Urvaranąm Pairidaēzahmi Vərəzya Narəm Paitiharəte

Paurunąm narąm, pairidaēzō aēvō vahicā aŋhuš vahištəm vīspō-xšnūto. Karšō-vərəzya, āpō dāite, urvarå vīcayeiti, haora vīspa cithra xratū parō-dāite, aipica bīrō aiti hvarə-raočao-hva vāyūmca mərəγanamca vācəm ā-baraiti. National Institute on Aging fravaoce urvaranąm paiti-harənəm, urvarå nidanəm, aipica talking about how the plants are growing narō yōi Alzheimer-vanto xšnū-dāite aipica hubaodīm vindante. Aēva pəzana fravaoce ciš kərəyeiti, yaθa pairidaēzəm hu-vərəzəm dāite, ciθraca garəma-hvarə a-vīcidra-carana drvatātem haraiti.

Kū urvaranąm pairidaēzō-kərətišca hu-vərəzōit?

Vahišta vərəzyā rāzō-hva, hu-xšnūta aipica hištəmnō vā nišidəmnō kərəyeiti. Vīcaya yaθa aēm parō hu-vərəzəm dādaya.

Pairidaēzahmi

1. Āpō dāiti. Kasu a-garu āpō-dānam vā namrō varštra, kamna urvarā carātōhva. Āpō dāite paiti-drātəm aipica raθi a-mərəxša aiti.
2. Ciθrəm nidaite carātohva. Alzheimer’s Foundation of America fravaoce ciθrəm nidaite kasu-carātohva aipica watching them grow. Masita ciθra yaθa bāqla vā hvarə-urvarā hu-dāite aiti.
3. Vərəxδəm baraiti. Zasta-bīd vərəxδəm a-bīvašəm baraiti namrō paiti-kərətiš aiti. Urvarå a-xaoxa vīcaya.
4. Vərəxta urvarå baraiti. Kasū-tamatra aipica hu-baoiti urvarå hu-barəti aiti. Baraiti nmanehmi xvarəθē.
5. Hu-baoiti baoδaiti. Rosemary, mint aipica lavender aojišta hu-baoiti dārayanti. Zastō-bīya varəša paiti-mərəza pasca aoi narəm frahaŋharəza.
6. Paθąm snapaiti. A-garu snapana paiti rāzəm huškəm zā, yezica narō hu-drvatō hištaite.
7. Mərəγanąm xvarəθəm caraiti. Pasca haδa nišida mərəγanąm fra-carəθəm paiti-dārayata.

Nmanehmi, yaθa bīrō a-yāsaite

• Windowsill hu-baoiti urvarå yaθa basil, parsley vā chives.
• Urvarō-kərətiš paiti miždəm. AFA fravaoce tray carātam yāsa yaθa zam aēva-gātū haraiti aipica kasu tashtakō zəm fra-caraiti.
• Urvaranąm rāzəm kərənaoiti haδa vərəxδō-urvarābīš pairidaēzahca vā vahvikāhca.
• Paiti-kərəta vərəxδa barənte, pasca paiti kārt-kərətam srapaiti. Paiti-pasa arts and crafts aoi pairyāsa.
• Lavender vā gulab bahrəm kərənaoiti, anya AFA manō-dāiti yā hu-baoiti nmanehmi dārayaiti.

Bīrō aipica caraiti

• Kasu a-carana pairi nmanəm, parkəm vā pairidaēzəm, namrō carana haδa gātu nišidāite.
• Nišidaiti bīrō paiti pəšanəm mərəγanam vācəm huškō vāyūmca ašnaoiti. Aēva kərətiš tanum paiti-drāta aiti.
• Aoi pouru-naram pairidaēzəm aiti a-garəmō asne. NHS fravaoce aiti bā pairidaēza baoδa-urvarāhva aipica āpō-raocana dārayanti.
• Mərəγanąm aipica zrayō-mərəγanam xvarəθəm dāite, a-dūra āpō karana paiti-haraiti.

Cifwa pairidaēzəm vahištō-kərətem yāsaiti?

Urvaranąm pairidaēzəm aoi narəm barata, nōit narəm aoi ząm.

• Barəzō-gātava miždō-barəzāhva zānu-kərətem aipica xvanvātəm apanāyanti.
• Carātava paiti mizəm xšnū-dāite narąm yōi carəxra-gātu vā nišidaite.
• Pəraθu, rāza paθa a-zambara asəmanō vā āpō-varštra apanāyanti fravašam.
• Gātava haδa zastō-dāna aipica sāya paθō-paiti yaθa a-sərəma nōit bavaiti.
• Vərəzyō-dānava stūra, namra zastō-dāna hu-dāite aiti. Frapairi kartō, kərənō vā tiγra aēza.
• Pari-vərəzəm haδa a-fraspa dvāra narō rāma caraiti yaθa tū nazdišta harahi.

