Адеменциа змоу ауаа рзы аусқәа: 101 мариа иаԥҵоу хшыҩцыԥхьаӡара

Адеменциа змоу ауаҩы изы зегь реиҳа ибзиоу усураны иҟоу еснагь идыруаз, маҷк имариахаз, насгьы иргәы зқәгәыӷуа ауаҩы дицны иҟаиҵо акәуп. Адаҟьа аҵаҟа 101 усуратә хшыҩцыԥхьаӡара арбан, хкылбжьарала ишеиҩшаны, шәара урҭ шәшеиҿкаашагьы, иуадаҩхалацыԥхьаӡа еиҳа имарианы ишәҟаҵашагьы уахь иаҵанакуеит. Лымкаратә маҭәахәқәа шәара шәаҭахӡом, насгьы акы ахыркәшарагьы шәаҭахӡом. Аԥхьахәқәа рыкалыҭаки ақьабзи кахьеи еицыжәны аамҭа бзиа аицырчыдара алшоит.

Ишԥаалышәхша ииашоу аусура?

Ауаҩы иалхрала шәахәаԥш, асиа мацара шәацкламыԥшин: еснагь бзиа иибози иахьа имарианы иҟаиҵар илшози рахьтә шәалагеит.

• Русқәеи рыхәмаррақәеи шәрызхәыц. Alzheimer’s Association иануп аофис аусзуҩы аԥарақәа реихшара ма асаламшәҟәқәа реиҵарсра бзиа ибар илшоит, абахчаҟны аус зуаз аҩны агәараҟны аусура дгәаԥхар ҟалоит ҳәа.
• Иахьа иҟарҵо агәашәҭ. Уаб даара имарианы аԥхьатәи агәашә дшырмаҷуа шәахьаԥшуазар, уи аҽнытә графикахь иажәлаҵа.
• Аҳәаақәа рыла еиҿкаа. Аԥшаара, абларахьчара, ахаҵара, анапахьаарақәа, аҭышәнтәалара — арҭ зегь хадара ду роуп.
• Ргәаԥхара шәахәаԥш. Абыржә зцыз, ирыцҳау аусқәа ӡәырҩы ргәы иахәоит, даҽа ӡәырҩы иршәар ҟалоит.
• Хықәкы аҭатәуп. Аныхабаа азы асалфеткақәа реиҵарсра, хықәкыда ак аҟаҵара аасҭа еиҳа хәарҭоуп ҳәа ургәаларшәоит.

Аҩаӡарақәа рыла мариоу напхгара

Адеменциа лассы-лассы иара аԥхьатәи, абжьаратәи, насгьы аҵыхәтәантәи аҩаӡарақәа рыла еиҩшаны иахәаԥшуеит. Арҭ аҳәаақәа лабҿаба иҟоу акәӡам, ауаа рзы еиҳа ибзиоуи еиҳа иуадаҩуи аамҭақәа ыҟазаауеит, убри аҟынтә иахьа шәара шәҿаԥхьа иҟоу ала шәныҟәала. Alzheimer’s Foundation of America’s list by stage абас еиԥш иҟоу ҿырԥштәуп.

Ишԥаалагәатәу усурак адеменциа змоу ауаҩы дицны?

Маҷла шәалагеит, урҭ рааигәара шәалагон, аҭак бзиа аҟаҵара марианы шәырба. Ауаа рацәа алахәра рҭахуп, аха алагареи апланреи ирзыуадаҩхоит.

1. Зегь реиҳа ибзиоу аамҭа алышәх, лассы-лассы уи шьыжьла акәуп.
2. Зегь раԥхьа еиқәыршәа, убрила уажәгьы шәалагар шәылшоит.
3. Ацхыраара шәаҳәа, рол шәымҭан: «Абра маҷк унапы саднакыр уылшома?»
4. Шәара шәхаҭа шәалага. Актәи аԥхьахә аиҵарсра шәалагеит, урҭгьы еицыҟашәҵа. Азырбара ахҳәаа аасҭа еиҳа ибзиоуп.
5. Ашьаҿақәа заҵәы-заҵәыла шәрыҭала.
6. Зегь реиҳа иуадаҩу шәара шәхы иадышәҵа. Alzheimer’s Association иҳәоит афатәқәа шәара шәхаҭа шәаԥхьаӡала, нас амҳаҵә шәырҭа рҽааларҵәарц.
7. Урҭ рхаҭа ишырҭаху еиԥш ҟарҵааит. Иеиԥшымкәа еиҵарсоу аԥхьахәқәагьы бзиоуп.
8. Агәаԥхара анҵәа иаҟәышәҵыс. Аҭышәнтәаларадара, агәырбӷьара, ма «сылымшоит» уҳәа ажәақәа аҟәыҵра ма аԥсшьара шаҭаху адыргоуп.

