अल्झायमर असलेल्या व्यक्तींसाठी उपक्रम आणि खेळ

आपल्या एखाद्या जवळच्या व्यक्तीला अल्झायमर असेल, तर काही गोष्टी पटकन निसटतात आणि काही घट्ट राहतात हे आपल्या आधीच लक्षात आले असेल. आज सकाळचा फोन त्यांच्या लक्षात राहत नसेल, पण भजनाचा प्रत्येक शब्द त्या गातात, टॉवेलची घडी नेहमीसारखीच घालतात, किंवा विचार न करता पत्त्यांचा डाव वाटतात. चांगले उपक्रम या टिकणाऱ्या कौशल्यांवर आधारित असतात. या पानावर हे का, ते सांगितले आहे, मग प्रत्येक टप्प्यासाठी कल्पना आणि त्यांना साजेसे या साइटवरचे मोफत खेळ दिले आहेत.

उपक्रमांच्या बाबतीत अल्झायमर डिमेन्शियापेक्षा वेगळा आहे का?

फारसा नाही. डिमेन्शिया हा सर्वांना सामावणारा शब्द आहे, आणि अल्झायमर रोग हे त्याचे सर्वात सामान्य कारण आहे: Alzheimer’s Association म्हणते की डिमेन्शियाच्या 60 ते 80 टक्के प्रकरणांमागे तोच असतो. डिमेन्शियासाठीच्या उपक्रमांबद्दल लिहिलेले जवळजवळ सर्व काही अल्झायमरला लागू होते, आमच्या 101 उपक्रमांच्या कल्पना यांसह.

बदल साधारण कोणत्या क्रमाने होतात हे जाणून घेणे उपयोगी आहे. National Institute on Aging सांगते की अल्झायमर आधी मेंदूतील स्मरणाशी संबंधित भागांना हानी पोहोचवतो, आणि नंतर भाषा, विचार आणि सामाजिक वर्तनावर परिणाम करतो. Alzheimer’s Association म्हणते की नुकतीच शिकलेली माहिती लक्षात ठेवण्यात अडचण हे सर्वात सामान्य सुरुवातीचे लक्षण आहे. प्रत्येकजण वेगळा असतो आणि अनेकांमध्ये मिश्र कारणे असतात, पण हा क्रम कोणते उपक्रम जमतात हे ठरवण्यात भूमिका बजावतो.

अल्झायमरसाठी कोणते उपक्रम सर्वोत्तम ठरतात?

जुन्या, चांगल्या सरावाच्या ज्ञानावर अवलंबून असलेले उपक्रम, काहीतरी नवीन शिकून लक्षात ठेवावे लागणाऱ्या उपक्रमांपेक्षा सहसा जास्त सुरळीत होतात.

• खूप सरावाची कौशल्ये. Alzheimer’s Association नमूद करते की व्यक्ती अनेक वर्षांपूर्वी पियानोवर शिकलेली साधी गाणी अजूनही वाजवू शकते. विणकाम, लाकूड घासणे, पत्ते पिसणे, कणीक मळणे आणि कपड्यांच्या घड्या घालणे हे असेच आहे.
• जुनी गाणी आणि ओळखीचे संगीत. अनेकांना किशोरवयातील आणि विशीतील गाणी, भजने आणि लग्नातली गाणी अजूनही शब्दन्शब्द येतात. संगीत उपक्रम पाहा.
• उद्देश असलेली रोजची कामे. NIA भांडी धुणे, ताट-वाट्या मांडणे, मोजे वेगळे करणे आणि कपड्यांच्या घड्या घालणे हे लोकांना आवडू शकणाऱ्या उपक्रमांमध्ये गणते. आपण उपयोगी आहोत ही भावना महत्त्वाची असते.
• आठवण्याऐवजी ओळखणे. आठवणीतून नाव सांगण्यापेक्षा जुळणाऱ्या चित्रावर बोट ठेवणे सोपे असते. म्हणूनच सर्व काही दिसत असलेले चित्र खेळ प्रश्नमंजुषेपेक्षा चांगले चालतात.
• इंद्रिये. स्पर्श, सुगंध, ऊब, चव आणि आवाज हे शब्द अवघड झाल्यानंतरही खूप काळ अर्थपूर्ण राहतात. इंद्रियांचे उपक्रम पाहा.

