Die kort antwoord
Herinneringe ophaal beteken om die verlede saam te geniet deur foto’s, voorwerpe, musiek en stories. Maak ’n geheuekis, stel ’n eenvoudige lewensverhaalboek saam, of kyk sy aan sy na foto’s. Moet nooit toets nie: vermy vrae soos „Onthou jy?” en „Wie is dit?”, en gebruik liewer ope uitnodigings soos „Vertel my hiervan.” ’n Warm gesprek is baie belangriker as om die feite reg te kry.
- Herinneringe ophaal is ’n gesprek, nie ’n toets nie. Feite maak nie saak nie; genot wel.
- Vervang „Onthou jy...?” en „Wie is dit?” met opmerkings en uitnodigings soos „Vertel my van hierdie dag.”
- ’n Geheuekis met voorwerpe uit die persoon se lewe gee vir hande en gesprekke iets om aan vas te hou.
- ’n Lewensverhaalboek help familie, besoekers en versorgers om die mens te leer ken, nie net die diagnose nie.
- As ’n herinnering hartseer bring, troos eers en beweeg dan sagkens aan.
Op hierdie bladsy (7 afdelings)
Herinneringe ophaal beteken bloot om die verlede saam te geniet. Vir baie mense wat met demensie leef, bly herinneringe van dekades gelede duideliker as wat vanoggend gebeur het. Foto’s, bekende voorwerpe, musiek en stories kan daardie herinneringe oopsluit en vir julle iets warms gee om te deel. Die een reël: dit is ’n gesprek, nooit ’n toets nie.
Wat behels herinneringe ophaal, en hoe verskil dit van vrae vra?
Herinneringe ophaal is om herinneringe te deel deur middel van foto’s, voorwerpe, musiek of video, teen die persoon se eie tempo. Die NHS beskryf dit as die deel van ervarings en stories uit die verlede met behulp van foto’s, voorwerpe, video’s of musiek, in ’n boek of op ’n tablet. Om vrae te vra is anders: dit verwag van die persoon om met ’n regte antwoord vorendag te kom, en dit kan verleentheid in plaas van genot bring.
Die National Institute on Aging plaas die vraag of ’n persoon iets of iemand onthou onder die dinge wat ’n mens moet vermy. Die Family Caregiver Alliance stel voor om vrae te vermy wat op die korttermyngeheue staatmaak, en eerder oor die verder verlede te gesels.
| Eerder as | Probeer liewer |
|---|---|
| „Onthou jy dit?” | „Dit lyk na ’n gelukkige dag. Vertel my daarvan.” |
| „Wie is dit?” | „Hier is tannie Rose by die see. Kyk net daardie hoed.” |
| „Watter jaar was dit?” | „Dit lyk soos die ou huis. Hoe was dit om daar te woon?” |
| „Nee, dis nie Bill nie, dis Frank.” | „Hy lyk na ’n baie prettige mens.” |
| „Jy het my dit al vertel.” | „Ek is baie lief vir daardie storie.” |
Hoe gesels ’n mens oor foto’s sonder om vrae te vra?
Begin by te noem wat jy sien, en laat dan ruimte vir die persoon om iets by te voeg as hulle wil.
- Sit langs mekaar. Hou die album tussen julle vas sodat julle saam kyk, eerder as om mekaar oorkant ’n tafel te toets.
- Kies ’n paar foto’s. Vyf goeie foto’s is beter as ’n hele boks vol. Groot, duidelike afdrukke werk die beste.
- Noem self die mense se name. „Hier is jy en Pa op julle troudag” neem die druk weg.
- Lewer kommentaar op besonderhede. Klere, motors, kos, weer, gesigte. „Kyk net daardie kar. Dit lyk so blink.”
- Nooi uit, moenie aandring nie. „Vertel my van…” of „Wat merk jy op?” Stilte is heeltemal reg.
- Volg hulle leiding. As hulle oor iets heeltemal anders praat, gaan gerus daarmee saam.
- Hou op terwyl dit nog lekker is. Maak die album toe voordat moegheid intree.
Vir klaargemaakte prentidees, probeer gesprekkaarte. Om jou eie familiefoto’s in ’n rustige pasmaakspeletjie te verander, probeer fotopare; die foto’s wat jy kies, bly veilig in jou webblaaier.
Hoe maak ’n mens ’n geheuekis?
’n Geheuekis is ’n houer vol voorwerpe uit die persoon se lewe wat ’n mens kan vashou en waaroor julle kan gesels.
- Kies ’n stewige boks wat maklik oopmaak, soos ’n skoenboks, hoedeboks of ’n klein houtkis.
- Kies ’n tema of meng dit. Werk, ’n stokperdjie, ’n plek, ’n dekade, of ’n bietjie van alles.
- Versamel veilige voorwerpe. Vyf tot tien items is oorgenoeg om mee te begin.
- Gebruik afdrukke van kosbare dinge. Maak afskrifte van onvervangbare foto’s en dokumente en bêre die oorspronklikes veilig.
- Haal items een vir een uit. Gee een aan, sê iets daaroor, en kyk waarheen die gesprek lei.
Idees om in te sluit:
- Werk: ’n naamplaatjie, ’n klein stukkie gereedskap, ’n lapwapen van ’n uniform, ’n grootboek, ’n verpleegsterborsspeld, ’n resepteboek van ’n eetplek.
- Huis: ’n reseptekaart in hulle handskrif, ’n vadoek, ’n gunsteling serp of das.
