Àwọn Ìgbòkègbodò Ẹgbẹ́ fún Dementia ní Ilé Ìtọ́jú

Ìwé ìtọ́sọ́nà yìí wà fún àwọn olùdarí ìgbòkègbodò, àwọn ẹgbẹ́ ìtọ́jú ìrántí àti àwọn olùdarí ibi ìtọ́jú ọ̀sán fún àgbàlagbà. Ó sọ nípa àwọn ọ̀nà ẹgbẹ́ tí ó ń ṣiṣẹ́, bí a ṣe ń tò yàrá, bí a ṣe ń ṣe ìgbòkègbodò kan kí ó bá àwọn tí agbára wọn yàtọ̀ mu, àti bí a ṣe ń lo àwọn káàdì bíńgò wa tí a lè tẹ̀ jáde àti àwọn eré wa lórí ẹ̀rọ ńlá. Gbogbo ohun tí ó wà níbí ń wá ìtùnú, ìsopọ̀ àti àṣàyàn. Kò sí ìdánwò kankan níbí.

Kí ni ó ń jẹ́ kí ìgbòkègbodò ẹgbẹ́ ṣiṣẹ́ ní ilé ìtọ́jú ìrántí?

Ìgbòkègbodò ẹgbẹ́ tí ó dára mọ̀ wọ́n, ó kúkúrú, ó rọrùn láti dara pọ̀ ní ìpele èyíkéyìí, kò sì ní ìfúnpá nínú. Dementia Care Practice Recommendations ti Alzheimer’s Association ṣàpèjúwe ìkópa tí ó nítumọ̀ gẹ́gẹ́ bí ohun tí ó ń tì ohun tí ènìyàn fẹ́ràn àti ohun tí ó yàn lọ́wọ́, tí ó sì jẹ́ kí ó ní àṣàyàn àti ìtẹ́lọ́rùn, kódà nígbà tí dementia bá le jù. Ìwé kan náà sọ pé àwọn ètò àtijọ́ máa ń gbẹ́kẹ̀lé àpéjọ ńlá kan tàbí méjì lójúmọ́, níbi tí àwọn olùgbé ti máa ń kàn wò láìṣe nǹkan kan.

Èyí mú àwọn òfin ìlò díẹ̀ wá:

• Ohun tí ó mọ̀ wọ́n sàn ju tuntun lọ. Àwọn orin, ọ̀rọ̀, àwòrán àti ohun èlò láti ìgbà èwe àwọn olùgbé rọrùn láti dara pọ̀ mọ́.
• Kúkúrú sàn ju gígùn lọ. Ẹ ṣètò ní ìwọ̀n àkókò tí ẹgbẹ́ yín sábà máa ń fiyèsí, pẹ̀lú ibi ìdúró àdánidá ní agbede méjì.
• Kí wọ́n ṣe é sàn ju kí wọ́n wò ó. Ẹ fún ẹnì kọ̀ọ̀kan ní nǹkan láti dì mú, tẹ̀, yàn tàbí sọ.
• Ọ̀pọ̀ ìpele, ìgbòkègbodò kan. Ẹ fi àwọn ọ̀nà tí ó rọrùn àti èyí tí ó le díẹ̀ láti kópa kún un.
• Kò sí aṣẹ́gun, kò sí ààmì. Àwọn ọ̀nà ìdíje máa ń jẹ́ kí àwọn kan nímọ̀lára pé wọ́n kùnà.

Ẹgbẹ́ ńlá tó nǹkan wo ni ó yẹ kí ó jẹ́?

Kékeré sábà máa ń rọrùn jù. Alzheimer’s Association sọ pé ẹni tí ìkórajọ ńlá bá dà láàmú lè bá àwọn ènìyàn sọ̀rọ̀ dáadáa jù nínú ẹgbẹ́ kékeré. Kò sí iye kan ṣoṣo tí ó tọ́. Ó sinmi lé àwọn olùgbé, yàrá náà àti iye òṣìṣẹ́ àti olùyọ̀ǹda ara ẹni tí ó wà.