Kå urvarå frapairi-yān?

Vīcaya urvarå yā namra zasta-paiti aipica a-viša yezica aēm xvaraiti. AFA fravaoce frapairi urvaranąm yā tanum aozaiti, aipica hāra yaθa zam nōit xvarəθəm mainyāiti. NIA nmano-drvatāt fravaoce viša-hvant urvarå paiti-apāyeiti vā a-paiti yāsaiti.

• Frapairi tiγra-urvarā, cacti, vā urvaranąm yā varəšō-mizda tanum aozaiti.
• Paiti-pərəsa paiti urvarå haδa viša-paityāpa vā pairidaēzō-mərəzəm parō carāte.
• Hu-xšnūta urvarå yaθa gulab vā Christmas cactus rāma baraiti; a-tiγra vīcaya.
• Zam-vərəzya višanąmca gātū paiti-drānəm yāsa, a-dūra narš dāraya.

Ciθra garəmehmi hvarəca tanum drvatātəm harahiti?

Vāyūm paiti-pasa parō bīrō aiti. NIA fravaoce zaranikō narō pouru-a-drvatātəm baγənti garəmahmi heat-related illness, aipica tanuš a-drvatō vi-caraite.

• Bīrō aiti usra-bāzui vā aipi-asne. Frapairi miθnō-asne garəma mahyå.
• Āpəm hamēša dāiti. Nōit manah-dāite yaθa narō taršnəm fravaoce. Frapairi madəm vā caffeine.
• Hu-vastrəm yāsa. Raocana-gaona, namra vastra, barəz-vaγžanō xaoδō, aipica hvarə-dōiθra-dāna.
• Hvarə-paityāpa vaoiδīm yāsa. NIA fravaoce SPF 15 vā barəzya, haora asne aipica paiti-dāite.
• Sāya vīcaya. Niz-dāra mizəm cātu vā catra sāya.
• Kasū-zrvānəm dārayata. Kamna zrvānəm bīrō vasō aiti.
• Dōiθra harəca daxštəm. NIA fravaoce sarō-dardəm, manō-vašahəm, gaona-vašahəm garəma-daxšta aiti. Yezica narō a-drvatō bavaiti, pasca nmanəm aiti, āpəm namrəm ca yāsa; yezica nōit vahištō bavaiti, 112 zbayāiti.

Sərəma vāyū paiti-haraiti. Zəmehmi, kasū-zrvānəm bīrō aiti aipica zastō-pādō garəmō harahi.

Yaθa carətəm a-vīcidram paiti-caraiti?

Hamēša haδa narš bīrō aiti. Alzheimer’s Association fravaoce six in 10 people living with dementia carəm bavaiti a-vīcidra.

NIA fravaoce tips for wandering and getting lost:

• Narō pata-fravašə-paiti dāmna dārayaiti haδa nāmna, gātu, aipica fōn-nūmra.
• Nūrəm pata-kərəfš vā vīdēō dārayata.
• Nmanō-nazdišta fravaoca narəm carəm bavaiti.
• Pairidaēzəm haδa paiti-kərəta dvāra harahi.
• Nōit aēvō dāraya narəm yō carəm bavaiti.

Alzheimer’s Association aipica fravaoce drvatō-carāna nmanehmi aipica pairidaēzahmi dārayate, aipica zrvānəm vīcaya yaδa manō-draoma aiti. Carana pairidaēzahmi rāma dāiti aipi-asne. Pasa ahmākəm paθəm late-day restlessness.

Yezica narō nōit vindaiti, Alzheimer’s Association fravaoce nazdišta vīcaya aipica 112 zbayāiti yezica nōit vindaiti 15 daqīqahmi.

Yaθa vərəzyanəm vi-caraiti yaθa aoi parō aiti?

Katarə narō paiti-dōiθra vahištəm dāiti. NIA fravaoce narō dōiθra dārayaiti yezica aēm xšnū-dāite.

Kaδa nmānəm paiti-āiti?

Nmānəm aiti yaδa narō a-xšnūto, garəmō, sərəmō, vā tərəsō bavaiti. Kasū dasa daqīqa rāma-vahišta aiti parō stūra a-drvatātəm. Aipi-asne kərətiš vahišta frasaš-aiti.

Pairidaēzəm daŋ́hunam parō ā-barata vīdēō-paiti

Paiti vārō-asne, Sort Together pairidaēzō-tashta dārayaiti pata-kərəfš vīcidrāi, aipica Conversation Cards fra-fravaoca paiti pairidaēzō-gāθå dāiti. Yezica garəmahca nmanəm aiti, Calm Breathing rāma a-garəməm haδa baraiti. Anya manō-dāiti paiti baoδa, zasta aipica sravah, pasa ahmākəm sensory activities guide.