थोडक्यात उत्तर
मेमरी केअर किंवा रुग्णालयात डिमेन्शिया असलेल्या व्यक्तीला भेटताना सगळे साधे ठेवा: आल्यावर आपले नाव सांगा, फोटो, संगीत किंवा आवडता खाऊ असे काहीतरी वाटून घेण्यासारखे आणा, आणि एकत्र एक सोपी गोष्ट करा. लांब, क्वचित होणाऱ्या भेटींपेक्षा छोट्या, नियमित भेटी अनेकदा जास्त चांगल्या ठरतात. शांत आणि दरवेळी सारखा निरोप ठरवा, म्हणजे निघणे दोघांसाठी सोपे होईल.
- व्यक्तीला नावाने हाक मारा आणि आपण कोण आहात ते सांगा, म्हणजे त्यांना ते ओळखावे लागत नाही: "नमस्कार आई, मी सुनीता, तुमची मुलगी."
- वाटून घेण्यासाठी एक-दोन गोष्टी आणा, जसे की फोटो अल्बम, आवडते संगीत, मऊ चादर किंवा कर्मचाऱ्यांनी मान्य केलेला खाऊ.
- लांब, क्वचित होणाऱ्या भेटींपेक्षा छोट्या, नियमित भेटी अनेकदा जास्त चांगल्या ठरतात. आपण काय बोलता यापेक्षा आपली उपस्थिती जास्त महत्त्वाची आहे.
- रुग्णालयात कर्मचाऱ्यांना व्यक्तीबद्दलचे एक पानाचे माहितीपत्रक द्या, आणि कोणताही अचानक बदल दिसला तर डॉक्टरांना लगेच सांगा.
- निघण्याची योजना करा: किती वेळ थांबू शकता ते सांगा, प्रत्येक वेळी तोच निरोप वापरा, आणि रेंगाळल्याशिवाय निघा.
या पानावर (10 विभाग)
मेमरी केअर, वृद्धाश्रम किंवा रुग्णालयात आपल्या प्रिय व्यक्तीला भेटायला जाणे अनेक भावना जागवू शकते. काय बोलावे, काय न्यावे, किंवा त्यांना ती भेट आठवणारच नसेल तर तिला काही अर्थ आहे का, असे आपल्याला वाटू शकते. अर्थ आहे. National Institute on Aging नोंदवते की अल्झायमर असलेल्या व्यक्तींना भेटायला आलेली व्यक्ती कोण आहे हे आठवत नसतानाही त्यांना सोबत अनेकदा आवडते. या पानावर भेटीच्या आधी, भेटीदरम्यान आणि भेटीनंतर करायच्या व्यावहारिक गोष्टी, तसेच रुग्णालयातील मुक्कामासाठीच्या विशिष्ट टिपा दिल्या आहेत.
भेटीची तयारी कशी करावी?
थोडे नियोजन केल्याने भेट दोघांसाठी सोपी होते.
- चांगली वेळ निवडा. Dementia Australia सुचवते की व्यक्ती सहसा सर्वात सजग असते तेव्हा भेटा, जी अनेकांसाठी सकाळ किंवा दुपारच्या सुमारास असते. Family Caregiver Alliance सुचवते की केंद्राचे वेळापत्रक जाणून घ्या आणि उपक्रमाच्या वेळेऐवजी मोकळ्या वेळेत भेटा.
- कर्मचाऱ्यांना विचारा. व्यक्ती आज कशी आहे ते विचारा, आणि अन्न, पाळीव प्राणी किंवा बाहेर नेण्याबाबतचे नियम तपासा.
- छोटी भेटीची पिशवी भरा. वाटून घेण्यासाठी एक-दोन गोष्टी पुरेशा आहेत (खालील यादी पाहा).
- काही विषय ठरवा. व्यक्तीकडे सांगण्यासाठी बातम्या नसतील, म्हणून आपल्या स्वतःच्या आणा: कुटुंबाची खबरबात, हवामान, एखादा सामना, एखादा विनोदी किस्सा.
- स्वतःच्या अपेक्षा ठरवा. काही भेटी ऊबदार आणि गप्पांनी भरलेल्या असतील. इतर शांत किंवा कठीण असतील. दोन्ही सामान्य आहेत.
