थोडक्यात उत्तर
अॅपने काय करावे असे आपल्याला वाटते त्यापासून सुरुवात करा: सौम्य चालना, जुन्या आठवणी, शांतता किंवा जवळीक. मग व्यक्तीच्या आजच्या क्षमतेला जुळणारे अॅप निवडा, ज्यात मोठी चित्रे आहेत, वेळेची मर्यादा, गुण किंवा जाहिराती नाहीत, आणि थांबायला सोपा मार्ग आहे. ते कोणती माहिती गोळा करते आणि ती आपण हटवू शकता का ते तपासा. अॅपमुळे डिमेन्शिया टळतो किंवा त्यावर उपचार होतात या दाव्यांबद्दल सावध राहा; एक अभ्यास हा पुरावा नव्हे.
- आधी उद्देश ठरवा: चालना, जुन्या आठवणी, शांतता किंवा जवळीक यासाठी वेगवेगळी अॅप्स लागतात.
- टप्प्याच्या नावाऐवजी त्या दिवशी व्यक्तीच्या क्षमतेशी जुळवा, आणि नियंत्रणे साधी ठेवा.
- वेळेची मर्यादा, गुण, जीव, सलग विजय, जाहिराती किंवा खरेदीचे प्रॉम्प्ट असलेली अॅप्स टाळा.
- माहिती गोळा करणे, वाटणे आणि हटवणे तपासा. HIPAA सहसा ग्राहक अॅप्सना लागू होत नाही.
- “डिमेन्शिया टाळते” या दाव्यांबद्दल साशंक राहा. एक चाचणी किंवा अॅपमधील चांगले गुण हा पुरावा नव्हे.
- Golden Moments हा विरंगुळ्याचा उपक्रम आहे. तो कोणतेही वैद्यकीय दावे करत नाही.
या पानावर (7 विभाग)
अॅप स्टोअर्स ज्येष्ठांसाठी, स्मरणशक्तीसाठी किंवा डिमेन्शियासाठी म्हणून नाव दिलेल्या खेळांनी भरलेली आहेत. काही विचारपूर्वक बनवलेले आहेत. इतरांमध्ये वैद्यकीय वाटणारी आश्वासने, खेळाला परीक्षा बनवणारी वेळेची मर्यादा, किंवा जाहिराती आणि माहिती गोळा करणे असते. हे पान आपल्याला कोणतेही अॅप स्वतः तपासण्याचा मार्ग देते. आम्ही इतर उत्पादनांना क्रमवारी देत नाही किंवा त्यांचे परीक्षण करत नाही.
डिमेन्शियाचे अॅप निवडण्यापूर्वी मी काय ठरवावे?
अॅपने काय करावे ते ठरवा. “आईसाठी एखादा खेळ” याचे अर्थ खूप वेगवेगळे असू शकतात, आणि एका उद्देशासाठी सर्वोत्तम निवड अनेकदा दुसऱ्यासाठी वाईट निवड असते.
| उद्देश | ते कसे दिसते | काय पाहावे |
|---|---|---|
| सौम्य चालना | जुळवणे, वर्गीकरण, साधी कोडी, शब्दांचे खेळ | बदलता येणारी अवघडता, दिसत राहणारी चित्रे, वेळेचे दडपण नाही |
| जुन्या आठवणी | जुने फोटो, ओळखीच्या म्हणी, तारुण्यातले संगीत | आपले स्वतःचे फोटो, खुले प्रश्न, परीक्षेचे प्रश्न नाहीत |
| शांतता | संथ दृश्ये, हळू आवाज, श्वासोच्छ्वास, निसर्ग | सुरू आणि बंद करायला सोपे, काहीही लुकलुकणारे नाही, धक्के नाहीत |
| जवळीक | एकत्र खेळणे किंवा बोलणे, प्रत्यक्ष किंवा व्हिडिओवर | दोन व्यक्तींसाठी बनवलेले, संभाषणासाठी प्रश्न |
डिमेन्शिया असलेल्या लोकांसाठीच्या संरचित “संज्ञानात्मक चालना” वरील संशोधन बहुतेक प्रशिक्षित कर्मचाऱ्यांनी चालवलेल्या गटसत्रांशी संबंधित आहे, ज्यात चर्चा, शब्दांचे खेळ, कोडी, संगीत आणि सर्जनशील उपक्रम असतात. एका Cochrane आढाव्यात सरासरीने लहान फायदे आढळले, जे अभ्यासागणिक वेगळे होते. तसा सामाजिक, वैविध्यपूर्ण कार्यक्रम एकट्याने वापरायच्या अॅपसारखा नसतो, म्हणून कोणतेही अॅप अनेकांपैकी एक एकत्र करण्याचा उपक्रम म्हणून पाहा.