Шәахәаԥш еицыхәмаршьа насгьы аицәажәаразы абзиабарақәа.

Аҩнытә есымшатәи аусқәа

Аҩнытә усурақәа дырҵабыргымкәа ибзианы идыруп, убри аҟынтә алагаразы ибзиоу ҭыԥуп. National Institute on Aging амаҭәа ахәшәтәра, астол еиҿкаара, агәашә аҵәцара, ашәҟәқәа реихшара, насгьы амаҭәа аиҵарсра ауаа бзиа ирбар илшо усурақәоуп ҳәа иҳәоит. Еиҳаны абра шәахәаԥш: аҩнытә усурақәа.

1. Аԥхьахә ԥхақәа реиҵарсра. Акалыҭа астол ахь еиҭажәшьын, еицыҟашәҵа. Аамҭа цацыԥхьаӡа, рхылаԥшреи рҭышәнтәалареи убас еиԥш ицхыраагӡоуп.
2. Аҵагәақәа реихшара. Даара иеиԥшым аԥштәқәа рыла шәалага. Аамҭа цацыԥхьаӡа, илашоуи илашьцоуи реихшара мацарагьы иазыхоит.
3. Астол еиҿкаара. Амаҭәахәқәа хкылбжьарала шәырҭала. Актәи аҭыԥ шәара шәхаҭа еиҿышәкаа ҿырԥштәыс.
4. Амаҭәахәқәа рыӡхра ма рыҩшәра. Ԥхоу, сапынтәи аӡи иԥхасхом амаҭәахәқәеи. Аҟәац иақәтәаны аӡхра ашьапы азы еиҳа имариоуп.
5. Астол аҵәцара. Афатә ашьҭахь аҩнышәшьыга ҵәца лак шәырҭала. Уи аҭышәнтәалара змам анапқәа рзы усура ҵабыргып.
6. Асаламшәҟәқәа реихшара. Акаталогқәеи ахәда саламшәҟәқәеи «ахьчара» ма «ахыскәра» ҳәа еихшәа. Ииашоу аҳәынҭқарратә шәҟәқәа шәархәыцла.
7. Акупонқәа рыгәдылра. Акәакьқәа гьежьу ақьачқәеи афатә буклетқәеи. Аамҭа цацыԥхьаӡа, бзиа ирбо афатәқәа ргәылшьара мацарагьы ҟалоит.
8. Аԥарақәа реихшара. Аԥара махәҭақәа акаԥқәа рахь еихшәа. Ауаҩы ак ҿаҟны иқәиргылозар, ихәыҷу амаҭәахәқәа шәымхархәан.
9. Агәашә аҵәцара ма ахәаша арыцқьара. Агәашә аҟны имариоу абӷьашәыр, ма аҟәац иақәтәаны аура зму ахәашала арыцқьара.
10. Афатә ҟаҵара ацхыраара. Атоматқәа рыӡхра, акапуста аԥра, аҽаларҵәара. Аҭоухқәеи амцеи шәара шәхы иадышәҵа.
11. Аҭаацәаратә рецепт ала ача ҟаҵара. Шәара шәнапала иҩу акарточка шәымоузар, шәхы иархәа. Аамҭа цацыԥхьаӡа, урҭ ахәшәтәра агәаҭара мацара далахәхар ҟалоит.
12. Аофистә усура. Асаламшәҟәқәа реиҵарсра, аконвертқәа рыҭарҵәара, ма афатә сиа еицыҩра.

Амузика

Изеицырдыруа амузика ажәақәа аныуадаҩугьы ауаа ргәы аҟынӡа инаӡоит. Alzheimer’s Association’s music tips бзианы идыру ашәақәа, рекламада, насгьы ателевизор ахыхны амузика азыӡырҩра абзиара арбоит. Шәахәаԥш: амузикатә усурақәа.

