Iṣẹ́ Ilé gẹ́gẹ́ bí Ìgbòkègbodò fún Ẹni tí Ó Ní Dementia

Ọ̀pọ̀ ènìyàn tí ó ń gbé pẹ̀lú dementia ti lo ọ̀pọ̀ ọdún láti bójútó ilé, tọ́ ẹbí dàgbà tàbí tọ́jú ibi iṣẹ́ wọn ní ìtòlẹ́sẹẹsẹ. Bíbéèrè pé kí wọ́n ràn wá lọ́wọ́ nínú iṣẹ́ ilé gidi lè sọ pé “ẹ ṣì jẹ́ apá kan ilé yìí” ní ọ̀nà tí àwọn ìgbòkègbodò díẹ̀ lè gbà ṣe é. Ojú-ìwé yìí sọ àwọn iṣẹ́ tí ó sábà máa ń ṣiṣẹ́, bí a ṣe ń ṣètò wọn, bí a ṣe ń ṣàtúnṣe wọn bí nǹkan ṣe ń yí padà, àti bí a ṣe ń pa ilé ìdáná àti yàrá ìfọṣọ mọ́ ní ààbò.

Kí ló dé tí àwọn iṣẹ́ ilé ojoojúmọ́ fi dára gẹ́gẹ́ bí ìgbòkègbodò?

Àwọn iṣẹ́ ilé dára nítorí pé wọ́n mọ̀ wọ́n, wọ́n sì ní ète tí ó hàn gbangba. National Institute on Aging ṣe àkójọ fífọ àwo, títò tábìlì, gbígbálẹ̀, nù eruku, yíyan lẹ́tà, kíká aṣọ àti yíyan ìdọ̀tí tí a lè tún lò gẹ́gẹ́ bí àwọn ìgbòkègbodò ojoojúmọ́ tí àwọn tí ó ní Alzheimer lè gbádùn. Alzheimer’s Association sọ pé àwọn iṣẹ́ bíi títò tábìlì lè jẹ́ kí ènìyàn nímọ̀lára pé òun jẹ́ apá pàtàkì nínú ilé.

Iṣẹ́ ilé tún ní ìdí tirẹ̀ láti bẹ̀rẹ̀. “Ṣé ẹ lè ràn mí lọ́wọ́ pẹ̀lú àwọn aṣọ ìnura wọ̀nyí?” rọrùn láti fi “bẹ́ẹ̀ ni” dáhùn ju “Ṣé ẹ fẹ́ ṣe ìgbòkègbodò kan?”

Àwọn iṣẹ́ ilé wo ni ó dára láti gbìyànjú?

Ẹ bẹ̀rẹ̀ pẹ̀lú àwọn iṣẹ́ tí ẹni náà ti ṣe tẹ́lẹ̀, lẹ́yìn náà kí ẹ mú wọn bá ohun tí ó lè ṣe lónìí mu.

Aṣọ ìfọṣọ àti aṣọ ìbùsùn

• Kíká aṣọ ìnura àti aṣọ ìnura kékeré. Ẹ fún wọn ní agbọ̀n tí ó kún fún àwọn nǹkan kéékèèké tí ó tẹ́jú. Aṣọ ìnura kì í fi ọ̀rọ̀ tó le mọ́ni lójú: kò sí ọ̀nà tí kò tọ́ láti ká a.
• Ṣíṣe ìbọ̀sẹ̀ ní méjì-méjì. Ẹ kó àwọn ìbọ̀sẹ̀ tí a dàpọ̀ sórí tábìlì. Bí ó bá ṣòro láti rí àwọn méjì tí ó jọra, ẹ lo àwọn tí ó ní àwọ̀ tí ó yàtọ̀ gan-an, méjì tàbí mẹ́ta péré.
• Fífi ọwọ́ tẹ́ aṣọ àti kíkó wọn jọ. A lè fi ọwọ́ tẹ́ aṣọ ìnu ẹnu, àpò ìrọ̀rí tàbí aṣọ ìnura àwo kí ó tẹ́jú, kí a sì kó wọn jọ. Èyí dára ní ìgbà tó bá yá, nígbà tí kíká aṣọ ti di ìgbésẹ̀ tí ó pọ̀ jù.

