Ọrụ Ahụ Mmetụta maka Ndị Nwere Dementia

Ọrụ ahụ mmetụta na-eji ahụ mmetụta ise: imetụ aka, isi, ụtọ, ụda na ihe a na-ahụ. Ha anaghị achọ ncheta, ọ dịghị usoro ọ ga-agbaso, ọ dịghịkwa azịza ziri ezi, ya mere ha nwere ike ịrụ ọrụ n’ọkwa ọ bụla. Ha dị mkpa karịsịa n’oge ndị ọzọ. Alzheimer’s Association na-ekwu na n’oge ikpeazụ a na-enweta ụwa kachasị site n’ahụ mmetụta, na ị nwere ike igosi nlekọta site n’imetụ aka, ụda, ihe a na-ahụ, ụtọ na isi. Nlele nchekwa ole na ole na-eme ka ọrụ ndị a bụrụ ihe na-eme ka onye ọ bụla zuru ike.

Gịnị bụ ọrụ ahụ mmetụta maka dementia?

Ọrụ ahụ mmetụta bụ ahụmahụ dị mfe e wuru gburugburu otu ahụ mmetụta n’otu oge, dị ka ịmetụ akwa, ịnụ isi ahịhịa ọgwụ ma ọ bụ ige ntị n’ụda mmiri ozuzo. NHS na-ekwu na ọrụ n’oge ikpeazụ na-achọkarị lekwasị anya n’ahụ mmetụta, na-ekwukwa egwu, ihe a ga-emetụ ma jide, na ịgbanye aka. Alzheimer’s Foundation of America na-ekwu na ndị nọ n’oge ikpeazụ nwere ike inwe mkpa siri ike ịjide ihe nso maka nkasi obi.

Echiche ahụ mmetụta, ahụ mmetụta site n’ahụ mmetụta

Imetụ aka

• Ịgbanye aka. Mee ka obere mmanụ ahụ dị ọkụ ọkụ n’aka gị, wee jiri nwayọọ gbanye site n’ọnụ aka ruo n’isi mkpịsị aka. National Institute on Aging kwuru ịgbanye aka site na mmanụ ahụ na-enweghị isi ísì maka nkasi obi.
• Nkata akwa. Mpempe akwa buru ibu nke velvet, corduroy, fleece, satin na ajị anụ ka e metụ, pịkọta ma kwurịta.
• Akwa nhicha dị ọkụ. Akwa nhicha dị ọkụ ọkụ, dị mmiri mmiri maka aka n’ụbọchị oyi. Nwalee ọkụ ya n’aka gị buru ụzọ.
• Akwa ọrụ aka ma ọ bụ akwa e ji ekpuchi ikpere. Bọtịn buru ibu, zipa, ribọn na mpempe akwa nwere ụdị dị iche iche e sere ike.
• Ịpịkọta na ime ka ihe dị larịị. Nkata nke akwa nhicha ma ọ bụ akwa nhicha ọnụ a saworo ka e pịkọta, chịkọta ma pịkọta ọzọ.
• Ihe dị nro ijide. Akwa fleece, ọdụ dị nro (cushion), ma ọ bụ anụmanụ dị nro yiri ezigbo, e nyere ya n’ụzọ dị mfe, ọ bụghị dị ka ihe egwuregwu.

Isi

• Ahịhịa ọgwụ ọhụrụ. Jiri mkpịsị aka gị metụ akwụkwọ mint, rosemary, basil ma ọ bụ lavender nwayọọ ka isi pụta, wee nyefee ya.
• Isi nke ụlọ nri. Kọfị a na-esi, achịcha a na-ere, ma ọ bụ oroma a na-ehichapụ n’akụkụ.
• Ifuru. Kpọbata ifuru ọhụrụ ole na ole site n’ubi ma ọ bụ n’ahịa.
• Ihe a maara. Ncha ma ọ bụ mmanụ ahụ ọ na-eji mgbe niile, ma ọ bụrụ na akpụkpọ ahụ ya anabata ya.

Ụtọ

• Ụtọ ọ hụrụ n’anya. Obere ngaji nke ihe ọ hụrụ n’anya, dị ka mkpụrụ osisi a gwakọtara dị nro ma ọ bụ nri dị nro ọzọ, n’ụdị o nwere ike ilo n’enweghị ize ndụ.
• Inyere aka n’ime achịcha. Ịnụ ụtọ mkpụrụ osisi ma ọ bụ obere ihe mkpuchi achịcha mgbe unu na-eme achịcha ọnụ.
• Nri nke oge. Mkpụrụ osisi dị ụtọ n’oge okpomọkụ, ihe ọṅụṅụ dị ọkụ ọkụ n’oge oyi, e nyere n’ọkụ dị nchebe.