मी काय आणावे?
वाटून घेण्यासारख्या गोष्टी आणा, परीक्षा घेणाऱ्या नव्हे. चांगले पर्याय:
- लहान फोटो अल्बम, मोठे, स्पष्ट फोटो असलेला. कर्मचाऱ्यांसाठी मागे नावे लिहा.
- आवडत्या गाण्यांची यादी फोनवर, साधे हेडफोन किंवा लहान स्पीकरसह.
- धरण्यासाठी काहीतरी मऊ, जसे की ओळखीची चादर, स्कार्फ किंवा स्वेटर.
- हाताला लावायचे लोशन, हळुवार हाताच्या मसाजसाठी, व्यक्तीला स्पर्श आवडत असेल तर.
- जुन्या आवडीबद्दलचे मासिक किंवा चित्रांचे पुस्तक, जसे की बागकाम, गाड्या, पक्षी किंवा स्वयंपाक.
- आवडता खाऊ, कर्मचाऱ्यांनी तो सुरक्षित असल्याचे सांगितले तर.
- खोलीसाठी ओळखीच्या वस्तू. Family Caregiver Alliance फुले, रोपे, कुटुंबाची चित्रे आणि कलाकृती, किंवा जुन्या काळातील कौटुंबिक फोटोंचे मोठे पोस्टर सुचवते.
- टॅबलेट, कौटुंबिक फोटो पाहण्यासाठी किंवा एकत्र एखादा सौम्य खेळ खेळण्यासाठी.
भेटीत आपण एकत्र काय करू शकतो?
एकत्र काहीतरी केल्याने संभाषणावरचे दडपण कमी होते. Dementia Australia फोटो पाहणे, सोपी हस्तकला, रोपे लावणे, संगीत, खाऊ वाटून खाणे, किंवा आवारात फेरफटका सुचवते. आणखी काही कल्पना:
- फोटो पाहा. आपल्याला काय दिसते ते दाखवा: “ती टोपी पाहा.” “हा समुद्रकिनारा सुंदर दिसतो.” व्यक्तीला पुढाकार घेऊ द्या. “हे कोण आहे?” असे विचारू नका.
- संगीत लावा आणि गा. ओळखीची गाणी मनःस्थिती उंचावू शकतात आणि बोलणे कठीण असतानाही एक सामायिक क्षण देऊ शकतात.
- छोटा फेरफटका मारा. Family Caregiver Alliance केंद्राच्या आवारात चालणे सुचवते, विशेषतः बाग असेल तर बागेत. चाकाच्या खुर्चीतून फिरणेही चालते.
- हाताचा मसाज द्या. थोडे लोशन आणि हातांवर संथ स्पर्श शांत करू शकतो.
- नीटनेटके राहण्यात मदत करा. Dementia Australia केस विंचरणे, नखे रंगवणे किंवा व्यक्तीला आवडता पोशाख घालायला मदत करणे असा उल्लेख करते, त्यांना ते आवडत असेल तर.
- साधा खेळ खेळा. Family Caregiver Alliance पत्ते, डॉमिनो किंवा व्यक्ती पूर्वी जे खेळायची ते खेळणे सुचवते. टॅबलेटवर चित्र जोड्या चित्रे उघडी ठेवून आणि टायमरशिवाय खेळता येतात. फोटो जोड्या आपण निवडलेल्या फोटोंचा जुळवणी खेळ बनवतात, आणि फोटो आपल्या ब्राउझरमध्येच राहतात.
- एकत्र काहीतरी पाहा. Family Caregiver Alliance विनोदी आणि जुने चित्रपट सुचवते. व्यक्तीला कथा समजली नाही तरी आपण जवळ बसून वेळ वाटून घेऊ शकता.
- मोठ्याने वाचा. एखादी छोटी कविता, आवडता उतारा किंवा कुटुंबातील एखाद्याचे पत्र.
- फक्त एकत्र बसा. हात धरणे किंवा शांत बसणे ही खरी भेट आहे. Alzheimer’s Association नोंदवते की काय बोलावे हे माहीत नसणे चालते, आणि आपली उपस्थिती सर्वात महत्त्वाची आहे.
