Доцца жоп ло .
Хьалхарчу дахар — шу, сурташ, эшарш, дуьйцарш, хьалхарчу дахарна дуьйцар. Эшаран коробка йина, дахаран китаб язйина ма-бохуш, сурташ ши могІа хаьттина сурт. Къастам ма дуьйцарш: «Хьо хьалха вахарш ма-бен?» а, «Цун хаттар ма-ву?» а, дуьйце: «Ма дуьйцар цуьнан хьо». Сурт ма-дуьйцу, амма къамел хаза дуьйцар оьшу бен цхьана хаттар доцуш.
- Хьалхарчу дахарна дуьйцар — къамел, къастам яц. Хаттар дилла вац, хаза хилар оьшу.
- «Хьо хьалха вахарш ма-бен?» а, «Цуьнан хаттар ма-ву?» а ма-дуьйцарш; ойланаш а, «Ма дуьйце ших де» хьалха.
- Адамах дахарехь эшарш — кепе, эшаран коробка — кхетаман, кхуьйцар а сахьт долу.
- Дахаран китаб — кхин адамаш, ладогІа, ладогІа-тергам, хьо адамаш долу, диагноз доцуш.
- Хьалхарчу хенан хаттар кхеташ, даьхна олхо, мохк дихкина дуьйцар.
ХӀокху агӀон тӀехь (7 дакъош)
Хьалхарчу хенан дуьйцар — шу дуьйцар, хьалхарчу шераш. Деменцин дукхахь хиллачу адамашка дукхахь хьалха, хьалхарчу дахар, цхьана шо дийцина дахаран шерашка дукхах кхеташ. Сурташ, эшарш, кхин кхетаман эшарш, дуьйцарш — ишта хаза къамел. Цхьана дуьйца: хьо къамел ву, къастам яц.
Хьалхарчу хенан дуьйцар — мичара ву, къастам мичара ву?
Хьалхарчу хенан дуьйцар — сурташца, эшаршца, музыкица, видеошца хьалхарчу шераш дуьйцар, адамах хенан тІехь. NHS цуьнан язйина: сурташца, эшаршца, видеошца, музыкица хьалхарчу дахар дуьйцар, китабехь йа таблеткехь. Къастам — дукхах, цо тергам хаза жоп оьшу, и ма-ваьлча кхетар йоккхуш.
National Institute on Aging язйина: адаман хаттар «Хьо ма-бен?» а, хаттар цуьнан хьалха адам а ма-йоьшу. Family Caregiver Alliance язйина: хаттар ма-йоьшу, кхин хьалхарчу дахар а дуьйцар.
| Ма дуьйце | Дуьйце |
|---|---|
| «Хьо ма-бен?» | «Хаза де бу хьоьнца. Дуьйце цхьана.» |
| «Хьо ву?» | «Ахьа Роза пляжехь. Йолу тіаьхьна хьала эс.» |
| «Мичара шо бу?» | «Хьалхарчу тайна кеп бу. Мичара хилар ву цу тІехь?» |
| «Хан, Билл ма-ву, Фрэнк ву.» | «Цо хаза ву.» |
| «Хьо ма-дуьйце ма-бен?» | «Хаза дуьйцар ву.» |
Сурташца мичара къамел дуьйцар, къастам ма-йоьшу?
Хьо кхеташ хьо-шех хьо-шех хьо дуьйце, кхин адам ша-хьала дуьйцар кхуьйцар.
- Цхьана тІехь ийцар. Альбом ма-йоьшу цхьана тІехь, хьо-хьо къамел, ма-тергам.
- Цхьана сурт харжар. Цхьа ших сурт хьалха — кхуьйцар. Сурт хаза, бен лаьцна.
- Адам шен дуьйце. «Дада, хьо мичара де хьоьнца шобар де.» Хаттар чохь ма-бен.
- Детальш дуьйцар. Кеп, мошин, каш, хеш, адамаш. «Мошин мичара хаза ву. Тіе хаза ву.»
- Дуьйце, ма-йоьшу. «Дуьйце…» йа «Мичара хьо гина?» Ма-дуьйцар — хьалха.
- Цуьнан дуьйцар дуьйце. Хьо шен дуьйцар ма-йоьшу, цхьана дуьйцар дуьйце.
- Хаза ву — цхьана къамел дуьйцар. Альбом хьалха кхуьйцар, цуьнан кхеташ, хан ма кхуьйцар.
Сурташ дуьйцарш сурташ дуьйцарш тІехь. Хьо сурташ цхьана тІехь кхуьйцар сурт тІехь; хьо харжар сурташ хьо бохуш, браузеран тІехь.
Эшаран коробка мичара ву?
Эшаран коробка — адамах дахаран эшарш, тохарш, кхеташ.
- ТІаьхьа коробка харжар. Кепе, шоьгІа, ма-хьалха, дукхах кхуьйцар.
- Тема йа хьалха. Тохар, хобар, ког, дешар, цхьа шо.
- Хаза эшарш харжар. Итт-иннашта эшарш хьалхарчу ханна.
- Хьалхарчу сурташ копи. Оьшу сурташ, документаш — копи дуьйце, оригиналаш хьо хьалха.
