Sundowning: Kegiatan Tentrem ing Sonten kangge Tiyang Demensia

Kathah kulawarga mirsani pola ingkang sami: enjing cukup tentrem, nanging nalika siyang ngancik sonten, tiyang ingkang gesang kaliyan demensia dados gelisah, kuwatos, bingung, utawi gampil boten kepenak manahipun. Piyambakipun saged mlampah bola-bali, nyuwun “wangsul” senajan sampun wonten griya, utawi gampil sedhih. Menika asring dipunsebat sundowning.

Boten wonten satunggal pangatasan, nanging ewah-ewahan ing irama dinten, kamar, lan jinis kegiatan ingkang panjenengan tawisaken saged ndadosaken sonten langkung tentrem. Kaca menika ngempalaken gagasan praktis, sanes medis, saking National Institute on Aging lan Alzheimer’s Association. Menika sanes pamrayogi medis. Manawi gejala énggal, dumadakan, utawi tambah awrat, rembagan kaliyan dokteripun.

Sundowning menika punapa?

Sundowning menika gelisah, kuwatos, gampil boten kepenak manah, utawi bingung ingkang wiwit utawi tambah awrat nalika cahya srengéngé suda, ing sonten utawi dalu awal. National Institute on Aging (NIA) nyebataken bilih kesel sanget saged nambah gelisah ing sonten.

Punapa ingkang saged damel gelisah ing sonten tambah awrat?

Sawetawis bab saged nyumbang, asring sesarengan. Alzheimer’s Association nyebataken faktor kadosta:

• kesel sasampunipun dinten ingkang kebak;
• papan énggal utawi ingkang damel bingung;
• “jam badan” ing batos ingkang boten cocog, ndadosaken tiyang menika ngantuk ing siyang lan wungu ing dalu;
• cahya ingkang suda lan bayang-bayang, ingkang saged damel bingung;
• nyerep raos tegang utawi gelisah saking tiyang ing sakiwatengenipun;
• mbetahaken sare ingkang langkung sakedhik, ingkang limrah ing tiyang sepuh.

NIA nambahaken sabab gelisah langkung umum, kalebet sakit, depresi utawi stres, kirang ngaso, angel buang air ageng, swanten rame sanget utawi tiyang kathah sanget, lan obat tartamtu utawi interaksi obat.

Kados pundi nata dinten supados sonten langkung tentrem?

Pindhahaken pakaryan ingkang awrat dhateng wekdal langkung enjing lan damel sonten alus lan saged dipunkinten. NIA lan Alzheimer’s Association sami nyaranaken jadwal ingkang ajeg. Conto dinten, kangge dipunsesuaiaken kaliyan panjenengan piyambak:

Sawetawis poin mligi saking sumber-sumber:

• Padhang srengéngé. NIA nyaranaken ngatur wekdal ing njawi utawi celak jendela kangge pikantuk srengéngé saben dinten.
• Obah saben dinten, nanging boten kathah sanget. Usahakaken aktif obah saben dinten tanpa ngrencanakaken kegiatan kathah sanget, miturut NIA.
• Unjukan ing sonten. Singkiri alkohol lan unjukan kanthi kafein, kadosta kopi utawi cola, ing sonten (NIA). Alzheimer’s Association ugi nyebataken nikotin.
• Sare siang. Cegah sare siang ingkang dangu lan ngantuk-ngantuk ing sonten (NIA). Alzheimer’s Association nyaranaken mbatesi sare siang manawi sare ing dalu dados masalah.

Kangge langkung kathah bab nata dinten ingkang tetep, pirsani kegiatan jadwal padinten.

Kados pundi damel griya langkung tentrem ing sonten?

Kirangi swanten, tambah cahya, lan tetepaken barang ingkang sampun akrab celak.