Tábìlì àti ilé ìdáná

• Títò tábìlì. Ẹ tò ibi oúnjẹ kan kalẹ̀ gẹ́gẹ́ bí àwòkọ́ṣe kí ẹni náà ṣe àfarawé rẹ̀. Bí ó bá pọ̀ jù, ẹ fún wọn ní nǹkan kan lẹ́ẹ̀kan: “Fọ́ọ̀kù nìyí fún àwo kọ̀ọ̀kan.”
• Yíyan ṣíbí àti fọ́ọ̀kù. Ẹ da fọ́ọ̀kù, ṣíbí àti ọ̀bẹ bọ́tà tí ó mọ́ pọ̀ sínú abọ́, kí wọ́n sì yà wọ́n sọ́tọ̀ sínú àwo oníyàrá. Ẹ má fi àwọn ọ̀bẹ mímú sí i.
• Nù àwo gbẹ. Àwo ike tàbí èyí tí kì í fọ́, àti aṣọ ìnura rírọ̀ mú iṣẹ́ yìí ní ààbò.
• Nù tábìlì tàbí àwọn tábìlì ilé ìdáná. Aṣọ tí ó tutù díẹ̀ àti ibi tí ó mọ́. Alzheimer’s Association dá a lábàá pé kí ẹ fún ẹni tí ó ti ń fi ọwọ́ pa tábìlì ní aṣọ kan, kí ìṣíkiri aláìsinmi yí padà di èyí tí ó wúlò.

Yíká ilé

• Nù eruku. Ìfọ eruku rírọ̀ àti àwọn ibi díẹ̀ tí ó le, bíi tábìlì ibi ìjókòó tàbí àpótí ìwé.
• Yíyan lẹ́tà. Ẹ fún wọn ní àwọn lẹ́tà ìpolówó àti ìwé àtẹ̀jáde láti pín sí òkìtì: kí a tọ́jú, kí a tún lò, kí a ṣí lẹ́yìn. Ẹ pa àwọn ìwé owó àti ṣẹ̀kì gidi mọ́ sí ibòmíràn.
• Yíyan ìdọ̀tí tí a lè tún lò. Àwọn agolo, ìgò àti bébà tí ó mọ́ sínú àwọn àpótí tí ó yàtọ̀.
• Gbígbálẹ̀. Ìgbálẹ̀ kékeré ní àgbàlá tàbí ilẹ̀ ilé ìdáná, bí ìdúró wọn bá le.
• Bíbomi rin ewéko. Ìkòkò omi kékeré tí ó fúyẹ́ àti ewéko díẹ̀ tí ó wà ní ìrọ̀rùn láti dé.

Sísè rírọrùn pẹ̀lú ìbójútó

Sísè lè mú ìmọ̀lára tí ó lágbára tí ó sì dùn padà wá. NIA dá a lábàá pé kí ẹ jẹ́ kí ẹni náà kó àwọn èròjà jọ, wọn, dàpọ̀ kí ó sì dà wọ́n sínú nǹkan, tàbí kí ó kàn sọ fún ẹlòmíràn bí a ṣe ń ṣe oúnjẹ tí ó fẹ́ràn. Àwọn iṣẹ́ tí ó dára ni:

• fífọ ewébẹ̀ tàbí èso
• ṣíṣe àgbéyọ ìyẹ̀fun tí a pò tàbí saladi tí ó tutù
• fífa ewé saladi
• fífi bọ́tà sí búrẹ́dì tí a yan pẹ̀lú ọ̀bẹ tí kò mú
• fífi ìyẹ̀fun kúkì sórí àwo ìyan
• fífi àwọn nǹkan tí a ó fi sí orí píìsà

Bí wíwọn nǹkan bá ti di ìṣòro, Alzheimer’s Association dá a lábàá pé kí ẹ parí wíwọn náà fúnra yín, lẹ́yìn náà kí ẹ fún wọn ní ìgbésẹ̀ mìíràn, bíi ṣíṣe àgbéyọ.

Báwo ni mo ṣe lè ṣètò iṣẹ́ ilé kí ó lè lọ dáadáa?

