Аҭак кьаҿ
Аныҳәақәа реиҿкаара еиҳа имарианы, еиҳа ешьшьахьы, ауаҩы игәаҵанкылатә режим иацклаԥсны имҩаԥыргатәуп. Иара изы ишәарҭам усуп шәиҭа: астол еиқәыршәара, аҵәцақәа рыӡәӡәара, асавҕататә шәҟәы аҭакра ма аҩны арԥшӡара. Еицыжәдыруа амузикеи ажәытә фотосахьақәеи шәрылацәажәа, асасцәа раԥхьаӡа шәырзеиҭашәҳәа, иҭынчу ოთахкгьы шәазырхиа. Иалшо заҵәык шәҟаҵа; икьаҿу, иҭынчу ныҳәара бзиахоит.
- Аныҳәа еиҳа ешьшьахьы имҩаԥыжәга, иаҳҳәап агәылшьаб еиԥш, хәылбызгьы ахшыҩ аԥсыҽра ҟалозҭгьы.
- Иашаҵәҟьа усура шәиҭа: астол еиқәыршәара, ажарқәа рыӡәӡәара, асавҕататә шәҟәы аҭакра ма десерт аҭагалара.
- Еицыжәдыруа амузикеи, аныҳәатә ашәақәеи, ажәытә фотосахьақәеи аныҳәа амшқәа реицыркразы иманшәалоу хархәагоуп.
- Асасцәа раԥхьаӡа шәырзеиҭашәҳәа иззыԥшу, ауаҩы изыгьы асасцәа рсахьақәа идишәырба.
- Иҭынчу ოთахк шәазырхиа бзиа иибо ахҩак ма ақәыԥшылара ицымҩаԥыжәга, асасцәагьы кьаҿ-кьаҿла ааилар еиҳа бзиоуп.
- Иуадаҩу зегьы шәаԥхьах, уи иаҵанакуеит афатә иеиԥшу арԥшӡагақәеи ӷәӷәала ицырцыруа алампақәеи.
Ари адаҟьаҿы (7 аҟәшақәа)
Аныҳәақәа агәалашәара бзиақәа раагара рылшоит, аха убри аамҭазы ашашынтри, ауаа рацәеи, иҟаз аҿиарақәа рыԥсахреи раагар ауеит. Адеменциа зцу ауаҩы изы еиҳа ибзиоу ныҳәаран иҟалоит еиҳа имариоу, ласы-ласы еиҿкаау, иара уажәгьы излагәырӷьо ахырхарҭақәа рыла еиқәыршәоу. Абарҭ аидеиақәа ҭаацәаратә аныҳәақәа зегьы, Ашықәс Ҿыцгьы, аира амшқәагьы ирықәшәоит.
Ишԥасылшо еиҳа иҭынчу ныҳәара аплан аҟаҵара?
Ауаҩы иаамҭалатәи режим шәазхәыцны амш еиқәыршәала. Alzheimer’s Foundation of America агәаҳәара ҟанаҵоит аныҳәа еиҳа ешьшьахьы амҩаԥгара, избанзар ахшыҩ аԥсыҽреи аҭынчымреи лассы-лассы хәылбызгьы ирацәахоит (уи хәылбызгьтә синдром ҳәагьы иашьҭоуп). Аныҳәатә гәылшьаб хәылбызгьтә фатәи аасҭа еиҳа имариоуп.
- Аныҳәа шәагала иҟашәҵа. Еиҳа ихәыҷу, мариоу аиԥылара, ма асасцәа ӡәы-ӡәыла рааира, акыр ауаа заҵәык ирыкәыршаны раҳҳәара аасҭа еиҳа имариоуп.
- Аусурақәа еиша. Шәазиҵаа аҭаацәа фатәык раагара, ахәаахәира аҟаҵара, ма шәара шәанабашо ауаҩы дицны аамҭа амҩаԥгара. Иҟаҵатәу лыԥшаахны шәрыҳәа.
- Арԥшӡарақәа марианы ишыҟоу шәагха. Alzheimer’s Association ишазгәанаҭо ала, ицырцыруа алампақәа ахшыҩ рԥсыҽыр ауеит, арԥшӡагакәа хаа-каргоу ма ҵәца ҿырԥшқәа ирыҵанакуазар, афатә ҳәа агәаанагара ҟалар ауеит.