• Cahya ingkang terang lan rata. Alzheimer’s Association nyaranaken njagi griya tetep padhang ing dalu. Padhangi papan saderengipun bayang-bayang katingal.
• Swanten ingkang langkung sakedhik. Pejahaken utawi alonaken televisi lan radio, lan batesi tamu utawi pakaryan griya ingkang rame ing wekdal menika. Alzheimer’s Association nyaranaken ngirangi rangsangan ing dalu kadosta televisi, pakaryan, lan musik ingkang sora.
• Panglipur ingkang sampun akrab. NIA nyaranaken musik ingkang nentremaken lan njagi barang lan foto ingkang dipuntresnani wonten ing griya.
• Priksa raos sekeca. Alzheimer’s Association nyaranaken mriksa sakit, ngelih, ngelak, angel buang air ageng, kandhung kemih ingkang kebak, kesel, infeksi, lan kulit ingkang kenging iritasi, lan njagi suhu kamar tetep sekeca.
• Swasana manah panjenengan piyambak. Tiyang saged nyerep raos tegang. NIA nyaranaken alon-alon lan nyobi santai manawi kuwatos panjenengan piyambak saged nambah ketegangan.

Kegiatan tentrem punapa ingkang saged dipunlampahi ing sonten?

Pilih kegiatan ingkang sampun akrab, boten dipuntergesa-gesa, lan gampil dipunpandhegaken. Alzheimer’s Association nyaranaken kegiatan ingkang nentremaken kadosta musik ingkang tentrem, foto, utawi film kesenenganipun, lan mlampah sesarengan kangge nyuda gelisah. NIA nyaranaken jajanan utawi unjukan, acara televisi kesenenganipun, musik, mlampah, maos, utawi pakaryan griya ingkang prasaja kadosta nlipet sandhangan.

Gagasan kangge dipuncobi:

1. Nlipet sandhangan sesarengan. NIA nyaranaken pakaryan griya ingkang prasaja kados menika. Anduk gampil dipunsepeng, lan pakaryan menika wonten pungkasanipun ingkang cetha.
2. Setel musik kesenenganipun. Lagu ingkang sampun akrab saking nalika enomipun, kanthi swanten lirih. Nderek ngguguni inggih kalebet. Gagasan langkung kathah wonten kegiatan musik.
3. Mirsani foto. Album foto, utawi sawetawis gambar kulawarga ing Pasangan foto kanthi gambar dipuntinggal katingal, saged nuntun dhateng rembagan ingkang tentrem.
4. Mlampah sekedhap. Ngubengi kebon, blok, utawi koridor, saderengipun pepeteng.
5. Jajan lan ngunjuk sesarengan. Samubarang ingkang prasaja, anget, lan tanpa kafein, ing meja sesarengan.
6. Nyocogaken ingkang alus. Pasangan gambar kanthi sekawan kothak lan gambar katingal gampil dipunwiwiti lan gampil dipunpandhegaken.
7. Mewarnai. Kaca mewarnai ing layar utawi ing kaca ingkang dipuncithak, tanpa tujuan kangge ngrampungaken.
8. Mirsani lan rembagan. Kertu rembagan nyadhiyakaken gambar lan ajakan ingkang mbikak. Namung mirsani sampun cekap.
9. Ngaso ambegan. Ambegan tentrem menika ngaso ingkang alon lan tenang ingkang panjenengan wiwiti lan pandhegaken piyambak.
10. Pakaryan tangan. Milah kancing utawi kaos suku, ngratakaken kemul ingkang alus, utawi nyepeng barang ingkang sampun akrab. Pirsani kegiatan pangrasa.

Singkiri dolanan énggal, tindak-tindak ingkang rame, lan punapa kemawon ingkang nyuwun kenangan utawi konsentrasi kathah ing sonten. Simpen menika kangge enjing.

Punapa ingkang kedah dipuntindakaken nalika gelisah wiwit?

