छोटो उत्तर
2024 को Lancet आयोगले सुन्ने क्षमता घट्नुलाई डिमेन्सियाका सबैभन्दा ठूला बदल्न सकिने जोखिम कारणमध्ये एक भनेको छ। ACHIEVE परीक्षणमा श्रवण यन्त्रले समग्रमा सोच्ने क्षमताको ह्रास ढिलो गरेन, यद्यपि बढी जोखिम भएको एउटा उपसमूहमा कम ह्रास देखियो। जे भए पनि श्रवण यन्त्रले कुराकानी र दैनिक जीवनमा मद्दत गर्छ। सुनाइ जाँच गर्नुहोस्, प्रिस्क्रिप्सन वा काउन्टरमै पाइने यन्त्रबारे विचार गर्नुहोस्, र डाक्टरसँग कुरा गर्नुहोस्।
- Lancet आयोगको अनुमानमा विश्वव्यापी रूपमा डिमेन्सियाको लगभग 7% सुन्ने क्षमता घट्नुसँग जोडिन्छ, जुन 14 कारकमध्ये सबैभन्दा ठूलो हिस्साको बराबरी हो।
- 977 जना ज्येष्ठ नागरिकको ACHIEVE परीक्षणमा श्रवण यन्त्रले समग्रमा तीन वर्षको सोच्ने क्षमताको ह्रासलाई बदलेन।
- ACHIEVE भित्रको सानो, बढी जोखिम भएको समूहमा श्रवण यन्त्रसँग सोच्ने क्षमताको ह्रास 48% ढिलो थियो; यो पुष्टि हुन बाँकी छ।
- 2022 अक्टोबरदेखि अमेरिकामा हल्का देखि मध्यम सुनाइ समस्या भएको अनुभव गर्ने वयस्कले FDA-नियमित श्रवण यन्त्र काउन्टरमै किन्न सक्छन्।
- उपचार नगरिएको दृष्टि घट्ने समस्या 2024 मा डिमेन्सियाको जोखिम कारणमा थपियो, त्यसैले आँखा जाँच पनि महत्त्वपूर्ण छ।
यो पानामा (7 खण्ड)
सुन्ने क्षमता घट्नु पछिल्लो उमेरमा सामान्य हो, र अनुसन्धानकर्ताले यसलाई डिमेन्सियाको जोखिम कारणका रूपमा गम्भीरतासाथ लिन्छन्। यसको अर्थ श्रवण यन्त्र डिमेन्सिया रोक्ने प्रमाणित तरिका हो भन्ने होइन; अहिलेसम्मको सबैभन्दा राम्रो परीक्षणका नतिजा मिश्रित थिए। यो पानामा अनुसन्धानले के देखाउँछ, सुनाइ कसरी जाँच गराउने, अमेरिकाका काउन्टरमै पाइने श्रवण यन्त्र के हुन्, र कुराकानी कसरी सजिलो बनाउने भन्ने कुरा छन्।
सुनाइ मस्तिष्कको स्वास्थ्यका लागि किन महत्त्वपूर्ण छ?
सुन्ने क्षमता घट्नु डिमेन्सियाको बढी जोखिमसँग जोडिएको छ। 2024 को Lancet आयोग ले यसले विश्वव्यापी रूपमा डिमेन्सियाको लगभग 7% को हिस्सा ओगट्छ भनी अनुमान गर्छ। UCL को प्रतिवेदन सारांश अनुसार आयोगको मोडेलमा रहेका बदल्न सकिने 14 जोखिम कारणमध्ये यो उच्च LDL कोलेस्टेरोलसँग सबैभन्दा ठूलो हिस्सामा बराबरी छ।
आयोगका मुख्य निष्कर्ष:
- सुन्न नसक्दा बढी जोखिम। उच्च गुणस्तरका छ वटा अध्ययनको संयुक्त विश्लेषणमा सुन्ने समस्या भएका व्यक्तिमा सामान्य सुन्ने क्षमता भएकाभन्दा डिमेन्सियाको जोखिम लगभग 37% बढी थियो।
- धेरै घट्यो, धेरै जोखिम। गम्भीरता हेर्ने अध्ययनले सुनाइ बिग्रँदै जाँदा जोखिम बढेको भेटे।
- सम्भावित कारण, अझै प्रमाणित छैनन्। एक्लोपन र टाढा रहने, डिप्रेसन, मस्तिष्कलाई कम उत्तेजना, र सुन्दा लाग्ने थप मानसिक मेहनत जस्ता विचार छन्।
सुन्ने समस्या सामान्य छ। National Institute on Aging (NIA) का अनुसार लगभग एक तिहाइ ज्येष्ठ नागरिकलाई यो हुन्छ, र उमेर बढ्दै जाँदा सम्भावना बढ्छ।
ACHIEVE श्रवण यन्त्र परीक्षणले के भेट्यो?