13. Хаҭалатәи асиа еиҿкаара. Рҿараан, рҭаацәара анеиҿыркаа, рныхабаа, рыкультура аҟны бзиа ирбоз амузика.
14. Еицышәаҳәара. Шәара шәхаҭа ашәаҳәара шәалагеит. Агәыла ашәаҳәара ма азыӡырҩрагьы алахәра ҳәа иԥхьаӡоуп.
15. Аритм ахьчара. Анапқәа реибакра, ашьапқәа ргәыԥжәара, ма амариоу адоул ахькра. Аҟәац иақәтәаныгьы, аҵыхәтәантәи аҩаӡарақәа рҟныгьы иҟалоит.
16. Акәашара. Афатә ҟаҵарҭаҟны мариоу акәашара, ма нап-напкны иақәтәаны агәыԥжәара.
17. Альбом нагӡа азыӡырҩра. Бзиа ирбо апластинка алагамҭа инаркны аҵыхәтәанинӡа, акахьеи даҽа уск ҟамҵакәа.
18. Амузика шәахцәажәа. Ахҭысқәа шәрыҳәааит, фактқәак шәызмҵаауа: «Уахь дшааиз шәахәмаррақәа сзеиҭажәҳәа».
19. Афильм ма аконцерт ахәаԥшра. Бзиа ирбоз ашоу хәылбзы бзиоуп. Аамҭацыԥхьаӡа шәаҟәыҵыр ҟалоит.
20. Идыру амаҭәахә ала ахәмарра. Роиаль зҳәоз имариоу акәашарақәа бзиа ибар ҟалоит; аамҭа цацыԥхьаӡа, нотақәак аицыргарагьы иазыхоит.
21. Динамика зму амузика азыӡырҩра. Ақыҭатә концерт ма ахор аҿаԥхьаара. Аҭыҵырҭа зааигәара шәатәала.

Агәалашәарақәа: афотосахьақәа, амаҭәахәқәа, ахҭысқәа

Атестқәа ҟамҵакәа аԥсҭазаара агәалашәарақәа еицырчыда. «Угәаламоума…?» ма «Ари дзусҭоузеи?» ҳәа шәымҵаауан, ааԥхьарақәа ҟашәҵа. Шәахәаԥш: агәалашәаратә усурақәа.

22. Афотоальбом ахәаԥшра. Ишәбо шәҳәала: «Шаҟа иԥшӡоу амаҭәоу. Ари амш шәсзеиҭажәҳәа». Иарбан хьӡыла иахьӡырҵогьы шәақәшаҳаҭхала.
23. Агәалашәаратә акаробка аҟаҵара. Рԥсҭазаара иатәу амаҭәахәқәа: аусура знапаҵаҟоу адырга, ма арецепт. Заҵәы-заҵәыла амаҭәахәқәа шәрылгала.
24. Аԥсҭазааратә шәҟәы алагара. Адаҟьацыԥхьаӡа сахьақәак дуу нбанӡала иҩны. Ари аҿыц цхырааҩцәа ауаҩы идырразы ицхыраауеит.
25. Аицәажәаратә карточкақәа рхархәара. Аицәажәаратә карточкақәа асахьеи ааԥхьаратә фразқәеи еиднакылоит.
26. Аҭаацәаратә сахьатә хәмарра. Афотосахьатә ҩбацәа шәара шәсахьақәа хәмарраны иҟанаҵоит.
27. Аҩнытә видеоқәа ма жәытә телешоуқәа рахәаԥшра. Азҵаарақәа шәымҭакәа, еицышәахцәажәала.
28. Русуратә маҭәахәқәа рыхькра. Агәылшыга, астетоскоп, аусбарҭатә шәҟәы. Лассы-лассы анапқәа рхаҭа ахҭыс ианаԥхьагылоит.
29. Хәыҷраан бзиа ирбоз афатә ҟаҵара. Рҽааларҵәар, ахәшәтәра агәаҭар, ма шәааигәара афатә ҟаҵарҭаҟны иатәазар ҟалоит.
30. Нхарҭас ирымаз аҭыԥқәа ркарта ахәаԥшра. Атлас ду аҟны идыру амҩақәа шәнапала шәрықәхны шәацәажәала.