- Шәазыхәыц иҟашәмыҵаша. Ақьабз уадаҩра ма шәарҭара аанаргозар, уи аҟынтә шәаԥхьахар ҟалоит, ма еиҳа иҭынчу даҽа ак шәалагар ауеит.
Изеиԥш усурақәоу еицыҳҟаҵар ҳалшо?
Иахьа ауаҩы ииалшо ахырхарҭақәеи аусурақәеи шәалх. Аныҳәа далахәхозар, уи шаҟа ԥшӡаны ихыркәшахазгьы аасҭа еиҳа ихьанҭоуп.
- Еицышәырхиа астол. Раԥхьаӡа аԥинџьанқәа, анаҩс асалфеткақәа, нас аҭагаларақәа шәықәыргыла. Асалфеткақәа рҿакра тбаала дитәаны иҟаиҵар илшо усуроуп.
- Аҵәцақәа рыӡәӡәареи рҿахреи. Акартошқәа рыӡәӡәара ма афасоль ахәдақәа раԥҵәара астол аҿы ҟаиҵар, афатә ҟазҵоз ауаа рзы еицырдыруа, ишәарҭам усуп.
- Алалара, аиҭакра ма аҭагалара. Асоус аҵаҟьа лабжьара, мариоу ачалхьа аиҭакра ма апечениа аԥинџьан иҭагалара анапақәа марианы иааныркылоит, аԥшынеи аҳәҳәеи рыцәцаны.
- Асавҕататә шәҟәы аҭакра. Ашәҟәи алентеи раԥхьаӡа шәырхәылцы, ауаҩы ихаҭа иҿаиркырц, иирҵәқьарц азин шәиҭа. Аҭакра ишаҟа ԥшӡоу акәым хадара амоу.
- Арԥшӡагақәа ԥыҭк шәықәыргыла. Икамыжьуа арԥшӡагақәеи ҭыԥ кьаҿки шәалх, иаҳҳәап агәакьара ма џьармыкь хәыҷык.
- Мариоу аҟазаратә усқәа шәалага. Ашәҟәтатә џьынџьыр, абырфынқәа рколлаж ма аныҳәатә открыткақәа штампла арԥшӡара бзиоуп. Ҳара ҳа arts and crafts guide еиҳагьы аидеиақәа амоуп.
- Ашәақәа шәаҳәа, шәырзыӡырҩ. Еицыжәдыруа аныҳәатә ашәақәа зегьы ирылалара мариоуп, уажәшьҭа имаҷны ицәажәо ауаҩгьы иакәзар. Шәахәаԥш ҳа music guide ашәақәа реизгара еиқәыршәаразы.
- Ажәытә аныҳәатә фотосахьақәа шәрыхәаԥш. Аныҳәақәа раамҭазы иҟаҵаз ажәытә альбомқәа шәаарга, дҵарада («Дадиу ари?») рҭоурых шәазиҵаа («Ари астол шаҟа ԥшӡаз ухаанда?»). Ҳара ҳа reminiscence guide уи еиҭанаҳәоит.
- Мариоу гәыԥтә хәмаррак шәхәмар. Picture bingo минуҭк ала акьыԥхьра улшоит, ҭаацәара зегьы ирықәшәоит, абарҭ conversation cards аӡәгьы уадаҩра димырҭакәа ацәажәаразы амҩа аартуеит.
- Еицышәырԥшӡа. Мариоу coloring pages акьыԥхьра ҟашәҵа, ахәыҷқәеи андуцәеи астол аҿы еицыхәмарц.
- Бзиа ижәбо аныҳәатә фильм шәахәаԥш. Еицыжәдыруа афильм аҭынчра аанагоит, иҟалоит хәҭак заҵәык шәахәаԥшзар.
- Алампақәа ргәаҭаразы машәынала кьаҿны шәныҟәа. Арԥшӡоу аҩнқәа рааглыхла машәынала аҭынч ныҟәара ауаа рацәа раасҭа еиҳа имариоуп.
Афатә ҟаҵара ауаҩы иԥсҭазаараҿы дуӡӡаны иҟазар, ҳара ҳа household tasks as activities ашәақәа еиқәыршәаны иҟоуп аҩны усурақәа ишәарҭамкәа еиҿкааразы.