अॅप व्यक्तीच्या क्षमतेला जुळते का ते मला कसे कळेल?
निदान किंवा टप्प्याच्या नावावरून जाण्याऐवजी त्या कशा प्रतिसाद देतात ते पाहा. “त्याच टप्प्यावरील” दोन व्यक्तींमध्ये दृष्टी, श्रवण, हातांचे नियंत्रण, भाषा आणि स्क्रीनवरील सहजता यांत खूप फरक असू शकतो. Alzheimer’s Association पूर्वीच्या आवडी आणि सध्याच्या क्षमता लक्षात ठेवून, साध्य करण्याऐवजी आनंदावर लक्ष देण्याचे सुचवते.
चांगल्या जुळणीची चिन्हे:
- फार मनधरणी न करता त्या सुरुवात करतात किंवा सामील होतात;
- त्या हसतात, टिप्पणी करतात किंवा गोष्ट सांगतात;
- चुकांचा त्यांना त्रास होत नाही असे दिसते;
- थांबायची वेळ झाल्यावर त्या आनंदाने थांबतात.
वाईट जुळणीची चिन्हे:
- वारंवार “मला जमत नाही” किंवा “हे मूर्खपणाचे आहे”;
- कशावर टॅप करायचे याबद्दल गोंधळ;
- चिडचिड, संकोच किंवा उपकरण दूर ढकलणे;
- आपण जवळजवळ सर्व काही केले तरच ते चालते.
अस्वस्थता हा संकेत आहे, रेटून पुढे जाण्याची गोष्ट नव्हे. ते नाही म्हणतात तेव्हा काय करावे पाहा. अॅप्सपलीकडच्या टप्प्यानुसार कल्पनांसाठी सुरुवातीच्या टप्प्यातील आणि नंतरच्या टप्प्यातील उपक्रम पाहा.
कोणती रचना वैशिष्ट्ये पाहावीत किंवा टाळावीत?
शांत, साधी, प्रौढांसाठीची रचना पाहा, आणि दडपण वाढवणारे काहीही टाळा.
| हे पाहा | याबद्दल सावध राहा |
|---|---|
| मोठी चित्रे आणि मजकूर, जास्त कॉन्ट्रास्ट | लहान आयकॉन, गर्दीच्या स्क्रीन |
| प्रत्येक स्क्रीनवर एक स्पष्ट कृती | अनेक बटणे, मेनू किंवा अनेक पायऱ्यांच्या सूचना |
| वेळेची मर्यादा नाही, किंवा बंद करता येणारी | उलटी मोजणी, वेगाचे बोनस, “तुमची वेळ मोडा” |
| गुण नाहीत, किंवा सौम्य प्रतिसाद | गुण, जीव, सलग विजय, क्रमवारी, “मेंदूचे वय” |
| चुका शांतपणे हाताळल्या जातात | भोंगे, लाल X चिन्हे, “चूक” असे संदेश |
| प्रौढांसाठीची, खऱ्या जगातील चित्रे | कार्टून किंवा बालिश विषय |
| ऑफलाइन चालते, सुरू करायला खाते लागत नाही | आधी साइन अप, लॉग इन किंवा मजकूर डाउनलोड करावा लागतो |
| थांबवायला आणि बंद करायला सोपे | खेळत राहायला किंवा अॅपला रेटिंग द्यायला सांगणारे पॉप-अप |
| जाहिराती नाहीत, स्पष्ट एकदाची किंवा वर्गणीची किंमत | जाहिराती, लूट बॉक्स, वारंवार खरेदीचे प्रॉम्प्ट |
| दुसऱ्या व्यक्तीला सामील होणे सोपे | फक्त एकट्याने खेळायचे, स्पर्धात्मक रचना |
जाहिराती आणि खरेदीचे प्रॉम्प्ट चुकून टॅप होणे सोपे असते.
