Impendulo emfushane
Imidlalo yenkumbulo yabadala abaphila ne-dementia isebenza kangcono uma ingancikile enkumbulweni. Dlalani imidlalo yokufanisa izithombe zibonakala, sebenzisani amakhadi amane kuya kwayisithupha, nidlale njengeqembu futhi nishiye amaphuzu. Ukubona isithombe kulula kunokusikhumbula, ngakho khethani imidlalo lapho yonke into ihlala ibonakala. Inhloso ukujabula, hhayi umphumela.
- Imidlalo yenkumbulo yakudala ifihla amakhadi, okuhlola ncamashi lokho i-dementia eyenza kube nzima. Kunalokho, shiyani izithombe zibonakala.
- Izingcezu ezimbalwa, izithombe ezinkulu nokukhetha okukodwa ngesikhathi kugcina umdlalo umnandi.
- Dlalani njengeqembu, nishintshane ngokusiza futhi nishiye amaphuzu. Akekho okufanele abekwe esimeni esinzima.
- Akukho mdlalo wenkumbulo oboniswe ukuthi welapha, ulibazisa noma umisa i-dementia. Dlalani ngoba kuyisikhathi esimnandi ndawonye.
- Misani kusamnandi. Ukukhuluma ngezithombe kuwumphumela omuhle.
Kuleli khasi (izingxenye ezingu-7)
- Kungani imidlalo yenkumbulo yakudala ikhathaza abantu abane-dementia?
- Wenza kanjani umdlalo wenkumbulo ube mnene?
- Imidlalo emnene yenkumbulo nokufanisa ongayizama
- Yimiphi imidlalo yenkumbulo efanele isigaba ngasinye?
- Ingabe imidlalo yenkumbulo isiza i-dementia?
- Kuthiwani ngemidlalo yenkumbulo yabadala abangaphili ne-dementia?
- Kufanele nimise noma nishintshe nini umdlalo?
Uma nisesha “imidlalo yenkumbulo yabadala”, okuningi enikuthola kwenzelwe abantu abafuna ukuzivivinya ngokwengqondo: amakhadi afihliwe, amawashi okubala emuva, amazinga namaphuzu. Kumuntu ophila ne-dementia, lezo zici zishintsha umdlalo ube ukuhlolwa kwaleyo nto esekuyinto enzima. Imidlalo efanayo ingadlalwa ngendlela ethambile. Leli khasi libonisa ukuthi kanjani, futhi libala imidlalo esebenza kahle esigabeni ngasinye.
Kungani imidlalo yenkumbulo yakudala ikhathaza abantu abane-dementia?
Ngoba incike ekugcineni ulwazi olusha ekhanda, okuvame ukuba yinto yokuqala i-Alzheimer’s, imbangela evame kakhulu ye-dementia, ethinta yona. I-Alzheimer’s Association ithi uphawu lokuqala oluvame kakhulu lwe-Alzheimer’s ubunzima bokukhumbula ulwazi olusanda kufundwa. Ku-Concentration yakudala, niphendula amakhadi amabili, nikhumbule lapho ayekhona, bese niyisebenzisa ngemva komzuzu. Lolo ulwazi olusha, olugcinwayo bese lukhunjulwa.
Uma nengeza isibali sikhathi, amaphuzu noma i-buzzer yezimpendulo ezingafanele, umuntu ukhunjuzwa lokho angasakwazi ukukwenza, phambi komuntu amthandayo. Abantu abaningi bayeka kancane kancane ukufuna ukudlala.
Ukubona into ebonakalayo kuyinto ehlukile futhi ngokuvamile elula. Ukukhomba inkomishi yetiye yesibili uma zombili zibonakala kuyajabulisa. Ngakho iqhinga ukugcina ukufanisa, kushiywe ukuhlolwa kwenkumbulo.
Wenza kanjani umdlalo wenkumbulo ube mnene?
Lezi zinguquko zisebenza emidlalweni yamakhadi, emidlalweni yebhodi neyesikrini.
- Shiyani izithombe zibonakala. Ukufanisa izithombe obona zona kusengumdlalo wangempela, futhi kuvame ukwanelisa.
- Sebenzisani izingcezu ezimbalwa. Qalani ngamapheya amabili noma amathathu. Engezani eminye kuphela uma kuzwakala kulula kakhulu futhi efuna okunye.
- Khethani izithombe ezinkulu, ezijwayelekile, zabadala. Inkomishi yetiye, imbali yelanga, isikebhe. Hhayi amakhathuni, noma izindawo eziminyene ngezinto.
- Dlalani njengeqembu. “Ake sithole izinja” kunokuthi “Kuyithuba lakho.” Shintshanani ngokukhomba nokusiza.
- Shiyani amaphuzu. Akekho odinga ukunqoba. Uma othile ebuza, “Siyenzile” kwanele.
- Ningaqhudelani nesikhathi. Akukho zibali sikhathi, futhi ningashesheli ngenkathi nishintshana.