Ụda

• Egwu o kachasị masị. Abụ a maara n’olu dị nwayọọ; lee ọrụ egwu.
• Ụda okike. Mmiri ozuzo, ebili mmiri ma ọ bụ ụda nnụnụ. NIA na-ekwu na egwu, ụda ọcha (white noise) na ụda okike yiri ka ha na-eme ka ụfọdụ ndị zuru ike.
• Olu gị. Ịgụ n’olu elu, ịgbụ ụda n’ọnụ, ma ọ bụ ịkọ akụkọ.
• Ngwa egwu dị mfe. Obere ịgba aka, ichaka ma ọ bụ mgbịrịgba ka onye ahụ soro egwu kpọọ.

Ihe a na-ahụ

• Ilele n’windo. Ebe a na-enye nnụnụ nri n’èzí windo, ụmụaka na-alaghachi n’ụlọ, ma ọ bụ mmiri ozuzo na-ezo.
• Ọdọ azụ ma ọ bụ vidiyo na-aga nwayọọ. Mmegharị dị nro n’enweghị ụda dị ike.
• Foto buru ibu. Otu foto doro anya n’otu oge, ejide ya n’ókè anya.
• Agba na ụkpụrụ. Ịhazi mpempe akwa nwere agba na-egbu ìhè, ifuru ma ọ bụ akwa nhicha ọnụ nwere agba, ma ọ bụ ibe maka ịcha agba dị mfe sitere na ịcha agba anyị.
• N’èzí. NHS na-atụ aro ogige ahụ mmetụta nwere osisi na-esi ísì ụtọ, ihe dị iche iche ịmetụ na mmiri na-asọ. Lee ọrụ n’èzí na ọrụ ubi.

Otu esi eme igbe ahụ mmetụta

1. Họrọ isiokwu jikọtara na ndụ onye ahụ: ọnụ oké osimiri, ubi, ụlọ nri, ụlọ ọrụ aka, ịkwa uwe.
2. Họrọ ihe ise ma ọ bụ isii buru ibu, dị nchebe, dị ka nnukwu shel mmiri, ngaji osisi, akwa ntụ dị nro (scarf), obere akpa lavender akọrọ e sechiri, ma ọ bụ mpempe osisi dị nro.
3. Lelee ihe ọ bụla maka obere akụkụ, akụkụ dị nkọ, eri na-ata ata na ihe ọ bụla nwere ike ịgbaji.
4. Wepụta otu ihe n’otu oge. Nyefee ya, kọwaa ya, ka onye ahụ nyochaa ya.
5. Chekwaa igbe ahụ mgbe e mesịrị ka ọ bụrụ ihe pụrụ iche ma e lelee ihe ndị ahụ ọzọ tupu oge ọzọ.

Nchekwa buru ụzọ

Ọrụ ahụ mmetụta dị nwayọọ, mana ihe egwu ole na ole dị mkpa. Ụfọdụ ndị na-ebi ná dementia na-eche na ihe ndị na-abụghị nri bụ nri, ilo nri nwekwara ike ịsiwanye ike ka oge na-aga; NIA na-adọ aka ná ntị na nsogbu ilo n’oge ikpeazụ na-eme ka ihe egwu nke ilo ihe gbochiri ụzọ iku ume (choking) ka ukwuu.

Aromatherapy ọ̀ na-enyere aka?

O yikarịrị ka mba, n’ụzọ ọ bụla enwere ike ịtụ ya. Nyocha Cochrane banyere aromatherapy maka dementia lere nyocha 13 nke gụnyere mmadụ 708, ha niile n’ụlọ nlekọta, wee chọta na enweghị ihe ngosi na-eme mmadụ ntụkwasị obi nke uru. Nyocha ndị ahụ pere mpe, nsonaazụ adịghị otu, a kọọkwa mmetụta ndị ọzọ nke ọma. Ọ bụrụ na onye ahụ na-enwe obi ụtọ n’isi dị nro, a maara, dị ka lavender site n’ubi, nke ahụ bụ ezigbo ihe mere ị ga-eji kerịta ya. Ọ bụghị ọgwụgwọ.

Otu esi enye ọrụ ahụ mmetụta

• Họrọ oge dị jụụ wee gbanyụọ TV.
• Bịaruo n’ihu ya, kpọọ aha ya, jụọ ma ọ bụ gwa ya tupu imetụ ya aka: “Enwere m mmanụ ahụ. Ị ga-achọ ka m gbanye gị aka?”
• Nye otu ihe n’otu oge ka ọ ghara ịdị ya ukwuu.
• Lee otu o si zaghachi. Ihu dị nro, aka ndị zuru ike ma ọ bụ ọchị bụ ezigbo ihe ịrịba ama. Ịdọpụ onwe ya, ịtụgharị ihu ma ọ bụ enweghị izu ike pụtara na ị kwesịrị ịkwụsị.
• Mee ya mkpụmkpụ. Nkeji ise dị jụụ bụ ezigbo oge.

Obere nkwụsị iku ume nwayọọ ọnụ, dị ka iku ume nwayọọ, nwere ike ịbụ ụzọ dị nro isi kwụsị. Maka echiche ndị ọzọ n’akụkụ àkwà, lee ọrụ n’oge ikpeazụ, maka enweghị izu ike n’abalị lee enweghị izu ike n’ịgbụ mgbede.