अॅपची गोपनीयता मी कशी तपासावी?
अॅप काय गोळा करते, कोणाला देते आणि आपण ते हटवू शकता का ते तपासा. इन्स्टॉल करण्यापूर्वी:
- स्टोअरचा गोपनीयता सारांश वाचा. Google Play चा Data safety विभाग आणि App Store चा गोपनीयता माहिती विभाग अॅप कोणत्या प्रकारची माहिती गोळा आणि वाटू शकते ते सांगतात. दोन्ही कंपन्या नमूद करतात की विकसक ही माहिती स्वतः देतात, म्हणून ती सुरुवात आहे, तपासणी नव्हे.
- खाते लागते का ते विचारा. अॅप फक्त चित्रे किंवा साधे खेळ दाखवत असेल, तर त्याला आपले नाव, ईमेल किंवा जन्मतारीख माहीत असण्याचे कारण नसावे.
- परवानग्या तपासा. जुळवण्याच्या खेळाला खरोखर स्थान, संपर्क, मायक्रोफोन किंवा आपली संपूर्ण फोटो लायब्ररी लागते का? त्याला न लागणारे सर्व बंद करा.
- जाहिराती आणि विश्लेषण साधने पाहा. जाहिरात आणि मागोवा घेणारी साधने अॅप कसे वापरले जाते याची माहिती इतर कंपन्यांना पाठवू शकतात.
- फोटो कुठे जातात ते शोधा. आपण कुटुंबाचे फोटो जोडले तर ते उपकरणावरच राहतात की सर्व्हरवर अपलोड होतात? आपण ते काढू शकता का?
- हटवणे तपासा. माहिती आणि खाते कसे हटवायचे यासाठी गोपनीयता धोरण किंवा माहिती सारांश पाहा. माहिती हटवता येत नाही असे सांगणारे अॅप विशेष सावधगिरीस पात्र आहे, विशेषतः त्यात फोटो किंवा आरोग्याचे तपशील असतील तर.
- गोपनीयता धोरण वाचा काय गोळा केले जाते, का, किती काळ, आणि कोणाला दिले जाते याची साधी उत्तरे मिळवण्यासाठी.
डिमेन्शियाच्या अॅप्समधील माहितीचे HIPAA रक्षण करते का?
सहसा नाही, आणि हे अनेकांना आश्चर्यकारक वाटते. U.S. Department of Health and Human Services स्पष्ट करते की HIPAA (हा अमेरिकेतील कायदा आहे) आरोग्य योजना, बहुतेक आरोग्यसेवा पुरवठादार, आरोग्य माहिती देवाणघेवाण संस्था आणि त्यांचे व्यावसायिक भागीदार यांना लागू होतो. बहुतांश प्रकरणांत, कोणत्याही संबंधित संस्थेने किंवा तिच्या भागीदाराने अॅप दिले नसेल तर, आपण वैयक्तिक वापरासाठी अॅपमध्ये भरलेल्या माहितीचे तो रक्षण करत नाही. अॅप स्टोअरमधील “डिमेन्शियाचे अॅप” अनेकदा HIPAA बाहेर असते, ते आरोग्याबद्दल बोलत असले तरी.
