Abtooti

Dementia-k Wadir Raaqih Abtotit: Karafkay kee Kursil

uqusbus 4 minit kawsadahab uddurih dokonut · nanu mannal fiirisnaah

ux gacsa

Dementia-k wadir raaqal, abtotit uliik maaqaddah maaqitte kee sin lih aniyyal dintam kinni: koboxxisaanamaay kicnan muusika tabsi, gaba ammassi, suwwe gaba massaaxi, xaganal akriyo, suwarrat wagitto, baaxooyi xagana kee dirkik gubal hinnay darennal goli gacaanam. Ta abtotit karafkayl hinnay kursil digirta. Wakiti yaburuk hayisaay, af kee gaba asmata wagittoota, koboxxisaanam teeti isin lih aniyya kinniim tamqoona.

  • Ittat xano xaafuk suge waytam hinnay. Wadir raaqal, addunya maaqittitteh addal faxximtaah cakkisinta.
  • Muusika, sabab gaba tabsi, taagarin xagan kee koboxxisiyaani afqado marih yab kalteeh geytimtisaah raqta.
  • Ta maxcootik tu taamita karafkayl hinnay kursil yan numuh.
  • Af, gaba kee ruuc geytimiyyat rooce kee rooci kalim wagittoota, gibdaani astootit tubleenik wadirik solisa.
  • Undi maxcootik xixxibaay, maaqo kee maaqabba dacarsiyyi gubat taniimik sa maacina, sabab mayno gibda tekkeh takkeemih taagah.
Ta galil (6 footimaami)
  1. Wadir raaqih dementia-l macah tan abtotit qoklitta?
  2. Karafkayl hinnay kursil yan numuh abtotit
  3. Ta raaqal abtotit mannal ittal abaanam duudaana
  4. Maaqittittek yaburuk tan meqe kassiisi
  5. Ta raaqal tan dacarsiyyi meqe yaaloli
  6. Sin nafsi kaadu dacarsa

Dementia-k wadir raaqal, num yab daggoysam duuda, aymih dacarsiyyat qokol faxaay, ayrooti magan gexsit karafkayl hinnay kursil gexsam duuda. Ittal abaanam tu kak raqeewaytek gaba kaxxam takke. Kinnuk raqtem tan. Alzheimer’s Association kassissal, numih roocih caalat tu raqta, ta raaqal addunya magaanal maaqittitteh gubat cakkisinta. Muusika, gaba tabsi, taagarin xagan kee sin sababti lih aniyya koboxxisaanam kee ittat xanoh wakiti gacsam duuda.

Wadir raaqih dementia-l macah tan abtotit qoklitta?

Meqe maaqittitteh abtotit kee koboxxisaani aniyya wadir raaqal kaxxam qoklitta. Alzheimer’s Association kicnan muusika tabsi, kicnan kitaabotik baxiix xaganat akriyo, suwwe cafi lee lotiyoon numat masaaxo, meqe ayrol darennal ittal goli gacaanam kassisa. National Institute on Aging xaagitte xaagisso, suwarrat wagittoota, sabab gaba tabsi hinnay massaaxi, kee muusika, qado xagana hinnay baaxooyi xagana carsiisaanam duudam kassisa, teeti garih aniyya elle koboxxisaanam dumaam qaddoosa.

Alzheimer’s Foundation of America kassissal, wadir raaqal yani mara koboxxisaanamaah tu garil haytaanam faxaanam duma, maaqittitteh abtotit, sabab xukkoomi, shaashih xalxala, muusika, laahi daaqo, numih gaba tabsi kee fanti fanti fanne digiriyyam kassisa.