Ìdánwò tí ó wúlò nìyí: ṣé ẹnì kọ̀ọ̀kan lè rí ojú olùdarí, gbọ́ dáadáa, kí olùrànlọ́wọ́ sì lè dé ọ̀dọ̀ rẹ̀ láàrín ìṣẹ́jú-àáyá díẹ̀? Bí kò bá rí bẹ́ẹ̀, ẹ pín ẹgbẹ́ náà, ẹ fi àwọn olùrànlọ́wọ́ kún un, tàbí ẹ lọ sí yàrá tí ó kéré.

Fún àpéjọ ńlá, bí ayẹyẹ orin ọdún, ẹ jẹ́ kí àwọn òṣìṣẹ́ àti olùyọ̀ǹda ara ẹni jókòó láàrín àwọn olùgbé, kì í ṣe ní ẹ̀gbẹ́ ògiri.

Báwo ni ó ṣe yẹ kí n tò yàrá àti ìjókòó?

• Àyíká tàbí ìrísí patiro ẹṣin. Practice recommendations ṣàpèjúwe àyíká ìpín ọ̀rọ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí ó dára jù ní ibi tí ó tóbi tó fún gbogbo ènìyàn láti jókòó ní àyíká, láìsí ariwo àyíká.
• Olùdarí sún mọ́ wọn, ó sì wà ní ìwọ̀n ojú wọn. Ẹ jókòó dípò dídúró bí ó bá ṣeé ṣe.
• Ìgbọ́ràn àti ìríran lákọ̀ọ́kọ́. Ẹ jẹ́ kí àwọn tí etí wọn ti dín jókòó sún mọ́ olùdarí jù, ní ẹ̀gbẹ́ tí ó dára jù. Ẹ rí i dájú pé wọ́n ti ní awò ojú àti ohun èlò ìgbọ́ràn wọn lára. Alzheimer’s Association sọ pé àwọn ìṣòro ìríran àti ìgbọ́ràn lè mú kí ìbánisọ̀rọ̀ le sí i.
• Kí ìmọ́lẹ̀ wá láti ẹ̀yìn àwọn olùgbé, kì í ṣe láti ẹ̀yìn yín. Ẹ yàgò fún jíjẹ́ kí ẹnikẹ́ni jókòó kọjú sí fèrèsé tí ìmọ́lẹ̀ ń tàn gan-an.
• Ẹ pa tẹlifíṣọ̀n àti rédíò. Alzheimer’s Association gbà wá nímọ̀ràn láti mú ariwo mìíràn kúrò nígbà ìgbòkègbodò orin.
• Ìjíròrò kan ní àkókò kan. Ọ̀rọ̀ ìkọjá ara ẹni le fún àwọn tí ń gbé pẹ̀lú dementia àti àwọn tí etí wọn ti dín, gẹ́gẹ́ bí Alzheimer’s Association ṣe tọ́ka sí nínú ìtọ́sọ́nà ọdún rẹ̀.
• Ọ̀nà jíjáde tí ó ṣí àti igun tí ó pa rọ́rọ́. Ẹnikẹ́ni tí ó bá fẹ́ lọ yẹ kí ó lè lọ ní rọrùn, pẹ̀lú òṣìṣẹ́ kan tí yóò bá a rìn.

Àwọn èrò ìgbòkègbodò ẹgbẹ́

Bíńgò àwòrán

Bíńgò àwòrán fi àwọn àwòrán tí ó hàn gbangba rọ́pò àwọn nọ́ńbà, bí ìkòkò tíì, ajá tàbí ìtànná rósì, kí ẹnikẹ́ni má bàa tọpa nọ́ńbà gígùn tàbí ka ọ̀rọ̀ kékeré.

Bí a ṣe ń ṣe é:

1. Ẹ tẹ̀ káàdì kan fún ẹnì kọ̀ọ̀kan láti ojú-ìwé Bíńgò àwòrán wa nípa lílo bọ́tìnì Tẹ̀. Bébà tí ó nípọn rọrùn láti dì mú. Ẹ fi ike bò ó bí ẹ bá fẹ́ tún un lò.
2. Ẹ pín àwọn àmì ńlá tí ó rọrùn láti mú, bí ìdérí ìgò tàbí àwọn onígun káàdì tí a gé.
3. Ẹ lo olùpè orí ẹ̀rọ lórí tẹlifíṣọ̀n tàbí ẹ̀rọ ìgbékalẹ̀ àwòrán kí gbogbo ènìyàn lè rí àwòrán náà bí ẹ ṣe ń pe orúkọ rẹ̀.
4. Ẹ dúró lẹ́yìn àwòrán kọ̀ọ̀kan, kí ẹ sì pè wọ́n láti sọ ọ̀rọ̀ kúkúrú: “Ṣé ẹnikẹ́ni fẹ́ sọ fún wa nípa ajá kan tí ó mọ̀?” tàbí “Kí ni ẹ kíyèsí nípa ọ̀kan yìí?”
5. Ẹ máa pè é títí gbogbo káàdì yóò fi kún. Gbogbo ènìyàn ni ó ń parí.