- Stokperdjies: ’n visvang-kunsvlieg sonder die hoek, ’n tennisbal of krieketbal, ’n bol wol, ’n pakkie saadjies.
- Plekke: poskaarte, kaarte, ’n aandenking, ’n koerantuitknipsel uit hulle tuisdorp.
- Familie: afdrukke van foto’s, ’n kindertekening, ’n trou-uitnodiging.
Laat skerp voorwerpe weg, asook klein dingetjies wat ingesluk kan word, en enigiets wat pynlike herinneringe kan opbring tensy jy seker is dit is welkom.
Hoe maak ’n mens ’n lewensverhaalboek?
’n Lewensverhaalboek is ’n eenvoudige album met foto’s en kort byskrifte oor die persoon se lewe. Dit is iets om saam na te kyk, en dit help besoekers en versorgers om die hele mens te sien.
- Kies ’n formaat. ’n Lêer met plastieksakkies, ’n gedrukte fotoboek, of ’n skyfievertoning op ’n tablet.
- Beplan ’n paar afdelings. Kindertyd, skool, werk, familie, blyplekke, geloof, stokperdjies, gunstelingkos en musiek.
- Voeg een of twee foto’s per bladsy by met ’n kort byskrif in groot skrif: „Mary, 22 jaar oud, toe sy by die bank begin werk het.”
- Sluit voorkeure en roetines in. „Drink koffie met melk. Lief vir Sondaggesange. Hou nie van harde TV nie.” Dit help enigiemand wat vir hulle sorg.
- Betrek die persoon soveel as wat hulle wil, of dit nou is om foto’s te kies, stories te vertel of net te kyk hoe dit bymekaarkom.
- Hou aan om dinge by te voeg. Dit hoef nie klaar te wees om nuttig te wees nie.
Nog herinneringsidees
- Speel musiek uit hulle jeug en gesels oor watter herinneringe dit opbring. Sien musiekaktiwiteite.
- Kyk na tuisvideo’s of TV-programme uit hulle gunstelingdekades.
- Kook ’n dis uit hulle kindertyd en laat die geure die gesprek lei.
- Kyk na ’n kaart van hulle tuisdorp en volg bekende strate.
- Blaai deur ou katalogusse of tydskrifte en gesels oor pryse, modes en motors.
- Neem hulle stories op met ’n foon, met hulle toestemming, vir die familie.
- Deel tydens oproepe. Hou een foto op tydens ’n video-oproep; sien telefoon- en video-oproepe.
- Bring ’n foto of voorwerp saam wanneer jy kuier. Dit gee die kuier ’n maklike middelpunt; sien kuier en besoeke.
Wat as ’n herinnering pynlik is?
Sommige herinneringe bring hartseer, berou of vrees. As die persoon ontsteld raak, hou op, bied troos en verander sagkens van onderwerp of aktiwiteit. Moenie redeneer oor wat regtig gebeur het nie. Die Family Caregiver Alliance raai af om ’n persoon te probeer oortuig dat hulle verkeerd is, en stel voor om te reageer op die emosies wat hulle wys, want dit is werklik. As hulle praat van iemand wat reeds oorlede is asof daardie persoon nog leef, reageer op die gevoel: „Jy mis haar. Vertel my van haar.”
Wat sê die navorsing?
’n Cochrane-oorsig oor herinneringe, wat 22 studies en 1,972 mense gedek het, het bevind dat uitwerkings wisselvallig en klein was, en gewissel het volgens omgewing en formaat. Dit het geen bewyse gevind van enige nadeel vir mense met demensie nie. Ons stel voor om herinneringe op te haal omdat dit kan sorg vir warm, betekenisvolle tyd saam, nie as ’n behandeling nie. Vir meer wenke oor ontspanne gesprekke, sien kommunikasiewenke.
Algemene vrae
Wat beteken dit om herinneringe op te haal vir mense met demensie?
Dit beteken om herinneringe en ervarings uit die verlede te deel, dikwels met behulp van foto’s, voorwerpe, musiek of video’s. Dit kan een-tot-een of in ’n groep plaasvind. Die doel is ’n aangename, betekenisvolle gesprek, nie om te toets wat die persoon kan onthou nie.
Waarom moet ek nie vra „Onthou jy?” nie?
Vrae wat die geheue toets kan ’n mens verleë of angstig laat voel as die antwoord nie wil kom nie. Die National Institute on Aging noem die vraag of iemand iets of iemand onthou onder die dinge wat vermy moet word. Lewer eerder kommentaar op wat jy sien, en laat die persoon self byvoeg wat hulle wil.
Wat moet ek in ’n geheuekis sit?
Kies veilige, stewige voorwerpe wat met die persoon se lewe verband hou: werkitems, stokperdjietoerusting, ’n gunsteling serp, poskaarte, reseptekaarte, sportsouvenirs of afdrukke van foto’s. Vermy skerp voorwerpe, klein dingetjies wat ingesluk kan word, en onvervangbare oorspronklike items.
Wat as hulle die feite verkeerd kry?
Laat dit maar gaan. As jou ma sê die foto wys haar suster terwyl dit eintlik haar niggie is, is dit heeltemal reg so. Om reg te help verander ’n warm oomblik in ’n toets. Volg die storie wat hulle vertel en geniet dit saam.
Bronne
Ons skakel na die organisasies en studies waarop hierdie bladsy staatmaak. Elkeen is nagegaan toe die bladsy opgedateer is.
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Reminiscence therapy for dementia · Cochrane
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Activities for dementia · NHS