Karafkayl hinnay kursil yan numuh abtotit

  1. Ken muusika carsiisa. Cawaarah sugen wakitih heera, ken eedaanoo hinnay ken marak heera doora. Xagana suwwek hayisaay garih dacarsita. Ayyunti way, magan mari farah tabsaana hinnay xallona. Wagit music activities.
  2. Gaba ammasa. Gaba ammasaak, suwwe gaba taabalo abaanaam tiyya abtoti kinni. Dumaak macah tanim abtaanam yabisa.
  3. Suwwe gaba massaaxi acwa. Lotiyoon koboxxo afqadoh addal hayisaay, gaba tiddook gaba fanti fan masaaxa. Cafa maleh yan lotiyoon doora, hinnay caraf kicnan sugen tiyya ken gari cakkisittam tekkek.
  4. Xaganat akriya. Kicnan tirtira, meqe kitaabik gurra, eedaanoh kitaabik xagana hinnay koowat carba. Sin xaganih xalu maxcootik aysuk tan.
  5. Xaagitte xaagissa. Marah goli safar hinnay baarrul xaginaayen ayro xaagissa. Gacsa faxximtam mannu.
  6. Suwarrat wagittoota. Inki kaxxa suwarrat inti xagan heeraak hayisaay meqe xaganat yaaba. Iyyi kaddal taniimik messerina.
  7. Koboxxisaanam garil acwa. Xullun mandeel, suwwe shaash hinnay suwwe xaylot laa. NIA kassissal, num mayse wakit mandeel garil acwaanam yisissikoonu waanam qokla, sin hinnay furaash dambi waytoona gidah.
  8. Baaxooyi xagana carsiisa. Rob xagana, qarba xagana hinnay ximbirih heera suwwe xaganat calsiisa daqar koboxxisa.
  9. Daren addal gacisa. Dirki sirri fanxa, ximbiri maaqo dirkik gubal cula, hinnay cula fuloora kee carqa inti kee gaba tabsoh gacisa.
  10. Darennal yawqa. Num kursil taama duudak tekkek, suwwe caxah gubal tatiitit daqiqa meqe takke.
  11. Duma xalaasa hinnay kibba xabbaale acwa. Sabab xalxala kee gaba kee afah kibba xabbaale acwaanam dacarsiyyi yaalo takke.
  12. Muusikal sababat xalxala. Koomin shaash ittal xalxala, hinnay heeraak gaba xalxala. Xukkoomi kee lakqo xalxaloh, dumaak caafiyatah taama abba hinnay kalkalto meqe gurra kassiisa gidah essera.
  13. Fanti fanti fanne aba. Summi maleh yan xale kaxxa warqatal sfongit hinnay gabat xalxala, sin gaba gacsayuk. Xiqto maleh yan galtó mannu.
  14. Laahi daaqo qokkola. Sabab daaqo karafkayl hinnay kursil, laa kicnan suge mara tekkek kee koboxxu yabbixek.
  15. Suwwek ittal ruuc cula. Garih koboxxisaay suwwek xagan xissaak ruuca. Calm breathing sin namma numuk xalu calsisa, isin elle qimbisaanaah solisaanam duudaana.
  16. Tittal ruffo acwa. Garih koboxxisa, xallona, shaash tida hinnay koboxxisaanak akriya. Aniyya calli kaxxam meqe.

Ta raaqal abtotit mannal ittal abaanam duudaana

  • Fokotuk xayna. Migoo kee sin migaq yaaba, gaba dumaak suwwek kee xaganat yaaba.
  • Inki maaqitta tiyya acwa. Muusika carsiisak duma TV xiba. Inki wakiti inki maaqitta aba.
  • Yaburuk hayisa. Tatiitit daqiqa kaxxam takke. Ayrol magan yabur koboxxi inki kaxxa wakitik aysuk yan.
  • Dumaak koboxxisa. Num meqe gurral koboxxiseem wagittoota. NIA kassissal, kursi labhat boord hayisaanam gaba koboxxisaay kaxxa baga qokla.
  • Gacsa wagittoota. Sabab gaba, suwwe af, inti inti geytisaanam hinnay xallonam koboxxi yaabisa. NIA kassissal, ayyuuso, af kalxayto, rooci dambayto hinnay sawwat aggilto gibdaanih asto takke. Solisaay, dacarsiyyi koomay xaagissa.