Аҿиаратә усурақәа

Аҟазара — ари ахыркәшамҭа акәӡам, аҟаҵара ахаҭа ауп. Амаҭәахәқәа еиҳабыра ирқәшәоуп, ишәарҭадам. Шәахәаԥш: аҟазареи аусуреи.

31. Аӡсахьақәа рыла асахьаҭыхра. Ишәпау ақьаади маҷк аԥштәқәеи. Алагара иуадаҩхазар, актәи ахәҭақәа еицыҟашәҵа.
32. Еиҳабыра рзы асахьақәа рԥштәылара. Ашәҭқәа, аобидеиалқәа, анимациатә сахьақәа акәымкәа. Ҳара ҳа-сахьақәа рыԥштәылара аекран аҟныгьы, акьыԥхьралагьы аус ауеит.
33. Аколлаж аҟаҵара. Ажурналқәа рҟынтә абахчақәа, амашьынақәа ма афатәқәа рсахьақәа ԥшӡаны еиҵарсны шәыргәылшьала. Аамҭа цацыԥхьаӡа, асахьақәа ралхра мацарагьы иазыхоит.
34. Ашәҭқәа реиҿкаара. Атукан аҟынтә ашәҭқәеи авазеи. Аамҭа цацыԥхьаӡа, абанкка аҟны шәҭ бзиақәак аҭаҵарагьы иазыхоит.
35. Еицыхбара. Аԥсыҽ дуқәа рыла мариоу ацәаҳәақәа. Аамҭа цацыԥхьаӡа, аӡахәа агьежьқәа рыҟаҵара.
36. Аҭаацәа рзы аоткрыткақәа рыҟаҵара. Ииашоу ауаа рзы адипломқәеи агушаратә открыткақәеи рыҩра, рнапы аҵаҩра.
37. Аԥшала иҩоу аԥслымӡ ала аусура. Хәыҷы ҭаҭәак ҟашәҵа. Амаҭәахә ԥсыҽқәа шәхы иархәа, ааигәара шәыҟазаала.
38. Амҵәышә агәылшьареи арыцқьараи. Аҵысҩны маҭәахәқәеи агәылшыгатә қьаади, электромаҭәахәда. Шәахәаԥш: хаҵаратә усурақәа.
39. Асаламшәҟәы аҩра ма аҳәара. Амаҭа ма жәытә ҩызцәа рзы. Аҩра иуадаҩхазар, урҭ ирҳәоит, шәара шәҩуеит.

Адвбареи абахчеи

Аԥша цқьеи аамҭа бзиеи ҩызцәа бзиоуп. Шәахәаԥш: адвбаратәи абахчатәи усурақәа.

40. Аҵиаақәа рӡхра. Хәыҷы аӡхырҭеи аҵиаақәеи. Есымшатәи аӡхра амш аритм аҭоит.
41. Аҵиаа аҭаҵара. Астол аҟны иқәыргылла, шьап-шьапыкала ӡәгьы дымтәарц. Аҵиаа ҿыцқәа ахылаԥшра аасҭа еиҳа имариоуп.
42. Аҵиаа маҷқәа рыԥшаара ма арыцқьара. Анапхьарҭақәа шәшәала, хәыҷы плантациак аҟны.
43. Абӷьы еизгара. Хәыҷы ҭыԥк. Аамҭа цацыԥхьаӡа, амешок аартны ахькра мацарагьы усуроуп.
44. Идыру амҩала аҩадара. Аквартал аакәшара, ма асаламшәҟәы акаробка ахь. Еиҳа маҷзар ҟалоит.
45. Еицытәалара. Аамҭа ԥха аҽны агәашә аҟны аҟәац иақәтәара. Аԥша ма ауаа рахәаԥшра.
46. Аҵысқәа ргәыԥжәара. Афатә аҭаҵара еицыҟашәҵа, аԥенџьыр аҟынтә шәахәаԥшла.
47. Амашьына аӡхра. Акаҳәа, агубка, ԥхоу амш. Аколпакқәа рыӡхра мариоу усуроуп.

Ахаҵаратә усурақәа

Анапхькра, аԥшаара, ахәшәтәра, абжьы, абара — арҭ зегь адеменциа анҿио хадара ду роуеит. NHS амузика, анапы амассаж, амаҭәахәқәа рыхькра аҵыхәтәантәи аҩаӡарақәа рзы ирҳәоит. Аллергиақәеи ашәарҭарақәеи раԥхьа шәрызхәыц; шәахәаԥш: ахаҵаратә усурақәа.