जे सहसा कमी जमते: घड्याळ असलेले काहीही, शिकावे लागणारे नवे नियम, लक्षात ठेवायच्या अनेक पायऱ्या, किंवा स्मरणाची परीक्षा घेणारे प्रश्न, जसे की “ही व्यक्ती कोण आहे आठवते का?” अशा गोष्टी अल्झायमरचा अवघड भाग समोर आणतात.

सुरुवातीच्या टप्प्यातील अल्झायमरसाठी उपक्रम

सुरुवातीच्या टप्प्यात, Alzheimer’s Association म्हणते की व्यक्ती अजूनही गाडी चालवू शकते, काम करू शकते आणि सामाजिक उपक्रमांत भाग घेऊ शकते, पण ओळखीचे शब्द किंवा वस्तू कुठे ठेवल्या ते विसरणे असे स्मरणातील खंड त्यांना जाणवतात. सर्वोत्तम पद्धत म्हणजे भागीदारी: त्यांना काय चालू ठेवायचे आहे आणि कोणती मदत हवी आहे ते विचारा.

1. सध्याचे छंद चालू ठेवा. गोल्फ, ब्रिज, गोधडी शिवणे, गायनवृंद आणि भक्तिगट, छोटे बदल करून, जसे की लहान गट आणि शांत वेळा.
2. ओळखीचे पत्त्यांचे आणि बैठे खेळ खेळा. Alzheimer’s Foundation of America सुरुवातीच्या टप्प्यासाठी प्रश्नमंजुषा, शब्द शोध, पत्त्यांचे खेळ आणि बैठे खेळ यांची यादी देते. गुण मोजण्याचा त्रास होऊ लागला तर संघात खेळा, किंवा गुण पूर्णपणे सोडून द्या.
3. एकत्र स्वयंपाक करा. त्यांना तोंडपाठ असलेली कृती त्यांना चालवू द्या, आणि पायऱ्या वाचण्याचे काम आपण करा.
4. जीवनकथेचा प्रकल्प सुरू करा. फोटो, कृती आणि गोष्टी, त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली तयार होणाऱ्या स्क्रॅपबुकमध्ये. जुन्या आठवणींचे उपक्रम पाहा.
5. बाहेर फिरायला जा. शांत वेळी आवडते उपाहारगृह, थोड्या वेळासाठी संग्रहालय, बागेत फेरफटका.
6. त्यांनी निवडलेली कोडी सोडवा. मोठ्या अक्षरातील शब्दकोडी, शब्द शोध आणि जिगसॉ. डिमेन्शियासाठी कोडी पाहा.

आणखी कल्पना: सुरुवातीच्या टप्प्यातील उपक्रम.

मधल्या टप्प्यातील अल्झायमरसाठी उपक्रम

Alzheimer’s Association मधल्या टप्प्याचे वर्णन सहसा सर्वात दीर्घ असे करते, आणि म्हणते की तो अनेक वर्षे टिकू शकतो. शब्द गोंधळतात, चिडचिड लवकर होते, आणि व्यक्तीला जास्त काळजीची गरज असते. Alzheimer’s Foundation of America पुढे सांगते की अनेकांना उपक्रम सुरू करायला किंवा चालू ठेवायला मदत लागते. आपली भूमिका बदलते: गोष्टी मांडून ठेवणे, समजावण्याऐवजी करून दाखवणे आणि अवघडाचा भाग आपण करणे.

1. घड्या घाला, वेगळे करा आणि जुळवा. टॉवेल, मोजे, चमचे-काटे, रंगानुसार बटणे. खरी कामे, शेजारी बसून.
2. संगीतावर गा आणि हालचाल करा. टाळ्या वाजवा, डोला किंवा स्वयंपाकघरात नाचा. आपण गायला सुरुवात करा आणि त्यांना सामील होऊ द्या.
3. फोटो अल्बम पाहा. जे दिसते त्याचे वर्णन करा आणि गोष्टी सांगायला बोलवा: “काय गाडी आहे. तिच्याबद्दल सांगा.” त्या जी नावे वापरतात ती तशीच स्वीकारा.
4. सोपे चित्र खेळ खेळा. चार ते सहा फरशा आणि चित्रे दिसत ठेवून चित्र जोड्या, किंवा दोन-तीन पर्यायांसह तेच शोधा.
5. ओळखीच्या म्हणी पूर्ण करा. “नाचता येईना अंगण…” खूप पूर्वी शिकलेल्या म्हणी अनेकदा सहज येतात. म्हण पूर्ण करा करून पाहा, ज्यात एका टॅपने कोणताही शेवट दाखवता येतो.
6. झाडांना पाणी द्या आणि त्यांची निगा राखा. घरातल्या कुंड्या किंवा उंच वाफा, छोट्या झारीसह.
7. कुटुंबाच्या फोटोंमधून जुळवण्याचा खेळ बनवा. फोटो जोड्या आपण आपल्या डिव्हाइसवर निवडलेली चित्रे वापरतो, आणि ती कधीही त्यातून बाहेर जात नाहीत.