HIPAA ज्यात येत नाही अशा अॅप्समधील आरोग्य माहितीचे रक्षण काय करते?
Federal Trade Commission चा Health Breach Notification Rule त्यातील अनेकांना लागू होतो. 2024 मध्ये FTC ने बदल अंतिम केले, जे स्पष्ट करतात की हा नियम HIPAA अंतर्गत न येणाऱ्या आरोग्य अॅप्सना आणि तत्सम तंत्रज्ञानाला लागू होतो. “भंग” मध्ये फक्त हॅकिंग नव्हे, तर अनधिकृत उघड करणेही येते, आणि कंपन्यांनी बाधित लोकांना आणि FTC ला कळवले पाहिजे. हे काही चुकीचे घडल्यानंतरचे सुरक्षाजाळे आहे, अॅप फक्त गरजेपुरतीच माहिती गोळा करते याचे आश्वासन नव्हे.
संशोधन आणि पुराव्यांबद्दलचे दावे मी कसे वाचावेत?
पुराव्यांचे दावे सावकाश वाचा, आणि सर्वात मोठ्या आश्वासनांबद्दल सर्वात जास्त साशंक राहा. विचारण्याचे प्रश्न:
- नेमका कशाचा अभ्यास झाला? एका प्रशिक्षण कार्यक्रमाचा अभ्यास अॅपमधील प्रत्येक खेळ तसाच चालतो हे दाखवत नाही.
- कोणाचा अभ्यास झाला? निरोगी वृद्धांमधील निकाल डिमेन्शिया असलेल्या व्यक्तीला लागू होतीलच असे नाही.
- काय मोजले गेले? खेळातच अधिक चांगले होणे हे रोजच्या जीवनात, संभाषणात, मनःस्थितीत किंवा स्वावलंबनात होणाऱ्या बदलांपेक्षा वेगळे आहे.
- अभ्यास किती मजबूत आहे? यादृच्छिक नियंत्रित चाचणी (RCT) अॅप वापरणाऱ्या गटाची तुलना न वापरणाऱ्या गटाशी करते. ही चांगली रचना आहे, पण एक लहान किंवा कमी काळाची RCT पुरावा नव्हे. स्वतंत्र संशोधकांचे, एकमेकांशी सहमत असलेले अनेक अभ्यास पाहा.
- ते आजार बदलण्याचा दावा करते का? एखाद्या चाचणीत थोडी सुधारणा दाखवणारा अभ्यास हा अॅप डिमेन्शिया मंदावतो, टाळतो किंवा त्यावर उपचार करतो याचा पुरावा नव्हे.
National Institute on Aging चे संज्ञानात्मक आरोग्य आणि वृद्ध हे पान संरचित संज्ञानात्मक प्रशिक्षणाच्या NIH निधी असलेल्या एका मोठ्या चाचणीचे वर्णन करते, आणि मग वाचकांना सावध करते की काही संगणकीय आणि ऑनलाइन खेळ स्मरणशक्ती आणि विचारशक्ती सुधारू शकतात या दाव्यांपासून सावध राहा. ते म्हणते की त्या चाचणीत तपासलेल्या प्रशिक्षणासारखाच परिणाम बाजारात मिळणाऱ्या मेंदू-प्रशिक्षण अॅप्सचा असतो याचा अजून पुरेसा पुरावा नाही. आमच्या मेंदूचे खेळ आणि पुरावे आणि डिमेन्शिया टाळण्याबद्दल संशोधन काय सांगते या मार्गदर्शकांत आपण अधिक वाचू शकता.
दिशाभूल करणाऱ्या दाव्याचे सार्वजनिक उदाहरण कोणते?
