Manawi Tiyang ingkang Gesang kaliyan Demensia Bola-bali Nyuwun Wangsul

“Kula badhe wangsul.” Kangge kathah kulawarga, menika salah satunggaling ukara ingkang paling awrat dipunmirengaken, langkung-langkung manawi tiyang ingkang panjenengan rawat lenggah wonten ing ruang tamunipun piyambak. Menika limrah, saged kedadosan ing tahap menapa kemawon saking demensia, lan wonten cara ingkang tentrem saha praktis kangge mangsuli. Kaca menika njelasaken punapa ingkang asring dipuntegesi saking tembung-tembung menika, punapa ingkang saged dipunaturaken, kegiatan ingkang saged mbiyantu ing wekdal menika, lan kados pundi njagi keslametan.

Kenging punapa tiyang ingkang gesang kaliyan demensia bola-bali nyuwun wangsul?

Limrahipun, “griya” menika langkung dados raos tinimbang papan. Alzheimer’s Society nggambaraken menika minangka raos sekeca lan aman, utawi griya saking jaman rumiyin, sanes griya ingkang sapunika dipunenggeni. Demensia saged damel ruangan ingkang sampun akrab katingal asing, lan tiyang saged ngraos manawi piyambakipun gesang ing jaman ingkang langkung rumiyin, nalika griya menika griya nalika alit utawi papan panjenenganipun ngrawat putra-putranipun.

Tembung-tembung menika ugi saged dados tandha manawi wonten sanes ingkang boten sae sapunika: piyambakipun ngelih, ngelak, kedah dhateng jamban, sakit, benter utawi asrep sanget, kesel, sepi, ajrih, utawi kewalahan dening swanten ingkang rame. National Institute on Aging nyebataken sakit, swanten rame, sepi, owah-owahan jadwal, lan obat-obatan among sabab gelisah.

Kula kedah ngendika punapa manawi piyambakipun nyuwun wangsul?

Mangsuli raosipun, sanes tembungipun. Family Caregiver Alliance maringi pamrayogi supados boten nyobi ngyakinaken tiyang menika bilih piyambakipun lepat: raosipun menika nyata, dados wangsulana rumiyin kanthi panglipur lan ngayemaken, lajeng alon-alon ngalihaken kawigatosanipun.

Ukara ingkang asring mbiyantu:

• Nyebataken raosipun. “Kados-kados panjenengan kangen dhateng griya.”
• Ngayemaken. “Panjenengan aman wonten ing mriki, lan kula tetep nunggil panjenengan.” Alzheimer’s Association maringi pamrayogi tembung ingkang prasaja “Panjenengan aman wonten ing mriki.”
• Ngundang kenangan. “Mangga kula dipuncariyosi bab griya panjenengan. Pawonipun kados pundi?” Tanglet bab jaman ingkang sampun tebih limrahipun langkung sekeca tinimbang pitakenan bab dinten menika.
• Tawisaken satunggal bab sesarengan. “Ngunjuk teh rumiyin, mangga,” utawi “Panjenengan kersa mbiyantu kula nlipet anduk menika?”

Swanten ingkang anget lan tangan ing lengen, manawi piyambakipun remen dipunsentuh, saged ngandharaken langkung kathah tinimbang tembung.

Punapa ingkang kedah dipunsingkiri?

• Mbantah utawi nerangaken. “Panjenengan sapunika manggen wonten mriki” utawi “Menika sampun 40 taun dados griya panjenengan” nyuwun piyambakipun nampi bab ingkang awrat dipuntampi dening demensia, lan saged karaos kados dipunwuningi lepat.
• Takon kados nguji. “Panjenengan boten eling?” utawi “Alamatipun pundi?” tambah awratipun.
• Nutup lawang kanthi duka. Manawi piyambakipun badhe medal, tetep tenang lan tindak sesarengan. Mlampah sekedhap sesarengan asring ngredhaken kepinginipun.
• Kesesa. Paringi piyambakipun wekdal ngandharaken bab griyanipun saderengipun ngewahi topik.

Kegiatan ingkang saged mbiyantu ing wekdal menika

Sasampunipun panjenengan mangertosi raosipun, kegiatan ingkang tentrem lan akrab saged ngalihaken kawigatosan tanpa ngremehaken raosipun.

