Ọrụ maka Dementia n'Oge Ikpeazụ, Gụnyere n'Àkwà ma ọ bụ n'Oche

N’oge ikpeazụ nke dementia, onye nwere ike ikwu obere okwu, chọọ enyemaka n’ọrụ ndụ kwa ụbọchị niile, ọ nwekwara ike ịnọ n’àkwà ma ọ bụ n’oche ọtụtụ oge n’ụbọchị. Ọ nwere ike ịdị ka ọ dịghị ihe fọdụrụ unu ga-eme ọnụ. Ọ dị. Alzheimer’s Association na-ekwu na ụfọdụ n’ime onye ahụ n’onwe ya nwere ike ịnọgide, na na ọkwa a a na-enweta ụwa kachasị site n’ahụ mmetụta. Egwu, imetụ aka, olu a maara na ịnọnyere ya jụụ nwere ike ịnọgide na-eweta nkasi obi na oge njikọ.

Ọrụ ndị gịnị na-enyere aka n’oge ikpeazụ nke dementia?

Ọrụ dị mfe nke ahụ mmetụta na ịnọnyere ya n’udo na-enyekarị aka kachasị n’oge ikpeazụ. Alzheimer’s Association na-atụ aro ịkpọ egwu o kachasị masị, ịgụ akụkụ nke akwụkwọ ndị nwere ihe pụtara ya, ịsacha mmanụ ahụ nwere isi ísì o hụrụ n’anya n’ahụ ya, na ịnọdụ n’èzí ọnụ n’ụbọchị mara mma. National Institute on Aging agbakwunye ịkọ akụkọ, igosi foto, imetụ aka ma ọ bụ ịgbanye aka nwayọọ, na egwu, ụda ọcha ma ọ bụ ụda okike, na-ekwukwa na naanị ịnọnyere ya nwere ike ime ka obi dị ya jụụ.

Alzheimer’s Foundation of America na-ekwu na ndị nọ n’oge ikpeazụ na-enwekarị mkpa siri ike ijide ihe nso maka nkasi obi, na-atụkwa aro ọrụ ahụ mmetụta dị mfe, ịtọgbọ ahụ nwayọọ, ịmegharị akwa isi, egwu, ileta anụmanụ, imetụ aka mmadụ na ihe osise n’enweghị usoro.

Ọrụ maka onye nọ n’àkwà ma ọ bụ n’oche

1. Kpọọ egwu ya. Họrọ abụ site n’afọ ndị o ji eto eto, okpukpe ya ma ọ bụ ezinụlọ ya. Debe olu n’ala ma nọdụ nso. Ọbụna ugbu a, ụfọdụ ndị na-aku mkpịsị aka ma ọ bụ na-agba mmụọ n’ọnụ. Lee ọrụ egwu.
2. Jide aka. Ijide aka naanị, na-eji isi mkpịsị aka aka ya nwayọọ, bụ ọrụ. Buru ụzọ kwuo ihe ị na-eme.
3. Nye ya ịgbanye aka nwayọọ. Kpoo obere mmanụ ahụ n’ụbụrụ aka gị, wee gbasaa site n’ọnụ aka ruo na isi mkpịsị aka. Họrọ mmanụ ahụ na-enweghị isi ísì, ma ọ bụ isi ísì o hụrụ n’anya mgbe niile ma ọ bụrụ na akpụkpọ ahụ ya anabata ya.
4. Gụọ n’olu elu. Abụ ọ hụrụ n’anya, akụkụ nke akwụkwọ a hụrụ n’anya, akwụkwọ okpukpe ma ọ bụ ibe egwuregwu n’akwụkwọ akụkọ. Ụda olu gị dị mkpa karịa okwu.
5. Kọọrọ ya akụkọ. Kwuo banyere njem ezinụlọ ma ọ bụ ụbọchị ọ lụrụ nwunye ma ọ bụ lụọ di. Ị ga-achọghị azịza.
6. Gosi foto. Jide otu foto buru ibu n’otu oge n’ọkwa anya ya, kọwaa ya jiri obi ọma. Zere ịjụ onye nọ n’ime ya.
7. Nye ya ihe dị nro ijide. Akwa nhicha e kpọkọtara, akwa fleece ma ọ bụ anụmanụ dị nro. NIA na-atụ aro inye onye ahụ akwa nhicha ijide mgbe a na-akwaga ya, ka o nwee obere ohere ijide gị ma ọ bụ ngwa ụlọ.
8. Kpọọ ụda okike. Mmiri ozuzo, ebili mmiri ma ọ bụ ụda nnụnụ n’olu dị ala nwere ike ime ka ụlọ nwere mkpọtụ dị nro.
9. Kpọta n’èzí n’ime. Meghee nkụchi windo, tinye ihe nri nnụnụ n’èzí windo, ma ọ bụ webata ifuru ma ọ bụ akwụkwọ ole na ole ọhụrụ ka o lee ma metụ aka.
10. Pụọ n’èzí. Ọ bụrụ na onye ahụ nwere ike ịnọdụ n’oche nwere ratọ, nkeji ole na ole n’ihu ndò n’ụbọchị dị nro nwere ike ịdị mma.
11. Kpụọ ya isi ma ọ bụ nye ya akwa nhicha ọkụ. Ịkwado ahụ ya nwayọọ na akwa nhicha ọkụ maka aka na ihu nwere ike ịdị ka ọ bụ nlekọta.
12. Mee mmegharị nwayọọ n’egwu. Maa akwa isi dị ọkụ ọnụ, ma ọ bụ maa aka n’usoro abụ. Maka ịtọgbọ ahụ na mmegharị nkwonkwo, rịọ onye na-eme ọgwụgwọ mmegharị ahụ (physical therapist) ma ọ bụ nọọsụ ka ọ gosi gị ụzọ ndị dị nchebe buru ụzọ.
13. Mee ihe osise n’enweghị usoro. Gbasaa agba na-adịghị egbu egbu n’ihe buru ibu site na sponge ma ọ bụ aka, aka gị na-eduzi ya. Enweghị nsonaazụ ziri ezi.
14. Nabata ileta anụmanụ. Anụ ụlọ dị jụụ n’àkwà ma ọ bụ n’apata ụkwụ, ma ọ bụrụ na onye ahụ masịrị anụmanụ ma ebe ahụ kwere.
15. Kuo ume nwayọọ ọnụ. Nọdụ nso ma kuo ume nwayọọ, ka e nwee ike ịnụ ya. Iku ume nwayọọ nwere ike ịduzi unu abụọ, ị na-amalitekwa ma kwụsị ya.
16. Naanị nọnyere ya. Nọdụ n’akụkụ ya, gba mmụọ n’ọnụ, kwa akwa ma ọ bụ gụọ jụụ. Ịnọnyere ya zuru ezu.