48. Анапы амассаж аҟаҵара. Раԥхьа шәазҵаа, маҷк акрем шәхы иархәа. Ацәа иақәшәозар, ԥшаара змам акрем алышәх.
49. Амаҭәахәқәа рыхькра. Бархат, вельвет, ахьаца, атлас — арҭ рыхькреи реиҵарсреи.
50. Аҵиаақәеи акахьеи рԥшаара. Амята ма розмарин шәнапқәа рыбжьара шәырҵәца. Аԥсышәҭразы ауадаҩра змоу ауаа рзы ӷәӷәоу аԥшаарақәа шәархәыцла.
51. Ахцәы арыцқьара. Хәада-хәада, бзиа ирбозар.
52. Ԥхоу амаҭәа ахархәара. Анапқәеи аҿи рзы асалфетка ԥха. Раԥхьа атемпература шәахәаԥш.
53. Аусуратә фартук ахәаԥшра. Дуу акнопкақәеи амолниақәеи ӷәӷәаны иҵарсны. Акагьы шьҭнымҳаратәы иҟашәҵа.
54. Бзиа ирбо афатә агәаҭара. Кьылак маҷ, имарианы ирыԥсышәҭуа.
55. Аԥсабаратә бжьқәа рзыӡырҩра. Ақәа, аԥша, ма аҵысбжьқәа лабҿаба иҟам бжьыла.
56. Хәада-хәада ицо ак ахәаԥшра. Аԥсыӡқәа раквариум, аԥсабаратә видео, ма асы акаԥра.

Ахәмаррақәеи апазлқәеи

Ахәмаррақәа аамҭа ԥхьаӡага, балқәа, ма аџьмыршара змамкәа бзианы аус ауеит. Тест еиԥш ианыҟало, шәыргәылшьала. Шәахәаԥш: аппқәеи ахәмаррақәеи ралхра насгьы ахшыҩрҿиаратә хәмаррақәа.

57. Асахьақәа реиқәшәара. Асахьатә ҩбацәа асахьақәа ҿакны иаанрыжьуеит, убри аҟынтә агәалашәара акәымкәа, абара хадароуп.
58. Еиԥшу асахьа аԥшаара. Еиԥшу аԥшаара ҩба инаркны ԥшьба алхра иҟанаҵоит. Асахьацыԥхьаӡа шәахцәажәала.
59. Акалыҭақәа рахь реихшара. Еицырԥшра аекран аҟны аҵагәақәа реихшара еиԥшуп.
60. Дуу хәҭақәа змоу апазлқәа. Еиҳабыра ирқәшәо асахьақәа, мариоу ахәҭақәа. Асахьатә пазл асахьа нагӡа иабоит. Еиҳаны абра шәахәаԥш: адеменциа азы апазлқәа.
61. Жәытә картатә хәмарра. Шықәсырацәала бзиа ирбоз хәмарра. Аамҭа цацыԥхьаӡа, аколода аԥштәқәа рыла реихшара мацарагьы хәмарроуп.
62. Адомино. Акәакьқәа реиқәшәара. Аамҭа цацыԥхьаӡа, урҭ цәаҳәала рыҵәцара мацарагьы иазыхоит.
63. Ажәаԥшааратә кроссвордқәа. Ҳара ҳа-ажәа ԥшаара ажәақәа хыхьи ҵаҟеи мацара ицоит, акьыԥхьрагьы алшоит.
64. Идыру аҳәамҭақәа рыхыркәшара. Аҳәамҭа ахыркәшара аҵыхәтәантәи ажәа аамҭацыԥхьаӡа иаарԥшуеит.
65. Асахьатә бинго. Асахьатә бинго аҭаацәеи агәыԥқәеи рзы ибзиоуп. Акарточкақәа ргәылшьара шәрыцхраала.
66. Ашашкақәа. Аԥҟарақәа мариоуп. Шәацәажәацыԥхьаӡа афигурақәа рыҵәцарагьы алахәра ҳәа иԥхьаӡоуп.