बोलायला काही उरले नाही तेव्हा गप्पांची कार्डे मदत करू शकतात. प्रत्येक कार्डावर एक चित्र आणि एक खुला प्रश्न असतो.
भेटीत मी कसे बोलावे?
- प्रत्येक वेळी स्वतःची ओळख करून द्या. “नमस्कार बाबा, मी मनोज, तुमचा मुलगा.” NIA सुचवते की भेटायला येणाऱ्यांनी संभाषण सुरू करण्यासाठी थोडक्यात स्वतःची ओळख करून द्यावी.
- समोरून जा आणि डोळ्यांच्या पातळीवर बसा.
- सुधारू नका आणि वाद घालू नका. NIA सल्ला देते की व्यक्तीकडून चूक झाली किंवा काही विसरले, तर भेटायला येणाऱ्यांनी त्यांना सुधारू नये.
- शब्द सापडणे कठीण असेल तेव्हा धीर धरा. भरपूर वेळ द्या.
- भावनांना प्रतिसाद द्या. व्यक्ती दुःखी किंवा चिंतित दिसली, तर विषय बदलण्यापूर्वी ते मान्य करा.
- परीक्षेसारखे प्रश्न टाळा, जसे की “तुम्हाला मी आठवतो का?” किंवा “दुपारी काय जेवलात?”
अधिक माहितीसाठी आमच्या संवादाच्या टिपा पाहा.
“मला घरी जायचे आहे” असे म्हटले तर मी काय करावे?
शब्दांमागच्या भावनेला प्रतिसाद द्या (आमचे कोणी सतत घरी जायचे म्हणत असेल तेव्हा हे मार्गदर्शक अधिक सांगते). Family Caregiver Alliance स्पष्ट करते की “मला घरी जायचे आहे” हा सहसा “मला सोयीचे वाटत नाही” असे म्हणण्याचा एक मार्ग असतो, आणि “मला तुमच्या घराबद्दल सांगा” किंवा “घरातील तुमची आवडती गोष्ट कोणती?” अशी उत्तरे सुचवते. Dementia Australia जोडते की “घर” म्हणजे व्यक्तीला सुरक्षित वाटलेला एखादा काळ किंवा जागा असू शकते, जसे की बालपण.
हे करून पाहा:
- भावना मान्य करा: “तुम्हाला घराची आठवण येतेय असे वाटते.”
- आवडत असेल तर स्पर्शाने आधार द्या
- फोटो पाहा किंवा कुटुंबाच्या घराबद्दल बोला
- फेरफटका, पेय किंवा खाऊ सुचवा
वाद घालणे किंवा त्यांना का जाता येत नाही हे समजावणे टाळा. त्याचा क्वचितच उपयोग होतो आणि अनेकदा त्रास वाढतो.
भेट किती वेळाची असावी?
कमी वेळाच्या आणि वारंवार होणाऱ्या भेटी अनेकदा जास्त चांगल्या ठरतात. Family Caregiver Alliance नोंदवते की आपण पाच मिनिटे थांबलो की पाच तास, हे व्यक्तीला सहसा आठवत नाही, आणि आठवड्यातून तीन छोट्या भेटी एका लांब भेटीपेक्षा चांगल्या असू शकतात असे सुचवते. Dementia Australia म्हणते की भेटींची योग्य संख्या किंवा योग्य लांबी असे काही नाही.
मेमरी केअरमध्ये हलवल्यानंतरच्या पहिल्या आठवड्यांत Family Caregiver Alliance सुचवते की वारंवार भेटा, मग हळूहळू नियमित पद्धतीवर या. कर्मचाऱ्यांना विचारा की त्यांना काय दिसत आहे.
त्यांना त्रास न होता मी कसे निघावे?
निघणे हा सर्वात कठीण भाग असू शकतो. Dementia Australia सुचवते:
- आल्यावर किती वेळ थांबू शकता ते सांगा. “मी तासभर थांबू शकतो, मग खरेदीला जाणार आहे.”
- उपक्रमाचा नैसर्गिक शेवट म्हणून वापर करा. “हे गाणे संपले की मी निघतो.”