- Khulumani ngezithombe. “Bhekani lesi sikebhe. Nake nahamba ngesikebhe yini?” Ingxoxo ivame ukuba yingxenye engcono kakhulu.
- Misani ngesimo esihle. Qedani ngemva kokufanisa, kusamnandi.
I-National Institute on Aging inikeza umoya ofanayo njengeseluleko esijwayelekile: fanelanisa umsebenzi nalokho umuntu akwazi ukukwenza, qaphelani ukukhathazeka, futhi qinisekisani ukuthi uzizwa enempumelelo.
Imidlalo emnene yenkumbulo nokufanisa ongayizama
Amapheya ezithombe (ukufanisa izithombe zibonakala)
Amapheya ezithombe ngumdlalo wokufanisa onezithombe ezinkulu namakhadi angu-4 kuya kwayi-12. Izithombe zingahlala zibonakala, ngakho mayelana nokuthola amawele, hhayi ukukhumbula lapho ayekhona. Qalani ngamakhadi amane. Umuntu osesigabeni sokuqala othanda inselele encane ungashintshela ku-Izithombe ezifihliwe, kodwa buyelani ekubonisweni kwezithombe masinyane lapho umdlalo ungasamnandi.
Thola okufanayo
Umdlalo othi Thola okufanayo ubonisa isithombe esisodwa phezulu nokukhetha okubili kuya kwamane ngezansi. Thintani esifanayo. Ungumdlalo olula kakhulu wokufanisa kule webhusayithi futhi ufanele abantu abathola ukuthi igridi ephelele iminyene kakhulu, kuhlanganise nabaningi esigabeni sokugcina nomuntu eceleni kwabo.
Amapheya ezithombe zomndeni (umdlalo wenkumbulo wezithombe zomndeni)
Umdlalo othi Amapheya ezithombe zomndeni uguqula izithombe ozikhethayo zibe umdlalo wokufanisa: inja, insimu, indlu eceleni kechibi. Ubuso nezindawo ezijwayelekile kuvame ukuvusa ingxoxo ngaphezu kwanoma yisiphi isithombe esivela kwabanye abantu. Izithombe zihlala ku-browser yakho futhi azilayishelwa kwenye indawo neze.
Hlungani ndawonye
Umdlalo othi Hlungani ndawonye ucela ukuba nibeke isithombe ngasinye ebhasikidini lapho sifanele khona, njengekhishi noma insimu. Ukuhlunga kusebenzisa ulwazi olugcinwe isikhathi eside lokuthi umhlaba usebenza kanjani, hhayi inkumbulo yesikhashana.
Iphazili yesithombe
Umdlalo othi Iphazili yesithombe uhlukanisa isithombe sibe izicucu ezi-4 noma ezi-9. Thintani izicucu ezimbili ukuzishintshanisa kuze kube yilapho isithombe siphelele. Isithombe esiphelele sihlala esikrinini njengomhlahlandlela.
Amakhadi angempela etafuleni
Aniludingi isikrini. Khethani amapheya afanayo emapakeni amabili amakhadi noma esethini yamakhadi ezithombe. Wabekeni abonakala ngezinhla ezimbili bese nithola amapheya ndawonye. Kamuva, hlunganisani ngombala noma ngohlobo lwekhadi esikhundleni salokho. I-Alzheimer’s Foundation of America ibala imidlalo yamakhadi neyebhodi phakathi kwemisebenzi yesigaba sokuqala.
Yimiphi imidlalo yenkumbulo efanele isigaba ngasinye?
Izigaba zingamagama nje angacacile. Landelani lokho umuntu akujabulelayo namuhla.
| Isigaba | Imidlalo evame ukufanela | Indlela yokuyilungisa |
|---|---|---|
| Sokuqala | Amapheya ezithombe, Amapheya ezithombe zomndeni, Iphazili yesithombe ngezicucu eziyi-9, imidlalo yamakhadi ejwayelekile | Mvumeleni akhethe. Amakhadi angajikwa uma ethanda; shiyani amaphuzu uma emkhathaza |
| Esiphakathi | Amapheya ezithombe ngamakhadi angu-4 kuya kwayi-6 abonakala, Thola okufanayo, Hlungani ndawonye | Izithombe zihlale zibonakala. Hlalani eceleni kwakhe nishintshane ngokusiza |
| Sokugcina | Thola okufanayo ngokukhetha okungu-2, ukubuka isithombe esisodwa esikhulu ndawonye | Kufushane kakhulu. Nina nibamba ithebhulethi; yena ukhomba, noma abuke futhi alalele |
Ingabe imidlalo yenkumbulo isiza i-dementia?