Аҽрыҩра

NIA аҩадара, атренажер-велосипед, амаҭәа ӷәӷәақәа рыҵагәаԥхаара, абол ма ашарик реимырдра, аконсервақәа рыхкра, насгьы еиҳабыра рзы авидеоқәа абзиара рбоит. Аҿыц усура шәаламгаӡацыԥхьаӡа аҳақьым шәизааигәахала, лассы-лассы аҭышәнтәалара иуадаҩхар.

67. Ашарик еимырдра. Еиҿагыланы шәатәала. Уи хәада-хәада ицоит, абара мариоуп.
68. Иақәтәаны аҽрыҩратә видео ахәаԥшра, еиҳабыра рзы иҟаҵоу, еицыҟашәҵа.
69. Алентала аҽаҵәцара. Иақәтәаны анапқәа лабҿаба рыҵәцара.
70. Аконсервақәа рыхкра. Амузика инақәыршәаны анапқәа хәада-хәада рыхкра.
71. Авелотренажер ақәтәара. Маҷк аминуҭқәа, шәара шәааигәара шәыҟазаала.
72. Аҵәцақәа рыла акәашара. Иԥсыҽу аҵәцақәа амузика инақәыршәаны иақәтәаны ма ишәгыланы рырҵәцара.
73. Хықәкылатәи аҩадара. Асаламшәҟәы аҭаҵара ма акаҳәа аахәара. Ацәаҩаратә хықәкы бзиоуп.
74. Аԥсышәҭратә аамҭа аицырчыдара. Мариоу аԥсышәҭра ала еицыԥсшьала.

Асоциалтә усурақәа

Ахьӡқәа анцәырҵуагьы ауаа рҟазаара хадароуп, насгьы ихәыҷу агәыԥқәа еиҳа имариоуп. NIA иҳәоит ауаҩы аҭаацәа дааиз димдыруазар ҟалоит, аха аҩызцәа рҟазаара даара дгәаԥхоит ҳәа. Шәахәаԥш: аҭаацәара.

75. Заҵәы ма ҩыџьа ауаа рҭаацәара. Ихәыҷу аҩныҵҟа, асахьақәа хәаԥшуа маҷк аамҭа.
76. Аҭаацәа рвидео-аҵәажәара. Ихәыҷу аҵәажәарақәа, бжьы заҵәык ала. Шәахәаԥш: ателефони авидео-аҵәажәареи.
77. Агәалашәаратә кафе ахь анеира. Адеменциа змоу ауааи рхылаԥшҩцәеи рзы имҩаԥысуа аиԥыларақәа. Аҭыԥантәи асоциалтә маҵзура шәазҵаа иахьа иҟоу.
78. Аҭынч аамҭазы афатә ҟаҵарҭа ахь анеира. NIA идыру, аҭынч ресторан алышәх ҳәа агәра шәнаргоит, ауаа рацәа анымҩаԥысуа аамҭазы.
79. Ақәрахьнеихьаз рцентр ма аҽнытә программа аҭаацәара. Урҭ рзы аицәажәара, шәара шәзы аԥсшьара.
80. Ахәыҷқәа дрыцны аамҭа аицырчыдара. Амаҭацәа рҭаацәара ма хәыҷык асахьатә шәҟәы аԥхьара.
81. Агазеҭ аԥхьара акаҳәа еицыжәуа. Ахадаратә цәаҳәақәа шәрыԥхьала. Ари атрадициа хадара ду амоуп.
82. Даҽаӡәы ицхыраара. Аныхабаатә программақәа реиҵарсра ма агәыла изы аоткрытка аҟаҵара.

Ахшыҩреи адоуҳатәи усурақәа

Ауаҩы ихаҭа итрадициақәа шәрықәныҟәала, мамзаргьы акгьы шәымҵаан. NIA идыру амаҵзурақәа, аԥхьарақәа, адинтә музика, анцәаҳәара, амедитациа, насгьы аныҳәатә традициақәа абзиара рбоит.