Ишԥасылшо асасцәа разырхиара?
Асасцәа рааира аԥхьа шәырзеиҭашәҳәа иззыԥшу, лассы-лассы имыз ажәытә ҭаацәа реиԥш. «Alzheimer’s Association» ишазгәанаҭо ала, ауаҩы иҟазшьеи игәалашәареи рҽызлазыԥсахыз ачымазара акәуп, иара ихаҭа иакәым.
- Мариоу лабжьарақәа шәрыҭа: ӡәы-ӡәыла шәцәажәа, ажәа ахиркәшарц аамҭа шәиҭа, шәириашарын шәыдҵаарын, ажәақәа уадаҩхеит акәзар, ибжьы атемп шәацклаԥш.
- Иарбан акәу ицхьо, иарбан акәу игәы зыркаԥхо шәаҳәа. Ақәыԥшылара ӷәӷәа, аласра, ма темақәак игәы камырхазар, уи раԥхьаӡа шәырзеиҭашәҳәа.
- Асасцәа раԥхьаӡа дишәырба. Дзусҭоу аауа асахьақәа шәидирба, рҭоурыхк шәиҳәа, ма амш аԥхьа телефонла ма видеола шәаицәажәа.
Ҳара ҳа communication tips еиҳа акыр аҳәоит.
Иуадаҩӡахарзеи?
Асасцәа рааира аԥхьа, ашашынтәи иацәароу иҭынчу ოთахк шәазырхиа, уаҟа бзиа иибо ахҩак, ақәыԥшылара ма мариоу усқәа шәықәыргыла. Раԥхьаӡа шәиҳәала: «Маҷк еиҳа иҭынчу ҭыԥк шәыцеицынтәалама?»
Астол аҟынтә адәылҵра, еиҳа ешьшьахьы ашьҭаҵара, ма аныҳәа ахәҭак аԥхьахра шәақәымшәазар акәым. Ауаҩы игәы каԥхазар, иҭынчу бжьы, еицыжәдыруа ашәа, ма даҽа ოთахк ахь анеира акырӡа еиҳа ицхьоит аҵабыргқәа раасҭа. Ҳара ҳа late-day restlessness хәылбызгьтә аамҭақәа рзы еиҳа агәаҳәарақәа амоуп.
Ихароу аҭаацәа ишԥалахәхо?
Авидеоаиԥыларақәа ауаа рацәа еимгакәа аҭаацәа реицыркра рылшоит. «Alzheimer’s Association» агәаҳәара ҟанаҵоит авидеоаиԥылара еиқәыршәара, иаҳҳәап аныҳәатә ашәақәа реицыҳәара, ажәытә сахьақәа рхәаԥшра, рецепт заҵәык ала афатә еицыҟаҵара, ма аныҳәатә фильм акзаатәи ахәаԥшра. Аицәажәарақәа кьаҿны шәагха, ауаа ӡәы-ӡәыла шәрыҳәа ицәажәарц, еидыжьны ацәажәара адырра цәгьоуп. Ҳара ҳа phone and video call guide шәлагар шәылшо ашьаҿақәа амоуп.
Ауаҩы хшыҩзышьҭра апансионат дахьыҟоузар, аҭаара аԥҟарақәа шәрызхәыц, аусуцәа авидео аиҿкаара шәрыҳәа. Ҳара ҳа visiting someone in memory care иаанарԥшуеит иаагатәуи бзианы шәанеицыҟалои.
Изеиԥш савҕатоу адеменциа зцу ауаҩы ирхәо?
Уажәшьҭа излагәырӷьар илшо имариоу, ишәарҭам савҕатақәа еиҳа ибзиоуп: бзиа иибо афатә, ҟьаҟьа ахҩак ма ақәыԥшылара, еицыжәдыруа амузика, шрифты дула иҟоу акалендарь, ма аҭаацәаратә фотоальбом. «Alzheimer’s Association» ишәарҭоу арудақәа, ихьанҭоу атехника, иуадаҩу ахәмаррақәа шәрыцәцарц агәаҳәара ҟанаҵоит.
