Nmānahe vərəziš ayāuua nmānoguue

Pouru martiiāka yōi nmāne daresa pouru sarada nmānəm dārayan, frazaintīm frā-bərənt, nmānoguue aojō dārayan. Yadi pərəsahe ahmāi vərəziiāite nmānō-vərəzəm, mraoti „tū nmāne aēhi“ yā aniiā ayāuua nōit aipi kərənaonti. Aēm daxštō mraoti yā vərəzā aēiti, yāθa hu-dāraite, yāθa paiti-sāčaiti yadi aojiš aēiti, aipi yāθa xᵛarəθō-dānəm ca vastrō-gātum a-bīšim harahi.

Čiš-ca nmānō-vərəzā ayāuuanam aēiti?

Nmānō-vərəzā vaŋhō aēiti yaθa dāre hiskənti ca baodəm dārayanti. National Institute on Aging mraoti yāna-snāna, pərəθu-rāzayeiti, snāθra, vī-cinōiti paiti-vastram daily activities people with Alzheimer’s may enjoy. Alzheimer’s Association nidaθaiti ya čātru-pərəθūm rāzayeiti dāiti ahmāi feel like a valued part of the household.

Vərəzəm xᵛadātam baodō dāiti frā-vərəzyaite. „Aipi-mā ahmāi vastrāi aojō daθa?“ vaŋhō paiti-mrūite yaθa „Aipi ayāuuəm kərənaoši?“

Kvacid nmānō-vərəzā vərəziiante?

Frā-vərəzya ahmāt yā parō kərənaot, aipi paiti-sāča ahmāi yā nūrəm aojaiti.

Vastrānom paiti-darəzō-ca vərəza-ca

• Vastrānom paiti-darəza. Dāθa ahmāi patəm kasu-vastranam. Vastrā forgiving asti: nōit aka asti paiti-darəziti.
• Paiti-cinōiti taoxman. Nidaθa čātru-pərəθue pouru. Yadi arəzatē, dāθa duua aiiā θrə̄iš vi-baodā vī-raoca.
• Paiti-rāzayeiti ca nidaθaiti ca. Vastrā ca bərəzī-vastrā raozō paiti-darəziente. Aēm vaŋhō vərəziiate pasča yadi pouru gāmā arəzaiti.

Xᵛarəθō-paiti-vərəzā čātru-pərəθu-ca

• Čātru-pərəθu rāzayeiti. Nidaθa aēuua dātem daxštāi aipi hō kərənaoiti. Yadi pouru asti, dāθa aēuua-gāməm: „Aēm aēvō tīdīš ahmāi tashtāi.“
• Vī-cinōiti xᵛarəθō-zayā. Paiti-bərəta tīdīš, čamaš ca kərətam a-harəθra aipi vī-baxša ahmāi patō. Kərətam tiziarə dūrāt nidaθa.
• Huška-kərətiš tashtanam. Tashtā a-sərəštiš aipi mərəzō vastrō dāθa a-bīšim vərəzəm.
• Paiti-harəzaiti pərəθūm. Nəmra vastra aipi a-harəθra dāra. Alzheimer’s Association mraoti yadi zastō pərəθūm mərəzaiti, dāθa vastram, yāθa rāmō zasto vaŋhīm vərəzəm kərənaoiti.

Vispāiti nmāne

• Sərəšti-harəza. Nəmra vastra aipi dāuru-tashta aiiā gātu-pātō.
• Vī-cinōiti frastem. Dāθa frastem ahmāi vī-baxšaite: dāra, vī-kərənu, aipi zruue paiti-vaēna. Yā vaŋhō gaēθā dūrāt nidaθa.
• Vī-cinōiti paiti-kərətam. Kasa ca glass ca paper paiti vī-baxša.
• Vərəzaiti gaēθanam. Kasu-snāθra paiti nmānahe paiti-zbarō yadi padā ərəzvō asti.
• Uruuarā āpō dāiti. Kasu āpō-dāna ahmāi uruuarā dāiti yā a-bīšim aēiti.

Xᵛarəθa-kərətiš a-bīšiš vi-dāraθra

Xᵛarəθa-kərətiš vaŋhīm manō bərəiti. NIA mraoti dāθa ahmāi xᵛarəθō-taoxma hañ-jamanē, maza, vī-raocayeiti, aiiā mraoti aniiāi yāθa xᵛarəθəm kərənaoiti. Vaŋhī vərəzā aēiti:

• snāiti uruuarā aiiā zaranu
• kərənuite mazam aiiā salat
• čis-baxšaiti uruuarā
• rāzayeiti haptahə karəna
• nidaθaiti dāuru-kərət ahmāi
• xᵛarəθō-bərətiš pizza paiti

Yadi maza arəzatē, Alzheimer’s Association mraoti tū fra-kərənu maza aipi dāθa ahmāi aniiām gāməm, yaθana vi-rāzayeiti.

Yāθa nmānō-vərəzəm hu-kərəntahi ahmāi?