- Цхьана цхьана эшар кхуьйцар. Цхьана эшар дуьйце, цуьнан тІехь дуьйце, дуьйцар хьо хьалха.
Эшарш, хьо йолу:
- Тохар: дешна кхетар, инструмент, форма, книга, шуьйна заказ (хьалхарчу тохар).
- Коьрта: кеп, шен ишарш, шен хьалха хобар.
- Хобарш: удочка (крючок доцуш), бейсбол, ловзар, ког.
- Места: открытка, карта, сувенир, хьалхарчу гІишло газета.
- Гергара: сурташ копи, бера кхоьллина сурт, хьалхарчу йолу дешар.
Ма дуьйце: хьалхара эшарш, хан-хьалха оьшу эшарш, цуьнан жиг бен тІаьхьна хьалха.
Дахаран китаб мичара ву?
Дахаран китаб — адамах дахаран сурташ, мохк йолу дешарш. Хьо бохуш, кхин адамаш, ладогІа-тергам, хьо кхетар.
- Формат харжар. Папка, печатан сурт-китаб, йа планшетехь слайдшоу.
- Цхьа ших хьалха. Бера, школа, тохар, гергара, мохк, дешар, хобарш.
- Цхьа йа ших сурт. Лаьттина дешар, кхуьйцар: «Мэри, 22 шо, банкехь тохар йиллина.»
- Тергам, хьалха. «Кофе сутцуьнца. Хьалха баьхьна ладогІа. ТІе тІехь терла.»
- Адам кхеташ. Цо ма-дуьйцуш, сурт харжуш, дуьйцар кхуьйцар — хьо кхеташ.
- Кхин йолу. Цо хьалха ма-йоьшу; хьо дукхах кхуьйцар.
Кхин хьалхарчу дахарна ойланаш
- Хьалхарчу тохар музыка кхуьйцар — цуьнан тІехь дуьйце. Гл. музыка.
- Хьалхарчу видео йа телевизор кхуьйцар.
- Бера кхоьллина хьалхарчу хаза кхоьллина дош — цуьнан ийцар, дуьйцар.
- Хьалхарчу гІишло карта кхуьйцар — ма-йолу.
- Хьалхарчу журналаш, каталогаш — хьалха-кхетар, мошинаш, кепеш.
- Цуьнан дуьйцарш телефонехь харжар — цуьнан ладогІа, хьо хьалха.
- Видеозвонк — сурт кхуьйцар; гл. телефонаш, видео.
- Хьо вахарш сурт йа эшар кхуьйцар — гл. вахар.
Хьалхарчу дахар сиха ма-ву?
Цхьана дахар хьо дика кхетар. Адам хьалха ма-дуьйцуш, къамел ма-хьалха — хьо кхеташ, хьалха. Family Caregiver Alliance язйина: адам дийцар йоцуш, цуьнан кхеташ тІехь. Цо кхеташ дешар дуьйце: «Хьо цуьнан хьалха ма-бен. Дуьйце ма-бен.»
Кхин хьалхарчу дахар мичара ву?
Cochrane хьалхарчу дахар язйина: 22 шо, 1972 адам — хаза хилар кхуьйцар, дукхах дийцар. Цо кхуьйцар хьо адам цхьана ма-бен. Хьо хьалхарчу дахар оьшу, цхьана къамел хаза, цуьнан хьалха. Дукхах кхуьйцар къамел хьалха.
Юкъара хаттарш .
Деменцин дукхахь хиллачу адамашка хьалхарчу дахар мичара ву?
Хьалхарчу дахар — хьалхарчу хенан шерашка, сурташца, эшарш, дуьйцарш, кхин дахар йоцуш. Хьо-хьо йолу, хьалха цхьана хьалха. Ойлане — хаза къамел, эшаран къастам яц.
МогІа ма хаьттош «Хьо хьалха ма-бен?»
Хаттар-доцуш ойлане йоккхуш, хьо шен цхьана, къастам йоккхуш кхетар дуьйцуш. Нийсса ойлане дуьйцар: хьо оьшу шен олхо. Хьоьнца хьалха сурт, хаза къамел кхуьйцар.
Эшаран коробкана мичара эшарш дуьйце?
Хаза, кхин ших долу эшарш, адамах дахаран кхеташ: кепе, тохар, кхин хобара, олхо, хазийн эшарш, сурташ. Йолу хьалха ма, ма йоккхуш эшарш, сийка хьалха, и цуьнан йолу сурт.
Цуьнан фигар кепе ма-ву?
Хьалха дуьйцарш. Хьо чу, хьо шен дешна ма-дуьйцарш, зоташ ма-диш. Цо дуьйцуш кхетар ма-ву; хьо цуьнца хаза дуьйцар.
Хьостанаш
Оха ссылкаш йо хӀара агӀо тешна йолчу организацешна а, Ӏилманашна а. ХӀоранна а теллина агӀо карлаяьккхича.
- Infographic: Do's and Don'ts: Communicating With a Person Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Reminiscence therapy for dementia · Cochrane
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Activities for dementia · NHS