κουζίνας, ένα αγαπημένο μαντήλι ή γραβάτα.
• Χόμπι: ένα δόλωμα ψαρέματος χωρίς αγκίστρι, ένα μπέιζμπολ, ένα κουβάρι μαλλί, ένα πακετάκι σπόρων.
• Μέρη: καρτ ποστάλ, χάρτες, ένα τουριστικό αναμνηστικό, ένα απόκομμα από εφημερίδα της γενέτειράς του.
• Οικογένεια: αντίγραφα φωτογραφιών, ένα παιδικό σχέδιο, μια πρόσκληση γάμου.

Αφήστε έξω αιχμηρά αντικείμενα, μικρά πράγματα που μπορεί να καταποθούν, και ό,τι μπορεί να φέρει επώδυνες αναμνήσεις, εκτός αν ξέρετε ότι είναι ευπρόσδεκτο.

Πώς φτιάχνετε ένα βιβλίο ζωής;

Ένα βιβλίο ζωής είναι ένα απλό άλμπουμ με φωτογραφίες και σύντομες λεζάντες για τη ζωή του ατόμου. Είναι κάτι για να κοιτάζετε μαζί, και βοηθά τους επισκέπτες και το προσωπικό φροντίδας να δουν όλο το άτομο.

1. Διαλέξτε μορφή. Ένα δεματικό με προστατευτικά φύλλα, ένα τυπωμένο φωτογραφικό βιβλίο, ή μια παρουσίαση σε tablet.
2. Σχεδιάστε μερικές ενότητες. Παιδική ηλικία, σχολείο, δουλειά, οικογένεια, μέρη που έζησε, πίστη, χόμπι, αγαπημένα φαγητά και μουσική.
3. Προσθέστε μία ή δύο φωτογραφίες ανά σελίδα με μια σύντομη λεζάντα με μεγάλα γράμματα: «Μαρία, 22 χρονών, ξεκινά τη δουλειά στην τράπεζα.»
4. Συμπεριλάβετε αρέσκειες και συνήθειες. «Πίνει καφέ με γάλα. Λατρεύει τους ύμνους της Κυριακής. Δεν αντέχει τη δυνατή τηλεόραση.» Αυτό βοηθά όποιον τον φροντίζει.
5. Εμπλέξτε το άτομο όσο θέλει, διαλέγοντας φωτογραφίες, λέγοντας ιστορίες ή απλώς βλέποντας το να συναρμολογείται.
6. Συνεχίστε να προσθέτετε. Δεν χρειάζεται να είναι τελειωμένο για να είναι χρήσιμο.

Περισσότερες ιδέες αναπόλησης

• Παίξτε μουσική από τη νιότη του και μιλήστε για το πού τον πηγαίνει. Δείτε δραστηριότητες με μουσική.
• Δείτε οικιακές ταινίες ή παλιές εκπομπές από τις αγαπημένες του δεκαετίες.
• Μαγειρέψτε ένα παιδικό φαγητό και αφήστε τις μυρωδιές να οδηγήσουν την κουβέντα.
• Κοιτάξτε έναν χάρτη της γενέτειράς του και ακολουθήστε οικείους δρόμους.
• Κοιτάξτε παλιούς καταλόγους ή περιοδικά και μιλήστε για τιμές, μόδα και αυτοκίνητα.
• Ηχογραφήστε τις ιστορίες του με το τηλέφωνο, με την άδειά του, για την οικογένεια.
• Μοιραστείτε στις κλήσεις. Κρατήστε μία φωτογραφία κατά τη βιντεοκλήση· δείτε τηλεφωνικές και βιντεοκλήσεις.
• Φέρτε μια φωτογραφία ή αντικείμενο όταν επισκέπτεστε. Δίνει στην επίσκεψη ένα εύκολο κέντρο· δείτε επισκέψεις.

Τι γίνεται αν μια ανάμνηση είναι επώδυνη;

Κάποιες αναμνήσεις φέρνουν πένθος, μεταμέλεια ή φόβο. Αν το άτομο αναστατωθεί, σταματήστε, παρηγορήστε τον και αλλάξτε απαλά το θέμα ή τη δραστηριότητα. Μην διαφωνείτε για το τι συνέβη. Η Family Caregiver Alliance συμβουλεύει να μην προσπαθείτε να πείσετε κάποιον ότι κάνει λάθος και να ανταποκρίνεστε στα συναισθήματα που δείχνει, τα οποία είναι αληθινά. Αν μιλά για κάποιον που έχει πεθάνει σαν να ζει, ανταποκριθείτε στο συναίσθημα: «Σου λείπει. Πες μου γι’ αυτή.»

Τι λέει η έρευνα;

Μια Cochrane review για την αναπόληση, που κάλυψε 22 δοκιμές και 1.972 ανθρώπους, βρήκε ότι τα αποτελέσματα ήταν ασταθή, μικρά και διέφεραν ανάλογα με το περιβάλλον και τη μορφή. Δεν βρήκε στοιχεία βλάβης σε ανθρώπους με άνοια. Προτείνουμε την αναπόληση επειδή μπορεί να κάνει τον κοινό χρόνο ζεστό και ουσιαστικό, και όχι ως θεραπεία. Για περισσότερα σχετικά με εύκολη κουβέντα, δείτε τις συμβουλές επικοινωνίας.