1. Ẹ yan àkókò tó tọ́. Ẹ yan àkókò ọjọ́ tí ẹni náà sábà máa ń ti sinmi tí ó sì parọ́rọ́. Fún ọ̀pọ̀ ènìyàn, òwúrọ̀ ni.
2. Ẹ ṣí ibẹ̀ sílẹ̀. Iṣẹ́ kan, ojú tábìlì kan, kò sí ohun àfikún lórí tábìlì.
3. Ẹ pè wọ́n, ẹ má pàṣẹ. “Mo nílò ọwọ́ díẹ̀ pẹ̀lú èyí” dára ju “Àkókò ti tó láti ká aṣọ.”
4. Ẹ fi èyí àkọ́kọ́ hàn. Ẹ ká aṣọ ìnura kan díẹ̀díẹ̀, lẹ́yìn náà kí ẹ fún wọn ní èyí tó kàn. Fífi hàn yé ni ju ṣíṣàlàyé lọ.
5. Ẹ fún wọn ní ìgbésẹ̀ kan lẹ́ẹ̀kan. Ìtọ́ni púpọ̀ ní àkókò kan náà lè mú ọkàn rú. Ẹ dúró títí ìgbésẹ̀ kan yóò fi parí kí ẹ tó sọ èyí tó kàn.
6. Ẹ jọ ṣiṣẹ́ lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara yín. Ṣíṣe iṣẹ́ kan náà lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara yín dà bí ìbákẹ́gbẹ́, kì í ṣe ìṣọ́.
7. Ẹ sọ̀rọ̀ nípa iṣẹ́ náà, kì í ṣe èsì rẹ̀. “Àwọn wọ̀nyí rọ̀ gan-an” tàbí “Ẹ sọ fún mi bí ẹ ṣe fẹ́ tọ́jú àpótí aṣọ ìbùsùn” ń pe ìjíròrò láìdán ẹnikẹ́ni wò.

Báwo ni mo ṣe lè ṣàtúnṣe iṣẹ́ ilé bí agbára ṣe ń yí padà?

Agbára ń yí padà bí àkókò ti ń lọ, àní láti ọjọ́ dé ọjọ́. Alzheimer’s Association dá a lábàá pé kí a máa lọ sí àwọn iṣẹ́ tí ó rọrùn jù tí a sì ń tún ṣe léraléra bí àìsàn náà ti ń tẹ̀síwájú.

Wíwò náà wúlò. NIA sọ pé àwọn kan kàn ń gbádùn wíwò, ìyẹn sì jẹ́ ọ̀nà tó dára láti kópa.

Báwo ni mo ṣe lè pa àwọn iṣẹ́ ilé mọ́ ní ààbò?

Ààbò ni àkọ́kọ́, pàápàá jùlọ ní ilé ìdáná. Àwọn ìmọ̀ràn ààbò ilé NIA fún àwọn olùtọ́jú ẹni tí ó ní Alzheimer pẹ̀lú:

• Ẹ tìpa tàbí kí ẹ kó àwọn ohun ìfọmọ́ kúrò, pẹ̀lú àwọn kápsù ìfọṣọ, tí ó lè dà bí súìtì.
• Ẹ pa àwọn ọ̀bẹ, ìkọ́ àti àwọn irinṣẹ́ iná mọ́ sí ibi tí a tìpa.
• Ẹ fi àwọn bọ́ tìnì ààbò àti ohun tí ó ń pa ààrò fúnra rẹ̀ sí ààrò.
• Ẹ fi àmì “Dúró” tàbí “Gbóná gan-an” sí ẹ̀gbẹ́ ààrò ìyan, ẹ̀rọ búrẹ́dì àti irin aṣọ, kí ẹ gbé wọn sí ibi tí wọn kò ti lè gbiná.
• Ẹ ṣètò ẹ̀rọ omi gbígbóná sí 120°F láti dín ewu ìjóná omi kù.
• Ẹ kó èso àtọwọ́dá àti àwọn oofa tí ó ní àwòrán oúnjẹ kúrò, nítorí wọ́n lè dà bí ohun tí a lè jẹ.