83. Идыру амаҵзура аҭаацәара. Еиҳа иҭынчу алышәх, амҩа зааигәара шәатәала, насгьы ауаа адеменциа шамоу рыдырдыр.
84. Амаҵзура онлайн ахәаԥшра адәахьы анеира анцәырҵуа аамҭазы.
85. Анцәаҳәара ма аԥхьара еицыҟаҵара. Идыру ажәақәа, хәада-хәада. Идыру ахәҭақәа рҟны еицышәаҳәар ҟалоит.
86. Адинтә шәақәа реицышәаҳәара рытрадициақәа ирықәшәо.
87. Аныҳәатә традициақәа рыхьчара. Батареикатә лампақәа, аԥсшьара, еснагь бзиа ирбоз адекорациақәа.
88. Аҭынч аамҭа аицырчыдара. Абахчаҟны шәатәала ма амра ҭашәара шәахәаԥшла.

Аҩнытә ԥстәқәа

NIA афатә аҭара, рырыцқьара, аҩадара, ма урҭ рыхькра абзиара рбоит.

89. Иҭынчу ала ма ацгәы арыцқьара хәада-хәада ахькрала.
90. Аԥстәы афатә еицыҭара. Шәара шәаԥхьаӡала; урҭ иҭарҵааит.
91. Ала дицны аҩадара. Шәара амҩа шәымнапала ахькра.
92. Аԥстәы аҟәац иақәтәара. Иҭынчу ацгәы аобидеиал аҟны даара аҭынчра аҭоит.
93. Аҭаацәа ԥстәқәа рааԥхьара. Агәабзиарахьчарҭақәа рҟны аԥстәқәа рҭаацәарақәа мҩаԥыргоит. Шәазҵаала.
94. Ииашоу еиԥшу амаҭәатә ԥстәы аҭара. Аԥстәы ыҟамзар, ӡәырҩы ииашоу еиԥшу амаҭәатә цгәы ма ала ахькра бзиа ирбоит. Марианы шәырҭа, хәмарроуп ҳәа шәымҳәан, мап акыр шәақәшаҳаҭхала.

Асезонтә усурақәа

Атрадициақәа шәхьча, аха еиҳа имарианы. NIA аныҳәақәан аамҭа дуқәа раан аҭынч ҭыԥ аиқәыршәара абзиара арбоит.

95. Асезон азы аҩны арԥшӡара. Акаба, ашәҭқәа ма агәашә арԥшӡара.
96. Аныҳәатә фатә ҟаҵара. Ача еиҵарсра ма ахәшәтәра. Аҭоух шәара шәнапаҵаҟа иҟазааит.
97. Адекорациақәа рыҵарсра. Иԥхасхом амаҭәахәқәа, заҵәы-заҵәыла шәырҭала.
98. Алашарақәа рахәаԥшра. Хәылбзы маҷк амашьынала ацара аицҟазаара мацара иаҭахуп.
99. Ааԥынтәи ашәҭқәа рыҭаҵара. Аӡын акакаҷқәа акагә аҟны шәҭаҵа, ааԥын рыҿиара шәахәаԥшла.
100. Анарҭа ма агәырӷьыл рырыцқьара. Аԥхын агәашә аҟны аҟәац иақәтәаны аусура.
101. Аныҳәатә открыткақәа рыҩра. Урҭ рнапы аҵарҩуеит, шәара адрессқәа шәҩуеит.

Усурак шәуадаҩхарзеи?

Шәаҟәыҵ, насгьы даҽа аамҭак азы даҽа уск шәалага. NIA агәырбӷьара ахәаԥшреи, ауаҩы иҭахузар ахәаԥшра мацара азин аҭареи абзиара рбоит. Мап акра лассы-лассы аус уадаҩуп, аамҭа иақәшәаӡом, ма ахьаа, амла, абыржә урҭ иргәаԥхом ҳәа иаанагоит. Еиҳа имарианы шәҟаҵа, еиҳа заа шәалага, ма шәара шәхаҭа шәалагон урҭ алахәра рҭахузар шәахәаԥш. Шәахәаԥш: мап анырҳәо насгьы хәылбзытәи аҭышәнтәаларадара.

Афатәи аԥсшьареи рыбжьара аусурақәа еиқәыршәаразы, шәахәаԥш: мариоу есымшатәи аграфик. Аҩны еиқәыршәазар ҟало ахкқәа рзы, шәахәаԥш: акьыԥхьратә усурақәа, насгьы агәыԥ шәаԥхьагылазар, ахылаԥшратә ҩны агәыԥтә усурақәа. Шәхаҭа шәаԥсшьарагьы хадара ду амоуп: шәахәаԥш ахылаԥшҩы ихаҭа ихьчара.