1. Vaŋhūm zrū vi-cina. Paiti-sāča ahmāt zrū yadi aēm rāmo ca drvo asti. Pouru martiiāka aēm asne bavaiti.
2. Kərənu a-harəθra gātu. Aēuua vərəz, aēuua pərəθu, naēciš aniiō.
3. Paiti-yāsa, mā aojō mrūiti. „Aipi-mā ahmāi vərəzāi aojō daθa“ vaŋhō yaθa „Nūrəm vastrā paiti-darəza.“
4. Daxšta parō. Paiti-darəza aēuua vastram gāθwya, pasča dāθa ahmāi aniiā. Daxšta vaŋhō asti yaθa frasastiš.
5. Aēuua-gāməm dāθa. Pouru sraoiš arəzaiti. Paiti-dāra aēuua gāməm parō aniiām mrūši.
6. Haxədra vərəziiata. Vərəz haxədra daθa baodō nmānoguue, nōit vi-dāraya.
7. Mrūi paiti vərəzəm, nōit ərəzvō-kərətam. „Aēm vaŋhō nəmro asti“ aiiā „Mrūi-mā yāθa parō vastrā dārayahi“ bərəiti vaŋhūm manō a-bīšim.

Yāθa vərəzəm haŋ-kərənahī yadi aojiš aēiti?

Aojiš paite zrū aēiti aipi asni asni. Alzheimer’s Association nidaθaiti rāmō-vərəzəm a-bīšim kərənuite pasča yadi aojiš mərəzaiti.

Vaēnaiti paiti-bavaiti. NIA mraoti pouru nərəbiš vaēnaiti rāzəm dāiti, aipi aēm vaŋhō haxədra asti.

Yāθa nmānō-vərəzəm a-bīšim harahi?

A-bīšiš pourum aēiti, paitiš xᵛarəθō-dānahi. NIA home safety tips for Alzheimer’s caregivers mraoti:

• Dūrāt nidaθa harəθra a-vaŋhūm, aipi vastrō-snāna yā kərənaoiti yaθa xᵛarəθa.
• Nidaθa kərətam, karətō ca zayā a-bīšim dūrāt.
• Ātarə-gātu a-bīšim kərənu aipi a-bīšiš fra-dāiti nidaθa.
• Nidaθa daxštəm „Mā“ aiiā „Garəmō“ paiti ātarə-dāna, yā nōit ātarəm bərəiti.
• Āpō garəmō-dāite 49°C (120°F) nidahi yāθa nōit saocaiiāite.
• Dūrāt nidaθa dāuru-xᵛarəθa yā vaēnaiti yaθa xᵛarəθəm.

Aipi aniiā vaŋhī dāiti:

• Nmāne āmāta yadi ātarə-gātu aiiā tizi-zayā vərəziiante.
• Dāθa a-sərəšti tashta paiti pərəθūm.
• Harəza zəm a-huška ca a-harəθra yadi snāiti.
• Yadi martiiāka parō zayā dārayat, Alzheimer’s Association mraoti dūrāt nidaθa a-vaŋhīm ahmāt vərəzō-gātu, yāθa a-bīšim dāuru paiti-mərəzaiti.

Čiš yadi nōit ərəzvō vərəziiāte?

Haca aēte. Vastrā paiti-darəzita θrə̄iš nōit duua aipi paiti-darəzita asti. Alzheimer’s Association ərəzvō mraoti: čiš aēiti asti haxədra ca manō vərəzō, nōit yadi vastrā ərəzvō dāraitē. Yadi paiti-kərəte aēiti, paiti-dāra pasča ahmāt zrū dūrāt ahmāt ya nōit vaēnaite.

Paiti-mrūiti ahmāt zrū mərəzaiti vaŋhūm manō. „Spās-tē, aēm vazrəkəm aojō asti“ vispāiti ərəzvō asti mrūiti.

Kadā paiti-asnuuāma?

Paiti-asnuua yadi vaēnahi tbaēšəm, arəzatəm aiiā tašō-manō. Frā-paiti-asnuua vaŋhō asti, nōit aka. Tū aipi:

• a-bīšim gāməm dāhi
• aēhi rāzanahi, yaθana gāθā aiiā xᵛāstram
• paiti-pərəsa aniiasni aiiā pasča
• aēuua-nmāne haxədra āmāta

Yadi aēm mrūiti „mā“, mā aojō kərənu. Vaēna what to do when they say no yā vaŋhīm gāθwya paiti-mrūiti.

Rāmō-dāiti a-xᵛarəθa rāzanam

Yadi tanu-vərəza nōit bavaiti, vī-baxša aipi rāzo ahmāi pərəθu. Sort Together dāiti pata paiti xᵛarəθō-dānō aiiā uruuarā-gātu, aipi Picture Pairs asti a-bīšiš vī-baxša vazrəka daxšta a-zruue. Conversation Cards dāiti paiti-pərəsa nmāne ca nərəbyō yā vaŋhō aēiti xᵛarəθəm pasča vərəza.

Ahmāi aojō nmānahe zrū, vaēna ahmākam daxštəm calm daily routine. Pouru ayāuua ahmāi zrū, vaēna middle-stage activities.