Àwọn àṣà tí ó wúlò díẹ̀ sí i wà:

• Ẹ wà nínú yàrá náà nígbàkúùgbà tí ààrò, ààrò ìyan tàbí irinṣẹ́ mímú bá ń ṣiṣẹ́.
• Ẹ lo àwọn àwo tí kì í fọ́ fún nù àwo gbẹ àti títò tábìlì.
• Ẹ jẹ́ kí ilẹ̀ gbẹ, kí ó sì mọ́ nígbà tí ẹ bá ń gbálẹ̀ tàbí ń fọ ilẹ̀.
• Bí ẹni náà bá ti lo àwọn irinṣẹ́ rí, Alzheimer’s Association dá a lábàá pé kí ẹ kó àwọn nǹkan eléwu kúrò ní ibi iṣẹ́ ọwọ́ kí ó lè ṣì gbádùn iṣẹ́ tí ó ní ààbò, bíi fífi bébà ìfọ́ lọ́ igi.

Kí ni bí wọ́n bá ṣe é “ní àṣìṣe”?

Ẹ jẹ́ kí ó lọ. Aṣọ ìnura tí a ká sí mẹ́ta dípò méjì ṣì jẹ́ aṣọ ìnura tí a ká. Alzheimer’s Association sọ ọ́ ní kedere: ohun tí ó ṣe pàtàkì ni lílo àkókò papọ̀ àti kí ẹni náà nímọ̀lára pé òun wúlò, kì í ṣe bóyá a ká àwọn aṣọ ìnura náà dáadáa. Bí nǹkan kan bá gbọ́dọ̀ tún ṣe lóòótọ́, ẹ dúró títí di ìgbà tó bá yá, kí ẹ sì ṣe é níbi tí wọn kò ti ní rí i.

Títún nǹkan ṣe ní àkókò náà lè sọ iṣẹ́ tí ó dùn di ìrántí ohun tí ó ti sọnù. “O ṣeun, ìrànlọ́wọ́ ńlá ni èyí” fẹ́rẹ̀ẹ́ máa jẹ́ ohun tó tọ́ láti sọ nígbà gbogbo.

Ìgbà wo ni ó yẹ kí a dáwọ́ dúró?

Ẹ dáwọ́ dúró tàbí kí ẹ yí padà nígbà tí ẹ bá rí àmì ìdààmú, àárẹ̀ tàbí pípàdánù ìfẹ́. Dídáwọ́ dúró ní kùtùkùtù jẹ́ èsì rere, kì í ṣe ìkùnà. Ẹ lè:

• yí padà sí ìgbésẹ̀ tí ó rọrùn jù
• lọ sí ohun tí ó ń fúnni ní ìsinmi, bíi orin tàbí ife kọfí
• tún gbìyànjú lẹ́yìn náà tàbí ní ọjọ́ mìíràn
• kàn jókòó papọ̀

Bí ẹni náà bá sọ pé rárá, ẹ má fipá mú. Ẹ wo ohun tí ẹ lè ṣe nígbà tí wọ́n bá sọ pé rárá fún àwọn ọ̀nà jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ láti dáhùn.

Àwọn àfikún tí kò gba agbára fún àkókò parọ́rọ́

Nígbà tí iṣẹ́ ara kò bá ṣeé ṣe, a ṣì lè yan nǹkan àti ṣe ìbára-mu ní jíjókòó. Ẹ jọ tòlẹ́sẹẹsẹ jẹ́ kí ẹ tẹ àwọn àwòrán sínú agbọ̀n ilé ìdáná tàbí ọgbà, Àwọn méjì-méjì àwòrán sì jẹ́ eré ìbára-mu jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ pẹ̀lú àwọn àwòrán ńlá àti láìsí aago. Àwọn káàdì ìjíròrò ní àwọn ìbéèrè ṣíṣí nípa ilé àti ẹbí tí ó dára pọ̀ pẹ̀lú kọfí lẹ́yìn iṣẹ́.

Fún ìrànlọ́wọ́ láti fi iṣẹ́ ilé sí ọjọ́, ẹ wo ìtọ́sọ́nà wa lórí ìṣe ojoojúmọ́ tí ó parọ́rọ́. Fún àwọn èrò sí i ní ìbámu pẹ̀lú ìpele, ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò ìpele àárín.