- जेवणाशी किंवा उपक्रमाशी वेळ जुळवा, किंवा कर्मचाऱ्यांना व्यक्तीला दुसऱ्या गोष्टीत रमवायला मदत करायला सांगा.
- निरोप छोटा आणि दरवेळी तोच ठेवा. रेंगाळणे, माफी मागणे किंवा “आणखी थोडा वेळ” थांबणे यामुळे पुढचे निरोप कठीण होऊ शकतात.
निघाल्यानंतर दुःखी वाटणे सामान्य आहे. स्वतःला विश्रांती घेऊ द्या. व्यक्ती अस्वस्थ झाली असेल, तर कर्मचारी सहसा लवकरच त्यांना शांत व्हायला मदत करू शकतात.
रुग्णालयात डिमेन्शिया असलेल्या व्यक्तीला भेटणे
रुग्णालय गोंगाटाचे, अनोळखी आणि अनोळखी लोकांनी भरलेले असते, जे डिमेन्शिया असलेल्या व्यक्तीसाठी खूप कठीण असू शकते. NIA चे अल्झायमर असलेल्या व्यक्तीला रुग्णालयात नेण्याबद्दलचे मार्गदर्शक सुचवते:
- शक्य तितका वेळ कोणीतरी व्यक्तीसोबत राहावे: कुटुंबातील सदस्य, विश्वासू मित्र किंवा नेमलेला काळजीवाहक.
- कर्मचाऱ्यांना वैयक्तिक माहितीपत्रक द्या, ज्यात व्यक्तीची दिनचर्या, आवडते नाव, आवडीनिवडी, त्रासदायक ठरू शकणाऱ्या गोष्टी आणि वेदनेची न बोललेली चिन्हे असतील. त्याच्या प्रती खोलीत आणि परिचारिकांच्या कक्षात ठेवा.
- खाण्यापिण्यात मदत करा. वृद्ध व्यक्तींना रुग्णालयात कुपोषण होऊ शकते. डबे उघडा, जेवणात मदत करा, एकत्र जेवा आणि पेये द्या.
- दिलासा देणाऱ्या वस्तू आणा, जसे की फोटो किंवा धार्मिक वस्तू.
- आवाज कमी करा. टीव्ही बंद करा आणि फोन आणि इंटरकॉमचा आवाज कमी करा.
- शांत करणाऱ्या सवयी करून पाहा, जसे की सुखद संगीत, वाचन, प्रार्थना, गाणे किंवा जुनी चित्रे पाहणे.
- फिरायला प्रोत्साहन द्या, कर्मचाऱ्यांच्या मान्यतेने जितके सुरक्षित आहे तितके.
- व्यक्ती अचानक जास्त आजारी किंवा वेगळी वाटली, तर डॉक्टरांना लगेच सांगा. NIA स्पष्ट करते की अचानक तीव्र गोंधळ, ज्याला डेलिरियम म्हणतात, संसर्ग, ताप, शरीरातील पाण्याची कमतरता किंवा औषधांचे दुष्परिणाम अशा समस्यांमुळे होऊ शकतो, आणि त्याला वैद्यकीय लक्ष लागते.
ओळखीचा चेहरा आणि आवडते गाणे असलेली छोटी, शांत भेट रुग्णालयातील दिवसाचा सर्वात दिलासा देणारा भाग असू शकते.
भेटीला मुलांना नेणे
मुले खूप ऊब आणू शकतात. त्यांना आधीच साध्या, प्रामाणिक शब्दांत तयार करा, भेट छोटी ठेवा, आणि त्यांना एखादे काम द्या, जसे की चित्र दाखवणे किंवा फोटो देणे. NIA सुचवते की मुले आणि अल्झायमर असलेल्या व्यक्ती फोटो अल्बम पाहणे किंवा संगीत ऐकणे असे साधे उपक्रम एकत्र करून आनंद घेऊ शकतात. Dementia Australia सुचवते की लहान मुलांना रमवण्यासाठी खाऊ किंवा शांत खेळण्यांची छोटी पिशवी न्या.