Асавҕата аҭара аиура аҟара ихьанҭоуп. Ауаҩы дицны иҟаҵаз апечениа аҭакра, ма иара иаашәхыз асавҕататә шәҟәы аҭакра дилагӡар, аныҳәа далахәхоит. Аҭаацәаратә фотосахьатә хәмаррагьы адеиа бзиоуп: photo pairs алхыз асахьақәа рҟынтә мариоу аиԥшра хәмарра браузер аҿы еиҿнакаауеит.
Шәхаҭагьы шәахшыҩзышәҭ
Аныҳәақәа ахшыҩзышьҭра усура ацнаҵоит. Даҽаӡәы афатә ҟаиҵарц шәиҭа, иуадаҩу аиԥыларақәа шәаԥхьах, ауаҩы даҽаӡәы дицызла шәара аԥсшьара шәаҭ. Шәара ма шәзыхшыҩзышьҭу ауаҩы шәгәы бзиамызҭгьы, аҩны аԥхьа аҿынапы аҿара ма авидеоаиԥылара хьанҭада ибзиоу ҭаароуп. Ҳара ҳа caregiver self-care ахшыҩзышьҭцәа рыцхырааразы еиҳа агәаҳәарақәа амоуп.
Еицырзеиԥшу азҵаарақәа
Изеиԥш усуроу адеменциа зцу ауаҩы аныҳәазы иҟаиҵар илшо?
Иахьатәи амш изы ииалшо, ишәарҭам мариоу усура шәиҭа: аҵәцақәа рыӡәӡәара, азоу иаҵәа аҵаҟьа лабжьара, астол еиқәыршәара, асалфеткақәа рҿакра ма адесерт аԥинџьан иҭагалара. Уи анаҩс, ажәытә ҭаацәаратә фотосахьақәа шәрыхәаԥш ма еицыжәдыруа ашәақәа шәаҳәа. Урҭ зегьы раасҭа еиҳа ихьанҭоу ауаҩы аныҳәа далахәхозар ауп.
Иҟаҳҵара акәума аҭаацәа зегьы реизгара ду?
Шәара шәалшозар раҵәык. Ауаа рацәеи ашашынтри ргәы аартлар ауеит, убри аҟынтә шәара еиҳа имариоу, еиҳа ихәыҷу аиԥылара, еиҳа ешьшьахьы афатә фароуп, ма асасцәа кьаҿ-кьаҿла ааилар. «Alzheimer's Association» ахшыҩзышьҭцәа ргәы акәыршар рыҭоит рылшарақәа ирықәшәо реиԥш мацара аҟаҵара.
Ишԥашәырзеиҭасҳәаша ажәытәнатәи асасцәа уажәшьҭа акгьы змамбоз?
Урҭ рааира аԥхьа шәырзеиҭашәҳәа ауаҩы излаԥсахыз зегьы, уи ачымазара иахҟьоуп ауха, иара ихаҭа иакәымкәа. Ирыҳәа ириашарамкәа, дҵарада, ӡәы-ӡәыла ажәа аҳәара, аҭак аҭаразы аамҭа аиҭара. Ауаҩы изыгьы асасцәа рсахьақәа раԥхьаӡа дишәырбар ҽеиуп.
Изеиԥш савҕатоу адеменциа зцу ауаҩы изы ибзиоу?
Уажәшьҭа излагәырӷьар илшо имариоу, ишәарҭам хархәагақәа: бзиа иибо афатә, ҟьаҟьа ахҩак ма ақәыԥшылара, еицыжәдыруа амузика, ма аҭаацәаратә фотоальбом. Иуадаҩу атехника, арудақәа, ихьанҭоу ахәмаррақәа шәрыцәца. Асавҕата аҭара далахәзар, иаҳҳәап асавҕататә шәҟәы аҭакра ма иара дицны апечениа еиқәыршәара, ихаҭа савҕата дууп.
Ахыҵхырҭақәа
Ҳара ари адаҟьа зықәгәыӷуа аиҿкаарақәеи аҭҵаарақәеи рахь ҳрыдҳәалоит. Адаҟьа анырҿыцыз зегьы гәаҭан.
- The Holidays and Alzheimer's · Alzheimer's Association
- 6 Steps to Make Thanksgiving Dementia Friendly · Alzheimer's Foundation of America