Otu esi ekekọrịta ọrụ n’oge a

• Bịaruo n’ihu ya. Kwuo aha ya na aha gị, kwuokwa nwayọọ n’olu dị nro tupu ị metụ ya aka.
• Nye otu ihe n’otu oge. Gbanyụọ TV tupu ị kpọọ egwu. Mee otu ahụ mmetụta n’otu oge.
• Mee ka o dị mkpụmkpụ. Nkeji ole na ole nwere ike ịdị ukwuu. Ọtụtụ oge mkpụmkpụ n’ime ụbọchị dị mma karịa otu oge ogologo.
• Buru ụzọ mee ka ahụ dị ya mma. Lelee na a na-eweta ya nke ọma. NIA na-atụ aro mbadamba n’apata ụkwụ iji zuo ike aka na ịkwado ahụ elu mgbe ọ nọdụrụ.
• Lee ka ọ si zaghachi. Aka ndị dị ntụ, ihu dị nro, ịlekwasị anya ma ọ bụ ịgba mmụọ n’ọnụ na-egosi nkasi obi. NIA na-ekwu na ịkwa akwa, ịtụgharị ihu n’ihi mgbu, ichebe akụkụ ahụ ma ọ bụ ahụ erughị ala na mberede nwere ike ịbụ ihe ịrịba ama nke mgbu. Kwụsị, gwakwa otu ndị na-elekọta ya.

Nduzi ngwa ngwa site na ahụ mmetụta

Nchekwa n’oge a

Ilo nri nwere ike isi ike n’oge ikpeazụ, NIA na-adọkwa aka na ntị na nke a na-abawanye ihe ize ndụ nke ịta ọnụ. Hapụla obere ihe n’ebe ọ ga-eru, nyekwa nri ma ọ bụ ihe ọṅụṅụ naanị n’ọdịdị na ọnọdụ otu ndị na-elekọta ya kwadoro. Lelee akpụkpọ ahụ nwayọọ n’oge ọrụ imetụ aka, n’ihi na akpụkpọ ahụ nwere ike ịdọwa ma ọ bụ ịtụ ọnya ngwa ngwa. Maka ọtụtụ echiche ahụ mmetụta dị nchebe, lee ọrụ ahụ mmetụta.

Ilekọta onwe gị nakwa

Nlekọta n’oge ikpeazụ na-achọ ike n’ahụ na n’obi, ma n’ụlọ ma ọ bụ n’oge ileta n’ụlọ nlekọta. Otu hospice na palliative care nwere ike inye aka n’ihe gbasara nkasi obi, nkwado na atụmatụ, NIA depụtara ha dị ka isi mmalite enyemaka. Nleta dị mkpụmkpụ, dị jụụ bara uru; lee ileta onye nwere dementia. Ọ bụrụ na ị na-eduzi otu, ọrụ otu n’ụlọ nlekọta nwere echiche maka ịmezigharị oge. Biko gụọkwa ilekọta onwe gị dị ka onye na-elekọta: izu ike bụ akụkụ nke ilekọta nke ọma.