स्वतःचीही काळजी घ्या
भेटी थकवणाऱ्या आणि भावनिक असू शकतात, विशेषतः व्यक्ती खूप बदलली असेल तर. गरज असेल तर कमी वेळा भेटणे, आधारासाठी मित्राला सोबत आणणे, किंवा कठीण दिवशी लवकर निघणे हे चालते. स्वतःची काळजी घेण्याच्या कल्पनांसाठी काळजी घेणाऱ्याची स्वतःची काळजी पाहा. आपण दूर राहत असाल, तर आमचे फोन आणि व्हिडिओ कॉल मार्गदर्शक पाहा.
नेहमीचे प्रश्न
डिमेन्शिया असलेल्या व्यक्तीला भेटायला जाताना काय न्यावे?
बोलण्यासाठी काहीतरी नव्हे, तर वाटून घेण्यासाठी काहीतरी आणा. लहान फोटो अल्बम, त्यांच्या आवडत्या गाण्यांची यादी, मऊ चादर, हाताला लावायचे लोशन, जुन्या छंदाबद्दलचे मासिक किंवा कर्मचाऱ्यांनी मान्य केलेला खाऊ हे सगळे चांगले चालते. काळजी केंद्रात कुटुंबाचे फोटो आणि ओळखीच्या वस्तूंमुळे खोली घरासारखी वाटू शकते.
डिमेन्शिया असलेल्या व्यक्तीला भेटताना किती वेळ थांबावे?
योग्य अशी कोणतीही वेळ नाही. अनेक कुटुंबांना लांब, क्वचित भेटींपेक्षा छोट्या, वारंवार भेटी जास्त चांगल्या वाटतात, कारण व्यक्ती लवकर थकू शकते आणि आपण किती वेळ थांबलो होतो हे त्यांना आठवत नसेल. थकव्याची चिन्हे पाहा आणि भेट अजून चांगली वाटत असतानाच निघा.
त्यांनी घरी जायचे म्हटले तर मी काय बोलावे?
शब्दांना नव्हे, भावनेला प्रतिसाद द्या. "मला घरी जायचे आहे" याचा अर्थ अनेकदा "मला सोयीचे किंवा सुरक्षित वाटत नाही" असा असतो. "मला तुमच्या घराबद्दल सांगा" असे म्हणून पाहा, एकत्र फोटो पाहा, किंवा फेरफटका किंवा खाऊ सुचवा. वाद घालणे किंवा त्यांना का जाता येत नाही हे समजावणे यामुळे सहसा त्रास वाढतो.
त्यांनी मला ओळखले नाही तर?
ते दुखावणारे असू शकते, पण त्यांना सुधारण्याचा किंवा "तुम्हाला मी कोण आहे ते कळत नाही का?" असे विचारण्याचा प्रयत्न करू नका. आपली ओळख प्रेमाने आणि साध्या शब्दांत करून द्या आणि फक्त एकत्र वेळ घालवण्याचा आनंद घ्या. आपण कोण आहात हे ओळखता येत नसतानाही अनेकांना सोबत आवडते आणि भेटीची ऊब जाणवते.
रुग्णालयातील मुक्कामात मी कशी मदत करू शकतो/शकते?
शक्य असेल तेव्हा व्यक्तीसोबत राहा, त्यांना खायला-प्यायला मदत करा आणि फोटोंसारख्या ओळखीच्या वस्तू आणा. कर्मचाऱ्यांना त्यांची दिनचर्या, आवडते नाव, आवडीनिवडी आणि वेदनेची चिन्हे यांची यादी द्या. व्यक्ती अचानक जास्त आजारी किंवा वेगळी वाटू लागली, तर डॉक्टरांना लगेच सांगा, कारण अचानक आलेला गोंधळ वैद्यकीय समस्येचे लक्षण असू शकतो.
स्रोत
हे पान ज्या संस्था आणि अभ्यासांवर आधारित आहे, त्यांच्या लिंक आम्ही देतो. पान अद्ययावत करताना प्रत्येक स्रोत तपासला होता.
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Residential Care Options: Visiting Someone in Dementia Care · Family Caregiver Alliance
- Visiting someone with dementia · Dementia Australia
- Taking a Person With Alzheimer's Disease to the Hospital · National Institute on Aging
- Helping Family and Friends Understand Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Communication · Alzheimer's Association