ACHIEVE श्रवण यन्त्र र सोच्ने क्षमताको ह्रासबारे पहिलो randomized परीक्षण थियो। यसका नतिजा प्रायः गलत रूपमा रिपोर्ट गरिन्छन्, त्यसैले प्रकाशित परीक्षण प्रतिवेदन बाट विवरण यहाँ छन्।
- को-को सहभागी थिए: अमेरिकाका चार सामुदायिक स्थलमा उपचार नगरिएको सुनाइ समस्या भएका, र सोच्ने ठूलो समस्या नभएका 70 देखि 84 वर्षका 977 वयस्क।
- के तुलना गरियो: आधालाई श्रवण यन्त्र र श्रवण विशेषज्ञ (audiologist) सँग परामर्श सत्र दिइयो। बाँकी आधालाई स्वस्थ बुढ्यौलीबारे स्वास्थ्य शिक्षा कार्यक्रम दिइयो।
- मुख्य नतिजा: तीन वर्षपछि दुई समूहबीच सोच्ने क्षमताको ह्रासमा समग्रमा कुनै फरक थिएन।
- उपसमूहको नतिजा: परीक्षणले दुई स्रोतबाट सहभागी भर्ना गर्यो। 238 जना लामो समयदेखि चल्दै आएको मुटु स्वास्थ्य अध्ययन (ARIC) बाट आए, र समूहका रूपमा उनीहरूमा सोच्ने क्षमता घट्ने जोखिम बढी थियो। यो समूहमा श्रवण यन्त्रसँग ह्रास 48% ढिलो थियो। 739 जना स्वस्थ सामुदायिक स्वयंसेवकमा स्पष्ट असर थिएन।
यसलाई इमानदारीसाथ कसरी पढ्ने:
- समग्र उत्तर कुनै असर नभएको थियो।
- उपसमूहको निष्कर्ष पहिले नै योजना गरिएको थियो, तर यो सानो समूहको दोस्रो विश्लेषणबाट आएको हो। यो अरू अध्ययनमा पुष्टि हुन आवश्यक छ।
- सहभागीलाई आफू कुन कार्यक्रममा छन् थाहा थियो, जसले नतिजालाई असर गर्न सक्छ।
- श्रवण यन्त्र सुनाइ समस्यासँगै डिमेन्सियाका अन्य जोखिम कारण भएका व्यक्तिका लागि विशेष उपयोगी देखिन्छ भनेर Lancet आयोगले प्रमाण पढ्छ।
निचोड यो हो कि श्रवण यन्त्र डिमेन्सिया रोक्ने प्रमाणित तरिका होइन। तर ती व्यक्तिलाई सुन्न, कुराकानीमा भाग लिन र जोडिइरहन मद्दत गर्छन्, जुन विचार गर्नका लागि आफैँमा पर्याप्त कारण हो।
सुनाइ जाँच गराउनुपर्छ कि भनेर कसरी थाहा पाउने?
तपाईं वा तपाईंले हेरचाह गर्ने व्यक्तिलाई यी कुरा छन् भने डाक्टरलाई देखाउन NIA ले सुझाव दिन्छ:
- फोनमा मानिसले भनेको बुझ्न गाह्रो हुन्छ
- दुई वा बढी व्यक्ति बोल्दा कुराकानी पछ्याउन गाह्रो हुन्छ
- प्रायः मानिसलाई दोहोर्याउन भन्छन्
- अरूले गुनासो गर्ने गरी टिभीको आवाज बढाउँछन्
- पृष्ठभूमिमा आवाज हुँदा बोली बुझ्न गाह्रो हुन्छ
- अरू मानिस मुखमै बोलेको जस्तो लाग्छ
प्राथमिक उपचार गर्ने डाक्टरबाट सुरु गर्नुहोस्, जसले तपाईंलाई audiologist (सुनाइ विशेषज्ञ) वा कान, नाक र घाँटीका डाक्टरकहाँ पठाउन सक्छन्। कानमा मैल जम्नु सुनाइ घट्ने एउटा सामान्य कारण हो जुन डाक्टरले जाँच्न सक्छन्। अचानक सुनाइ घट्नु चिकित्सकीय आपतकालीन अवस्था हो, र NIA ले तुरुन्तै डाक्टरलाई देखाउन सल्लाह दिन्छ।
सुन्ने समस्यालाई अलमल ठान्न सकिन्छ। राम्ररी सुन्न नसक्ने ज्येष्ठ नागरिकलाई कहिलेकाहीँ गलत रूपमा अलमलिएको, प्रतिक्रिया नदिने वा सहयोग नगर्ने ठानिन्छ भनी NIA ले उल्लेख गर्छ। तपाईंको प्रिय व्यक्ति अलग बसेको वा भनिएका कुरा छुटाएको जस्तो देखिन्छ भने सुनाइ जाँच एउटा राम्रो प्रारम्भिक कदम हो।
काउन्टरमै पाइने श्रवण यन्त्र भनेको के हो?