जानेवारी 2016 मध्ये, FTC ने “मेंदू प्रशिक्षण” कार्यक्रम असलेल्या Lumosity च्या निर्मात्यांसोबत तडजोड जाहीर केली. FTC चा आरोप होता की कंपनीने पुरेशा पुराव्याशिवाय असा दावा केला की तिचे खेळ वयानुसार होणारी संज्ञानात्मक घसरण लांबवू शकतात आणि सौम्य संज्ञानात्मक अशक्तपणा, डिमेन्शिया आणि अल्झायमर रोग यांपासून संरक्षण देऊ शकतात. कंपनीने $2 दशलक्ष देण्याचे मान्य केले आणि भविष्यात असे दावे करण्यापूर्वी तिच्याकडे सक्षम आणि विश्वासार्ह वैज्ञानिक पुरावा असला पाहिजे. जाहिरातीची भाषा म्हणजे पुरावा नव्हे याची हे प्रकरण उपयुक्त आठवण आहे.
कोणते शब्द धोक्याची घंटा आहेत?
अॅप किंवा जाहिरात असे म्हणत असेल तेव्हा सावध राहा की ते:
- डिमेन्शिया किंवा अल्झायमर “टाळते,” “उलटवते,” “थांबवते” किंवा “बरा करते”;
- अभ्यासाचे नाव, त्यात कोण होते आणि काय मोजले गेले हे न सांगता “वैद्यकीयदृष्ट्या सिद्ध” आहे;
- निदान सुचवणारे “मेंदूचे वय” किंवा स्मरणाचे गुण देते;
- मेंदूला “तल्लख करेल,” “वाढवेल” किंवा “प्रशिक्षित करेल”;
- प्रशस्तिपत्रांचा पुरावा म्हणून वापर करते.
एखाद्या दाव्याबद्दल खात्री नसेल, तर व्यक्तीच्या डॉक्टरांना विचारा.
Golden Moments कुठे बसते?
Golden Moments साधे एकत्र करण्याचे उपक्रम देते, स्मरणाची परीक्षा, उपचार किंवा वैद्यकीय सल्ला नव्हे. आमचे खेळ, जसे की चित्र जोड्या, गप्पांची कार्डे, फोटो जोड्या, चित्र बिंगो आणि शांत श्वास, आनंदासाठी आणि गप्पांसाठी बनवलेले आहेत. ते डिमेन्शियाचे निदान, उपचार, प्रतिबंध किंवा मोजमाप करत नाहीत, आणि आम्ही स्मरणशक्ती किंवा विचारशक्तीबद्दल कोणताही दावा करत नाही.
आम्ही एक मोफत अॅपही बनवतो, iPhone, iPad आणि Android साठी Golden Moments. त्यात मोठ्या फरशांसह सौम्य चित्र जुळवणे, आपण निवडलेल्या कुटुंबाच्या फोटोंसह खेळ आणि ऑफलाइन चालणारे चित्र संच आहेत, खाते, जाहिराती, वेळेची मर्यादा किंवा गुणांशिवाय. तीच तपासणी यादी लागू होते: त्याच्या App Store गोपनीयता लेबलवर “Data Not Collected” असे आहे, आणि अॅप गोपनीयता धोरण फोटोंच्या प्रती कुठे ठेवल्या जातात ते स्पष्ट करते.
आपण आमच्यावर विश्वास ठेवण्यापेक्षा आमची पारख करावी असे आम्हाला वाटते. या पानावरची तपासणी यादी वापरा, आमचे गोपनीयता पान आणि वैद्यकीय अस्वीकरण वाचा, आणि जे काही, आमच्यासह, आपण ज्यांची काळजी घेता त्या व्यक्तीला साजेसे नसेल ते वापरणे थांबवा.
नवीन अॅप करून पाहण्याचा समजूतदार मार्ग कोणता?
दोन आठवडे एकत्र करून पाहा आणि काय होते ते पाहा.
- आधी सेट अप करा आमचे टॅबलेट आणि फोन सेटअप मार्गदर्शक वापरून, आणि सर्वात सोप्या पातळीपासून सुरुवात करा.