Bí a ṣe ń yí i padà: Ẹ lo àwọn onígun díẹ̀ fún àwọn tí káàdì kíkún bá pọ̀ jù fún. Olùrànlọ́wọ́ lè tọ́ka sí àwòrán tí ó bá mu fún ẹni tí ó nílò rẹ̀. Àwọn kan lè fẹ́ dì káàdì àwòrán olùpè mú kí wọ́n sì fi í han ẹgbẹ́.

Orin kíkọ papọ̀

Orin jẹ́ ọ̀kan nínú àwọn ìgbòkègbodò ẹgbẹ́ tí ọ̀pọ̀ ènìyàn gbádùn jù. Alzheimer’s Association sọ pé kódà ní ìgbà ìkẹyìn àìsàn, ènìyàn lè fi ẹsẹ̀ tẹ́ ìlù tàbí kọ orin láti ìgbà èwe.

Bí a ṣe ń ṣe é:

• Ẹ yan àwọn orin tí àwọn olùgbé dàgbà pẹ̀lú wọn, kì í ṣe èyí tí olùdarí fẹ́ràn. Ẹ béèrè lọ́wọ́ ẹbí ohun tí ẹnì kọ̀ọ̀kan fẹ́ràn.
• Ẹ lo orin tí kò ní ìpolówó, èyí tí Association sọ pé ó lè dà wọ́n lọ́kàn rú.
• Ẹ tẹ̀ ọ̀rọ̀ orin ní lẹ́tà ńlá fún àwọn tí ń kàwé, ṣùgbọ́n ẹ má ṣe é ní dandan.
• Ẹ pèsè ṣẹ̀kẹ̀rẹ̀, ìlù ọwọ́ tàbí aṣọ ìbòrí láti máa fì.
• Ẹ gbà wọ́n níyànjú láti pàtẹ́wọ́ àti láti rìn ara, kí ẹ sì jẹ́ kí ohùn wà ní ìwọ̀n tí ó tura.

Bí a ṣe ń yí i padà: Àwọn kan á kọ gbogbo ọ̀rọ̀ orin, àwọn kan á kùn ún, àwọn kan á fi ẹsẹ̀ tẹ́ ìlù, àwọn kan á sì kàn gbọ́rọ̀. Gbogbo wọn ni a kà. Ẹ wo ìtọ́sọ́nà ìgbòkègbodò orin wa fún àwọn èrò sí i.

Àwùjọ ìrántí àtijọ́

Àwùjọ ìrántí àtijọ́ ń péjọ ní àyíká kókó kan, bí àwọn ọjọ́ ilé-ìwé, ọkọ̀ àkọ́kọ́, ilé ìdáná tàbí ìgbà ẹ̀rùn, pẹ̀lú àwọn fọ́tò, ohun èlò àti orin. Ète rẹ̀ ni ọ̀rọ̀ ìjíròrò dídùn, kì í ṣe rírántí ní pípé.

Bí a ṣe ń ṣe é:

1. Ẹ yan kókó kan kí ẹ sì mú àwọn ohun èlò díẹ̀ tí ènìyàn lè dì mú wá: ìgbálẹ̀, fìlà, ọkọ́ kékeré, ìwé ìrúgbìn.
2. Ẹ gbé ohun kan lọ́kọ̀ọ̀kan. Ẹ béèrè àwọn ìbéèrè ṣíṣí sílẹ̀: “Ẹ sọ fún mi nípa èyí,” “Kí ni ẹ kíyèsí?” “Ta ni ó ti lo nǹkan bí èyí rí?”
3. Ẹ gba gbogbo ìdáhùn. Ẹ má ṣe tún déètì tàbí òtítọ́ kankan ṣe.
4. Ẹ darí ọ̀rọ̀ sí àwọn ìrántí gbígbóná. Practice recommendations sọ pé àwọn olùpèsè ìtọ́jú yẹ kí wọ́n darí ìrántí sí àwọn ohun rere dípò àwọn tí ó lè fa ìpọ́njú.