Akukho mdlalo wenkumbulo oboniswe ukuthi welapha, ulibazisa noma umisa i-dementia. Ukubuyekezwa kwe-Cochrane kokuqeqeshwa kokuqonda ngekhompyutha kubantu abanokuphazamiseka okuncane kokuqonda kwathola ubufakazi buncane kakhulu ukuthi busho ukuthi kuyayivimbela i-dementia yini. Umhlahlandlela wethu wemidlalo yobuchopho ne-dementia uchaza lokho izifundo ezikubonisayo nezingakubonisi.
Lokho akusona isizathu sokweqa imidlalo. I-Alzheimer’s Association incoma ukugxila ekujabuleni, hhayi empumelelweni. Imizuzu eyishumi yokufanisa izithombe nokukhuluma ngazo ingaba yingxenye emnandi ngempela yosuku.
Kuthiwani ngemidlalo yenkumbulo yabadala abangaphili ne-dementia?
Uma umuntu omdala onganankinga yenkumbulo ethanda amaphazili anesikhathi, amaphuzu namazinga alukhuni, akukho okubi kulokho. Kodwa ningayethembi ukuthi izovikela i-dementia; akukho mdlalo oboniswe ukuthi wenza kanjalo. Izinguqulo ezithambile ezingenhla zisebenza kahle nalapho izizukulwane zidlala ndawonye: ugogo one-dementia nomzukulu omncane bangafanisa izithombe njengeqembu, kungekho nomunye ohlolwayo.
Kufanele nimise noma nishintshe nini umdlalo?
Ukuphefumula kakhulu ngokudinwa, ukusunduza ithebhulethi, ukuthi “Angikwazi lokhu” noma ukubukeka ekhathazekile zonke izimpawu zokuthi kufanele kwenziwe kube lula noma kumiswe. Zamani amakhadi ambalwa, shiyani izithombe zibonakala, shintshelani ku-Thola okufanayo, noma nibuke nje izithombe nixoxe. Uma engafuni ukudlala nhlobo, lokho kulungile futhi. Umhlahlandlela wethu wokudlala ndawonye unolwazi oluningi ngesivinini nokusiza.
Imibuzo evamile
Yimuphi umdlalo wenkumbulo omuhle womuntu one-dementia?
Umdlalo wokufanisa onezithombe ezinkulu ezijwayelekile ezingahlala zibonakala, njengomdlalo othi Amapheya ezithombe ulungiselelwe amakhadi amane noma ayisithupha. Ukuthola isithombe esifana nesithombe osibonayo kuyanelisa ngaphandle kokuhlola inkumbulo yesikhashana. Umdlalo othi Thola okufanayo ulula kakhulu kunalokho, ngesithombe esisodwa okufanele sifaniswe nokukhetha okubili kuya kwamane.
Ingabe imidlalo yenkumbulo isiza i-dementia?
Akukho mdlalo wenkumbulo oboniswe ukuthi welapha, ulibazisa noma umisa i-dementia; ukubuyekezwa kwe-Cochrane kwathola ubufakazi bokuqeqeshwa kobuchopho ngekhompyutha buncane kakhulu ukuthi busho ukuthi kuyayivimbela i-dementia yini. Imidlalo isengaba yindlela efudumele yokuchitha isikhathi ndawonye. Yikhetheni ngenxa yokujabula nenkampani.
Ingabe kufanele ngidlale i-Concentration yakudala nomuntu one-dementia?
Ekuqaleni, abanye abantu basayijabulela, ikakhulukazi ngenani elincane lamakhadi. Uma ukukhumbula lapho amakhadi akhona kuqala ukubangela ukukhathazeka, jikani amakhadi abonakale bese nithola amapheya ndawonye. Lokho kugcina ukufanisa futhi kushiya ukuhlolwa kwenkumbulo.
Yimiphi imidlalo yenkumbulo emihle yabadala eqenjini?
I-bingo yezithombe enomemezeli esikrinini, ukuqeda izisho ezaziwayo ngokuzwakalayo, namakhadi engxoxo konke kusebenzela amaqembu. Dlalani kuze kugcwale wonke amakhadi e-bingo futhi ningamemezeli ukuthi ubani athole impendulo, ukuze kungabikho ozizwa eqokiwe.
Ingabe kukhona imidlalo yenkumbulo yamahhala yabadala ku-inthanethi?
Yebo. Imidlalo kule webhusayithi, kuhlanganise Amapheya ezithombe, Thola okufanayo, Amapheya ezithombe zomndeni kanye ne-Iphazili yesithombe, iyamahhala, ayidingi ukubhalisa futhi isebenza ezifonini, kuthebhulethi nasekhompyutheni. Akukho kuyo onesibali sikhathi noma amaphuzu.
Imithombo
Sixhumanisa nezinhlangano nezifundo leli khasi eliklanyelwe kuzo. Lunye lwahlolwa lapho leli khasi libuyekezwa.
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association
- What is Alzheimer's Disease? · Alzheimer's Association
- Therapeutic Activities for 3 Main Stages of Alzheimer's disease · Alzheimer's Foundation of America
- Computerised cognitive training for preventing dementia in people with mild cognitive impairment · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)