Tetep tenang, nentremaken, lan alon-alon ngalihaken. NIA nyaranaken ngendika kanthi tenang, mirengaken kuwatosipun tiyang menika, nyingkiri bantahan, ngayemaken piyambakipun bilih piyambakipun aman, lan ngginakaken sentuhan ingkang alus manawi mbiyantu. Lajeng cobi ngalihaken: jajanan, unjukan, musik, utawi mlampah.

Alzheimer’s Association nyaranaken ukara kadosta “Panjenengan aman wonten ing mriki” lan “Kula nyuwun pangapunten bilih panjenengan boten kepenak”, lan maringi pitedah supados nambah cahya, alon-alon, lan mbatesi rangsangan. Sampun nyudutaken, ngrubung, utawi nahan tiyang menika, utawi mbantah piyambakipun.

Manawi tiyang menika dados agresif, NIA nyaranaken tetep ing jarak ingkang aman ngantos tindak-tanduk menika mandheg. Ing kawontenan darurat, telpun nomer darurat ing wewengkon panjenengan lan aturaken bilih tiyang menika gadhah demensia.

Pandhuan komunikasi lan punapa ingkang kedah dipuntindakaken manawi piyambakipun ngendika boten kawula gadhah langkung kathah bab tembung ingkang nentremaken.

Kados pundi madosi pemicunipun?

Damel catetan cekak sak minggu utawi kalih minggu. Alzheimer’s Association nyaranaken nyathet punapa ingkang kelampahan saderengipun episode sundowning kangge mangertosi pemicunipun. Catet wekdal gelisah wiwit, punapa ingkang kelampahan ing jam saderengipun, sare siang, dhahar lan unjukan, tamu, swanten, lan cahya. Bekta catetan dhateng dokter. NIA nyebataken bilih nyathet ewah-ewahan tindak-tanduk saged mbiyantu ingkang ngrawat lan petugas kesehatan mangertosi pola.

Kapan kedah telpun dokter bab sundowning?

Hubungi dokteripun manawi gelisah menika énggal, dumadakan tambah awrat, utawi sesarengan kaliyan ewah-ewahan sanes. NIA ngendika bilih ewah-ewahan tindak-tanduk ingkang dumadakan utawi ewah kanthi cepet, langkung-langkung sasampunipun infeksi utawi ewah-ewahan obat ingkang énggal, kedah enggal dipunaturaken dhateng dokter.

Nyuwun dokter mriksa bab ingkang saged damel dalu langkung awrat. Alzheimer’s Association nyebataken masalah fisik kadosta infeksi saluran kemih, boten saged ngempet kemih, suku ingkang gelisah, lan apnea sare, lan nyaranaken tanglet wekdal ingkang paling sae kangge saben obat. NIA nyebataken sakit, angel buang air ageng, lan efek samping utawi interaksi obat ing antawisipun sabab gelisah ingkang saged kelampahan.

Alzheimer’s Association ngendika bilih cara tanpa obat limrahipun dipunpilih rumiyin kangge masalah sare ingkang gegayutan kaliyan Alzheimer, lan obat kangge gelisah ing sonten namung dipunpikir manawi cara menika boten kasil, sasampunipun nimbang risiko lan manfaat. Kaputusan menika wonten ing tangan dokter. Sampun miwiti, mandhegaken, utawi ngewahi obat, obat sare, utawi suplemen tanpa pamrayogi medis.

Kados pundi kula nglampahi sonten piyambak?

Sonten saged dados bagian ingkang paling awrat saking dinten tiyang ingkang ngrawat. Manawi saged, aturi sedherek, kanca, utawi pembantu ingkang dipunbayar kangge ngganteni sonten sawetawis dinten saben minggu, senajan namung sajam. Pandhuan ngrawat badan panjenengan piyambak kawula nyebataken pilihan perawatan sela lan layanan telpun bantuan demensia ing negari panjenengan, kadosta Alzheimer’s Association 24/7 Helpline ingkang gratis ing Amerika.