Àwọn káàdì ìjíròrò ní àwọn káàdì àwòrán tí a lè tẹ̀ jáde pẹ̀lú àwọn ìbéèrè ṣíṣí sílẹ̀ ní ìbámu pẹ̀lú kókó, tí ó dára fún bíbẹ̀rẹ̀ ìjíròrò. Àwọn èrò sí i wà nínú ìtọ́sọ́nà ìrántí wa.

Parí òwe náà

Àwọn òwe tí ó mọ̀ wọ́n ń pe gbogbo ènìyàn láti jọ pe ìparí rẹ̀ papọ̀. Ẹ fi Parí òwe náà hàn lórí ẹ̀rọ ńlá kí ẹ sì jẹ́ kí ẹgbẹ́ dáhùn bí ohùn kan. Ìbéèrè ìsọ̀rọ̀ wà lẹ́yìn òwe kọ̀ọ̀kan. Bí ẹnikẹ́ni kò bá sọ ìparí náà, ẹ fi í hàn kí ẹ sì tẹ̀síwájú. Kò sí òdodo tàbí àṣìṣe.

Wíwá ọ̀rọ̀ ní lẹ́tà ńlá, papọ̀

Ẹ fi Ìwádìí ọ̀rọ̀ ní ìtẹ̀ ńlá ní lẹ́tà ńlá hàn lórí ẹ̀rọ kí ẹ sì wá àwọn ọ̀rọ̀ bí ẹgbẹ́, tàbí kí ẹ tẹ̀ àwọn ẹ̀dà jáde fún àwọn tí ó fẹ́ ṣe é fúnra wọn ní orí tábìlì. Àwọn ọ̀rọ̀ ń lọ ní ìhà ìlà àti ìsàlẹ̀ nìkan.

Ìrìn ara jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́

Fífẹ̀ ara nígbà tí a jókòó, gbígbé bọ́ọ̀lù rírọ̀ tàbí bàlúù fún ara ẹni, tàbí jíjó nígbà tí a jókòó sórí àga pẹ̀lú orin tí ó mọ̀ wọ́n. Ẹ fi ìrìn kọ̀ọ̀kan hàn dípò ṣíṣàlàyé rẹ̀.

Yíyàn àti ìbára-mu ní orí tábìlì

Àwọn tábìlì kéékèèké tí ènìyàn mẹ́ta sí mẹ́rin wà lè jọ yan àwọn àwòrán, àwọn àpẹẹrẹ aṣọ tàbí ṣíbí àti àwo. Lórí ẹ̀rọ, a lè ṣe Àwọn méjì-méjì àwòrán pẹ̀lú àwọn àwòrán tí a fi sílẹ̀ ní ojú gbangba, pẹ̀lú ènìyàn kan tí ń tẹ̀ nígbà tí tábìlì ń sọ̀rọ̀ nípa àwòrán kọ̀ọ̀kan.

Báwo ni mo ṣe lè lo àwọn eré yín lórí ẹ̀rọ ńlá?

Àwọn eré wa ń ṣiṣẹ́ nínú ẹ̀rọ aṣàwákiri wẹ́ẹ̀bù, nítorí náà ẹ lè lò wọ́n lórí tẹlifíṣọ̀n tàbí ẹ̀rọ ìgbékalẹ̀ àwòrán láì fi nǹkan kankan sórí ẹ̀rọ.