- सत्रे छोटी ठेवा, हसू, संभाषण आणि शांतता लक्षात घ्या, आणि चांगल्या क्षणी संपवा.
- चिडचिड होत असेल तर सोडून द्या, अॅपला कितीही चांगले रेटिंग असले तरी.
नेहमीचे प्रश्न
मेंदूचे खेळ डिमेन्शिया टाळू शकतात का?
व्यावसायिक मेंदू-खेळ अॅप्स डिमेन्शिया टाळतात किंवा मंदावतात याचा चांगला पुरावा नाही. National Institute on Aging म्हणते की मोठ्या संशोधन चाचणीत तपासलेल्या संरचित प्रशिक्षणासारखाच परिणाम बाजारात मिळणाऱ्या मेंदू-प्रशिक्षण अॅप्समध्ये असतो याचा पुरेसा पुरावा नाही. अॅप्स आनंदासाठी आणि जवळीकीसाठी निवडा, औषध म्हणून नव्हे.
डिमेन्शियाचे अॅप HIPAA अंतर्गत येते का?
सहसा नाही. HIPAA सर्वसाधारणपणे आरोग्यसेवा पुरवठादार, आरोग्य योजना आणि त्यांचे व्यावसायिक भागीदार यांना लागू होते. आपण स्वतः डाउनलोड केलेले अॅप त्यांच्यापैकी एकाने दिलेले नसेल तर सहसा त्यात येत नाही. FTC चा Health Breach Notification Rule HIPAA ज्यात येत नाही अशा अनेक आरोग्य अॅप्सना लागू होतो.
चांगला डिमेन्शियाचा खेळ कसा दिसावा?
मोठी, स्पष्ट चित्रे आणि मजकूर, प्रत्येक स्क्रीनवर करण्यासाठी एक स्पष्ट गोष्ट, वेळेची मर्यादा किंवा गुण नाहीत, चुकांसाठी भोंगे नाहीत, जाहिराती नाहीत, आणि थांबायला किंवा बंद करायला सोपा मार्ग. तो प्रौढांसाठी बनवल्यासारखा दिसावा आणि दुसऱ्या व्यक्तीला सामील होणे सोपे असावे.
Golden Moments स्मरणशक्तीला मदत करण्याचा दावा करते का?
नाही. Golden Moments आनंदासाठी आणि गप्पांसाठी साधे एकत्र करण्याचे उपक्रम देते. ते डिमेन्शियाचे निदान, उपचार, प्रतिबंध किंवा मोजमाप करत नाही, आणि आम्ही स्मरणशक्ती किंवा विचारशक्तीबद्दल कोणताही दावा करत नाही.
डिमेन्शियाच्या अॅपसाठी मी पैसे द्यावेत का?
आधी मोफत पर्याय किंवा मोफत चाचणी करून पाहा, आणि दोन आठवडे व्यक्ती कशी प्रतिसाद देते ते पाहा. अॅपसाठी पैसे दिल्याने ते जास्त प्रभावी होत नाही. वर्गणी घेण्यापूर्वी ती रद्द कशी करायची ते तपासा.
स्रोत
हे पान ज्या संस्था आणि अभ्यासांवर आधारित आहे, त्यांच्या लिंक आम्ही देतो. पान अद्ययावत करताना प्रत्येक स्रोत तपासला होता.
- Lumosity to Pay $2 Million to Settle FTC Deceptive Advertising Charges for Its "Brain Training" Program · Federal Trade Commission
- FTC Finalizes Changes to the Health Breach Notification Rule · Federal Trade Commission
- Protecting the Privacy and Security of Your Health Information When Using Your Personal Cell Phone or Tablet · U.S. Department of Health and Human Services
- Cognitive Health and Older Adults · National Institute on Aging
- Can cognitive stimulation benefit people with dementia? · Cochrane
- Understand app privacy & security practices with Google Play's Data safety section · Google Play Help
- About privacy information on the App Store and the choices you have to control your data · Apple Support
- Activities · Alzheimer's Association