आणखी कल्पना: मधल्या टप्प्यातील उपक्रम.

नंतरच्या टप्प्यातील अल्झायमरसाठी उपक्रम

नंतरच्या टप्प्यात, Alzheimer’s Association म्हणते की लोक आपल्या आजूबाजूला प्रतिसाद देण्याची आणि संभाषण करण्याची क्षमता गमावतात, तरी ते काही शब्द किंवा वाक्ये अजूनही बोलू शकतात. आता उपक्रम म्हणजे आराम आणि जवळीक, व्यक्ती जिथे विश्रांती घेत आहे तिथेच पोहोचवलेली.

1. त्यांचे आवडते संगीत हळू आवाजात लावा, टीव्हीचा आवाज मध्ये न येऊ देता.
2. हातांना मसाज करा, त्यांना आवडेल अशा सुगंधाच्या लोशनने.
3. धरायला मऊ वस्तू द्या: उबदार चादर, फ्लीसचे कापड, गुळगुळीत दगड.
4. मोठ्याने वाचा स्तोत्रे, कविता किंवा ओळखीची गोष्ट. अर्थापेक्षा लय जास्त महत्त्वाची असते.
5. बाहेर सावलीत बसा, किंवा पक्षी दिसणाऱ्या खिडकीजवळ.
6. एक मोठे चित्र एकत्र पाहा. टॅबलेटची स्क्रीन भरून टाकणारे सूर्यफूल किंवा कुत्रा, आणि आपण जे दिसते ते सांगत राहा.

आणखी कल्पना: नंतरच्या टप्प्यातील उपक्रम.

अल्झायमर असलेल्या व्यक्तीसाठी कोणते खेळ चालतात?

असे खेळ निवडा ज्यात कशातही अपयशी होता येत नाही. या साइटवरचा प्रत्येक खेळ मोफत आहे, ब्राउझरमध्ये चालतो आणि त्यात वेळेची मर्यादा, गुण किंवा साइन-अप नाही.

एकत्र कसे बसावे, किती मदत करावी आणि केव्हा थांबावे यासाठी डिमेन्शिया असलेल्या व्यक्तीसोबत खेळ कसे खेळावेत वाचा. “आठवणींचे खेळ” याबद्दल प्रश्न असेल तर डिमेन्शिया असलेल्या ज्येष्ठांसाठी सहज आठवणींचे खेळ पाहा.

कोणताही उपक्रम सोपा कसा करावा

NIA चा सल्ला काही सवयींवर येऊन थांबतो: उपक्रम व्यक्तीला जे जमते त्याच्याशी जुळवा, त्यांना सुरुवात करायला मदत करा, चिडचिडीकडे लक्ष ठेवा, त्यांना यशस्वी वाटेल याची काळजी घ्या, आणि त्यांना नुसते पाहायला आवडत असेल तर तसेच करू द्या.

• त्या सर्वात छान असतात ती वेळ निवडा, आणि सत्रे लहान ठेवा.
• आधी सर्व मांडून ठेवा म्हणजे लगेच सुरू करता येईल.
• सांगण्याऐवजी बोलवा. “आता उपक्रमाची वेळ” यापेक्षा “मला जरा मदत कराल का?” जास्त चांगले चालते.
• पहिली पायरी आपण करा आणि त्यांना सामील होऊ द्या.
• एका वेळी एक पायरी आणि एक पर्याय द्या.
• त्यांच्या पद्धतीने होऊ द्या. वाकड्यातिकड्या घड्या चालतात.
• आनंददायी असतानाच थांबा. लवकर संपवणे हा चांगला परिणाम आहे, अपयश नव्हे. त्यांनी नकार दिला तर डिमेन्शिया असलेली व्यक्ती नाही म्हणते तेव्हा पाहा.

Alzheimer’s Association हे सोप्या शब्दांत सांगते: साध्य करण्यावर नव्हे, आनंदावर लक्ष द्या.