2022 अक्टोबर 17 देखि FDA ले काउन्टरमै पाइने (OTC) श्रवण यन्त्रको एउटा वर्ग अनुमति दिएको छ। प्रिस्क्रिप्सन यन्त्रसँग यिनको तुलना यसरी हुन्छ:
| विशेषता | OTC श्रवण यन्त्र | प्रिस्क्रिप्सन श्रवण यन्त्र |
|---|---|---|
| को-कोका लागि | हल्का देखि मध्यम सुनाइ समस्या भएको अनुभव गर्ने 18 वर्ष वा माथिका वयस्क | कुनै पनि स्तरको सुनाइ समस्या, कुनै पनि उमेर |
| कहाँबाट पाइन्छ | पसल वा अनलाइन, जाँच वा प्रिस्क्रिप्सन चाहिँदैन | इजाजत प्राप्त श्रवण पेशेवरमार्फत |
| मिलाउने | तपाईं आफैँ सेटिङ मिलाउनुहुन्छ, प्रायः एपबाट | पेशेवरले तपाईंको सुनाइअनुसार प्रोग्राम गर्छन् |
FDA का अनुसार OTC यन्त्र गम्भीर वा अत्यन्त गम्भीर सुनाइ समस्याका लागि होइनन्। यी कुरा भए किन्नुअघि डाक्टर, प्राथमिकता कान, नाक र घाँटी विशेषज्ञलाई देखाउन उसले सल्लाह दिन्छ:
- कानमा दुखाइ वा असजिलो
- विगत छ महिनामा कानबाट तरल पदार्थ, पिप वा रगत आउनु
- अचानक वा घटबढ भइरहने सुनाइ परिवर्तन
- एउटा कानको सुनाइ कमजोर हुनु, वा एउटा कानमा मात्र घण्टी बज्नु
- चक्कर वा घुमाइ
- धेरै कानको मैल
श्रवण यन्त्रसँग अभ्यस्त हुन अभ्यास चाहिन्छ, त्यसैले FDA ले सुझाव दिएझैँ किन्नुअघि फिर्ता नीति जाँच्नुहोस्। बिमाले केही खर्च ढाक्छ कि भनी सोध्न NIA ले सुझाव दिन्छ। डिमेन्सिया भएको व्यक्तिका लागि कुन प्रकार र फिटिङ दैनिक रूपमा सम्हाल्न सबैभन्दा सजिलो हुन्छ भन्ने निर्णय गर्न audiologist ले मद्दत गर्न सक्छन्।
सुन्न नसक्ने व्यक्तिसँग कुराकानी कसरी सजिलो बनाउने?
NIA को सुझाव:
- व्यक्तिको सामुन्ने फर्कनुहोस् र आँखा जोड्नुहोस्, राम्रो उज्यालोमा, ताकि उहाँले तपाईंका ओठ र अनुहारका भाव देख्न सकून्।
- शान्त ठाउँ खोज्नुहोस्। टिभी बन्द गर्नुहोस् वा आवाजबाट टाढा जानुहोस्।
- अलि ठूलो स्वरमा बोल्नुहोस्, तर चिच्याउनुहुन्न। स्वाभाविक रूपमा र ठीक गतिमा बोल्नुहोस्।
- मुख खुला राख्नुहोस्। बोल्दा खाने, च्युइङ गम चबाउने वा मुख छोप्ने नगर्नुहोस्।
- केही छुट्यो भने दोहोर्याउनुभन्दा अर्को शब्दमा भन्नुहोस्।
- एकपटकमा एक जना। समूहमा व्यक्तिलाई समावेश गर्न ध्यान दिनुहोस्।
- धैर्य गर्नुहोस् र कसरी मद्दत गर्ने भनी सोध्नुहोस्।
यी सुझाव हाम्रा डिमेन्सिया सञ्चारका सुझाव सँगै राम्रोसँग काम गर्छन्। तस्बिरमा आधारित गतिविधिले पनि सुन्नुपर्ने दबाब घटाउँछन्। Picture Pairs र Conversation Cards जे देखिन्छ त्यसबाट चल्छन्, र Finish the Saying ले अन्त्य भन्नुको सट्टा देखाउन दिन्छ। कलका लागि हाम्रो फोन र भिडियो कल मार्गदर्शन हेर्नुहोस्।
दृष्टि पनि महत्त्वपूर्ण छ
2024 मा Lancet आयोगले उपचार नगरिएको दृष्टि घट्ने समस्यालाई नयाँ जोखिम कारणका रूपमा थप्यो। UCL को सारांशले यसलाई डिमेन्सिया केसको लगभग 2% भन्छ, र आयोगले दृष्टि समस्याको जाँच र उपचार सबैका लागि उपलब्ध गराउन सिफारिस गर्छ। NIA सल्लाह दिन्छ 60 वर्षपछि हरेक वर्ष वा दुई वर्षमा पुतली फैलाएर आँखा जाँच गर्न, र चस्माको पावर पनि जाँच्न। दृष्टिमा साना परिवर्तनले पनि लड्ने जोखिम बढाउन सक्छ।