1. Ẹ ṣí eré náà lórí kọ̀ǹpútà alágbèéká tàbí tábìlẹ́ẹ̀tì tí a so mọ́ ẹ̀rọ náà pẹ̀lú okùn tàbí àtúnjáde láìlókùn.
2. Ẹ jẹ́ kí ẹ̀rọ aṣàwákiri kún ojú ẹ̀rọ, kí ẹ sì ṣe ohùn sí ìwọ̀n tí ó tura.
3. Ẹ jẹ́ kí olùdarí kan máa tẹ̀ nígbà tí ẹgbẹ́ ń pe àwọn àṣàyàn wọn. Tàbí ẹ gbé tábìlẹ́ẹ̀tì fún olùgbé tí ó fẹ́ kí ó tẹ̀ ẹ́.
4. Ẹ dúró nígbàkúùgbà tí ẹgbẹ́ bá ti ṣetán. Àwọn eré náà kò ní aago, ààmì tàbí ìfipá parí.

Bíńgò àwòrán, Parí òwe náà, Àwọn méjì-méjì àwòrán àti Àwọn káàdì ìjíròrò ló sábà máa ń bá àwọn ẹgbẹ́ mu jù. Ẹ wo gbogbo àwọn àṣàyàn lórí ojú-ìwé àwọn eré wa.

Báwo ni mo ṣe lè ṣe ìgbòkègbodò kan kí ó bá àwọn tí agbára wọn yàtọ̀ mu?

Ẹ ṣètò ó kéré tán ọ̀nà mẹ́ta láti dara pọ̀ nínú ìgbòkègbodò kọ̀ọ̀kan.

Fún àwọn olùgbé ní àwọn ìgbà tó pẹ́ jù nínú àìsàn, NHS sọ pé àwọn ìgbòkègbodò sábà máa ń nílò láti rọrùn jù kí wọ́n sì dá lé àwọn ìmọ̀lára ara, bí orin, àwọn nǹkan tí a lè fọwọ́ kàn àti ìfọwọ́pa ọwọ́. Àkókò ọ̀kan-sí-ọ̀kan nígbà tàbí lẹ́yìn ẹgbẹ́ lè dára fún wọn ju ẹgbẹ́ fúnra rẹ̀ lọ. Ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò fún ìgbà ìkẹyìn àìsàn.

Báwo ni àwọn olùdarí ṣe yẹ kí wọ́n sọ̀rọ̀ nígbà ẹgbẹ́?

• Ẹ ṣe ìfihàn ara yín ní ìgbà kọ̀ọ̀kan, kí ẹ sì lo orúkọ tí ẹnì kọ̀ọ̀kan fẹ́.
• Ẹ sọ̀rọ̀ díẹ̀díẹ̀, ẹ fún wọn ní ìgbésẹ̀ kan ní àkókò kan, kí ẹ sì fi hàn kí ẹ tó sọ.
• Ẹ pè wọ́n pẹ̀lú ìbéèrè ṣíṣí sílẹ̀ (“Ẹ sọ fún mi nípa…”) tàbí àṣàyàn rírọrùn, kí ẹ má béèrè ìbéèrè bí ìdánwò láé (“Ṣé ẹ rántí…?”).
• Ẹ má tún wọn ṣe. Ẹ dúpẹ́ lọ́wọ́ ènìyàn fún ọ̀rọ̀ kọ̀ọ̀kan tí ó bá sọ.

Ìsọfúnni síwájú sí i wà nínú àwọn ìmọ̀ràn ìbánisọ̀rọ̀ wa.

Parí dáadáa, kí ẹ sì jẹ́ kí ènìyàn lọ

Dídúró jẹ́ àbájáde rere. Ẹ máa wo àwọn àmì pé ẹnìkan ti rẹ̀, ti ń ṣàìsinmi tàbí ti bínú, kí olùrànlọ́wọ́ sì pè é láti rìn tàbí láti jókòó níbòmíràn tí ó pa rọ́rọ́. Ẹni tí ó sùn nígbà tí a ń kọrin lè kàn máa tura ni.

Ẹ pa gbogbo ẹgbẹ́ dé ní ọ̀nà kan náà, pẹ̀lú orin tí ó mọ̀ wọ́n tàbí ọ̀rọ̀ ìdúpẹ́ rírọrùn, kí òpin náà lè jẹ́ jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ àti èyí tí a retí. Lẹ́yìn náà, ẹ ṣe àkọsílẹ̀ ṣókí nípa ohun tí ó ṣiṣẹ́ àti ẹni tí ó gbádùn kí ni. Àwọn àkọsílẹ̀ wọ̀nyẹn yóò mú kí ìpàdé tó kàn dára sí i.