Maaqittittek yaburuk tan meqe kassiisi

Maaqitta Abtotit Dacarsiyyi
Ayti Kicnan muusika, sin xaganat akriyo, baaxooyi xagana Xagana suwwek hayisa; inki xagan inki wakiti
Gaba tabsi Gaba massaaxi, gaba ammassi, suwwe shaash, kibba xabbaale Dumaak essera; goli dafeywayteem wagittoota
Inti Suwarrat, fuloora, dirki wagito, sabab baaxooyi widiyo Inti xagan heeraak hayisa; noori meqe, caw maleh
Sun Kicnan lotiyoon, fuloora, buna karam garih Gibdi caraf doora waya; ruuc kee caafiyat wagittoota
Tamle Kicnan tamlek undi tamle Dacarsiyyi kooma digir meqe yexce maaqo calli

Ta raaqal tan dacarsiyyi meqe yaaloli

Wadir raaqal mayno gibda tekkeh takke, NIA kassissal mayno qoxxiseemih sabab kaxxam duma. Undi maxcootik garih maxaagina, maaqo kee maaqabba dacarsiyyi kooma digir yexce gurral calli acwa. Gaba tabsi abtaanam wakit goli suwwek wagittoota, goli mayso hinnay dafeyto yabaara gidah. Maaqittittek sabab dacarsiyyi meqe yaalol wagit sensory activities.

Sin nafsi kaadu dacarsa

Wadir raaqal dacarsiysa mara abaanam mayso kee roocih kaxxam gibda, dabqal takkay hinnay dacarsiyyi magoolal takkay kaadu. Hospice kee palliative care koomay koboxxisiyya, qokol kee missoomat qoklaana, NIA ken qokolih xinto yexce. Yaburuk, koboxxisaani daaqo qokol le; wagit visiting someone with dementia. Koomay xinto marak tekkeenik, care home group activities abtotit misooma meqe yaalo le. Kaadu meqennal akriya caregiver self-care: nafsi koboxxisaanam dacarsiyyi baxaabaxsa kinni.

ittalluk leh tan esseroora

Karafkayl yan wadir raaqih dementia luk yan numuh macah tan abtotit abaanaah duudaana?

Kicnan muusika teetih caraaya, gaba ammasa, lotiyoonul suwwe gaba massaaxi acwa, kicnan kitaabik hinnay dusal xagan xisaanik akriya, suwarrat wagittoota, hinnay baaxooyi xagana carsiisa. Dirki sirri fanxa daren wagittoona gidah. Xinti, koboxxisaanak inki maaqitta tiyya bayah yaaburuk abaanam aysuk tan.

Wadir raaqih dementia luk yan mari muusikak ruffo geyaanam duudan?

Magan mari duudan. Alzheimer's Association maxcal, wadir raaqal kaadu, num cawaarak sawwat dabqoona hinnay baxaane xaganat heeraak duma kicnin heera digiriyyat xallonam duudaanama kassiisa. Cawaarah kicnon sugen muusika dooraay, xagana suwwek hayisa.

Abtotit koboxxisiyyam elle aaxigeem mannal kinni?

Undi astootit wagittoota: labha sababti, afay suwwenti, inti inti geytisaanam, xaganat heeraak xallonam, gaba teeti xagan xissiyya hinnay ruuc suwwiyya. Af kalxayto, gaba dambayto, rooci kalim hinnay ayyuusiyyam gibdaani tanim yaabisa. Too asto tubleenik, solisaay dacarsiyyi koomay xibbica.

Yo aaxige waytam tekkek, teeti fan gacaanam waxte lee?

Yeey. National Institute on Aging kassissal, teeti garih aniyya baxsal koboxxisaanam dumaanta, gaba tabsi, muusika kee xaagitte wadir raaqih dementia-k addal ruffo acuwam duudan. Sin xagana kee gaba tabsi magan numuh taagarinim kinnim duuda, migaq bayteh tekkey kaadu.

Raceenaani

nanu massoynaanit nasgoorowem kee kusaaqitte ta gali elle rakittam. Gali yusqussubume wak kulli tii cubbusen.

  1. Late-Stage Alzheimer's & Dementia Caregiving · Alzheimer's Association
  2. Care in the Last Stages of Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
  3. Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
  4. Activities for dementia · NHS
  5. Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association

Sahlin digirih gulguluh tanii?

kaxxa muucitte, wakti lowsiise mali, ximmo maliiy, kah yaysaqarrimeenim mali. isi birowseril itta luk digir.

Tama digir is lih bey

iPhone, iPad kee Androidil geytimta Golden Moments app: kaxxa taswiir tile, isi buxah marih taswiir luk geytimta digir, kee Wi‐Fi sinnim taamitta taswiir pack. uli akkaawonti, maysaxxagoogi, wakti akkek ximmo.