डाक्टरसँग कुरा गर्नुहोस्
माथिका कुनै सङ्केत देखे सुनाइ र दृष्टि जाँचबारे डाक्टरलाई सोध्नुहोस्। अचानक सुनाइ घटे, कानमा दुखाइ भए, वा कानबाट तरल पदार्थ आए तुरुन्तै उपचार लिनुहोस्। तपाईं डिमेन्सिया भएको व्यक्तिको हेरचाह गर्दै हुनुहुन्छ भने सुनाइ वा दृष्टिमा परिवर्तन उहाँका डाक्टरलाई बताउनुहोस्, जसले मूड, सुरक्षा र व्यक्ति कतिको सहभागी हुन सक्छन् भन्नेमा असर गर्न सक्छ।
यो पाना सामान्य जानकारी हो, चिकित्सकीय सल्लाह होइन। हाम्रो चिकित्सकीय अस्वीकरण हेर्नुहोस्। सामाजिक सम्बन्ध र मस्तिष्कको स्वास्थ्य बारे थप पढ्नुहोस्।
सामान्य प्रश्न
के श्रवण यन्त्रले डिमेन्सिया रोक्छ?
त्यो प्रमाणित भएको छैन। ACHIEVE परीक्षणले तीन वर्षमा सोच्ने क्षमताको ह्रासमा समग्र असर भेटेन, यद्यपि बढी जोखिम भएको एउटा समूहमा राम्रो देखियो। श्रवण यन्त्रले कुराकानी, सुरक्षा र दैनिक जीवन सजिलो बनाउने भएकाले अझै विचार गर्न लायक छ।
काउन्टरमै पाइने श्रवण यन्त्र को-कोले किन्न सक्छन्?
FDA ले हल्का देखि मध्यम सुनाइ समस्या भएको अनुभव गर्ने 18 वर्ष वा माथिका वयस्कलाई प्रिस्क्रिप्सनबिना पसल वा अनलाइनबाट OTC श्रवण यन्त्र किन्न दिन्छ। ती गम्भीर सुनाइ समस्याका लागि होइनन्। कानमा दुखाइ, कानबाट तरल पदार्थ आउने, चक्कर वा अचानक सुनाइमा परिवर्तन भएकाले पहिले डाक्टरलाई देखाउनुपर्छ।
के सुन्ने समस्या डिमेन्सिया जस्तो देखिन सक्छ?
कहिलेकाहीँ। राम्ररी सुन्न नसक्ने ज्येष्ठ नागरिकलाई कहिलेकाहीँ गलत रूपमा अलमलिएको वा सहयोग नगर्ने ठानिन्छ भनी National Institute on Aging ले उल्लेख गर्छ। कोही अलग बस्न थालेको वा भनिएका कुरा छुटाएको जस्तो देखिँदा सुनाइ जाँच एउटा समझदार कदम हो।
ज्येष्ठ नागरिकले कति पटक आँखा जाँच गराउनुपर्छ?
National Institute on Aging ले 60 वर्षपछि हरेक वर्ष वा दुई वर्षमा, वा आँखा विशेषज्ञले सिफारिस गरेअनुसार, पुतली फैलाएर आँखा जाँच गर्न सल्लाह दिन्छ। मधुमेह वा उच्च रक्तचाप भएकालाई प्रायः कम्तीमा वर्षमा एकपटक चाहिन्छ।
स्रोत
यो पानाले भर पर्ने संस्था र अध्ययनको लिङ्क हामी दिन्छौँ। पाना अपडेट गर्दा हरेक स्रोत जाँचिएको थियो।
- Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet
- Nearly half of dementia cases could be prevented or delayed by tackling 14 risk factors · University College London
- Hearing intervention versus health education control to reduce cognitive decline in older adults with hearing loss in the USA (ACHIEVE): a multicentre, randomised controlled trial · The Lancet (author manuscript in PubMed Central)
- OTC Hearing Aids: What You Should Know · U.S. Food and Drug Administration
- Hearing Loss: A Common Problem for Older Adults · National Institute on Aging
- Aging and Your Eyes · National Institute on Aging