1. Mirsani foto griya lan kulawarga. Mbikak kaca-kaca lan paring tanggapan (“Mirsani taman menika”) sanes takon. Wonten ing telepon utawi tablet, Pasangan foto ndadosaken foto kulawarga panjenengan piyambak dados dolanan nyocogaken ingkang alus, lan foto-foto menika tetep wonten ing piranti panjenengan.
2. Rembagan bab griya. Kertu rembagan maringi pitakenan terbuka bab griya, pawon, tangga, lan dinten riyaya, tanpa wangsulan ingkang leres utawi lepat.
3. Setelaken musik ingkang dipunremeni. National Institute on Aging nyebataken musik ingkang nentremaken among cara kangge ngredhaken gelisah. Mangga mirsani kegiatan musik kawula.
4. Dhahar alit utawi ngunjuk. Ngelih lan ngelak saged katingal kados boten tenang. Teh setunggal cangkir utawi dhaharan kesenengan ugi dados adat alit kangge ngraos wonten griya.
5. Mlampah-mlampah utawi lenggah ing njawi. Obah lan cahya siang mbiyantu, langkung-langkung ing wekdal ingkang langkung enjing.
6. Paringi pakaryan ingkang akrab. Nlipet sandhangan, milah-milah sendok, utawi nyirami tanduran saged mbalekaken raos ngurus griya.
7. Alonaken sedaya. Pejahaken TV, kirangi swanten lan cahya ingkang nyilaw, lan cobi ngaso sesarengan kanthi ambegan tentrem.

Manawi satunggal gagasan boten cocog, cobi sanesipun mangké. Lenggah sesarengan kanthi tenang ugi dados pungkasan ingkang sae.

Priksa sabab ingkang saged dipunbeneraken

Alzheimer’s Society maringi pamrayogi supados nyerat cathetan cekak kapan nyuwun wangsul menika kedadosan, kadosta sakderengipun dhahar, sasampunipun wonten tamu, utawi nalika surup. Pola ingkang katingal ndadosaken rencana langkung gampil.

Punapa saged ngendika ingkang boten sakleresipun kanthi alus?

Menika pitakenan ingkang leres-leres dipunperdebataken, lan kulawarga ingkang sae manggihaken wangsulan ingkang beda. Alzheimer’s Society ngandika manawi boten wonten satunggal wangsulan ingkang leres: ketidakjujuran saged damel sawetawis tiyang langkung curiga, dados mutusna punapa ingkang paling sae kangge piyambakipun lan tetep sami. Ing Penn Memory Center, pamanggihipun ko-direktur inggih menika kajujuran dados dhasar, lan ketidakjujuran ingkang alus namung pantes manawi tiyang menika boten saged mangertosi satunggaling bab ingkang leres, lan panjenengan boten pareng ngenyek kasunyatanipun.

Kathah ingkang ngrawat manggihaken manawi dalan tengah migunani: panglipur ingkang jujur lan ngalihaken kawigatosan rumiyin (“Dalu menika kita wonten mriki, lan kula wonten celak panjenengan”), tanpa mbantah bab griya wonten pundi.

Kados pundi manawi kedadosan saben siang utawi sonten?

Gelisah ingkang wiwit utawi tambah ing sonten asring dipunsebut sundowning. National Institute on Aging maringi pamrayogi jadwal ingkang tetep, srengenge lan kegiatan saben dinten, boten kathah tilem siang ing wekdal telat, lan boten kopi utawi alkohol ing sonten. Nyumet lampu sakderengipun surup ugi saged mbiyantu. Pandhuan kawula bab kegiatan tentrem ing sonten gadhah katrangan langkung kathah.

Njagi keslametanipun manawi piyambakipun nyobi medal

Nyuwun wangsul saged ndadosaken mlampah tanpa tujuan. Alzheimer’s Association ngira-ira manawi nem saking sedasa tiyang ingkang gesang kaliyan demensia badhe mlampah tanpa tujuan paling boten satunggal wekdal.

Samekta saderengipun:

• Gelang identitas utawi medis kaliyan nama lan nomer telepon panjenengan, saha label wonten ing sandhanganipun. National Institute on Aging nyebataken program MedicAlert lan Safe and Found saking Alzheimer’s Association, ingkang saged mbetahaken biaya. Layanan ingkang sami wonten ing wewengkon panjenengan saged dipuntakenaken dhateng lembaga Alzheimer utawi demensia setempat.
• Lonceng utawi alarm ing lawang, lan kunci ingkang dipunpasang inggil utawi andhap. Ampun nate nguncekaken tiyang menika piyambakan.
• Foto ingkang énggal lan celak, saha daftar papan ingkang saged dipuntindaki, kadosta griya ingkang rumiyin utawi papan makarya.
• Wartosaken dhateng tangga ingkang dipunpitados, lan paringi nomer panjenengan.

Manawi piyambakipun ical: enggal wiwiti madosi; Alzheimer’s Association nyebataken manawi kathah tiyang pinanggih ing jarak 1.5 mil. Manawi dereng pinanggih sasampunipun 15 menit, telpun nomer darurat ing wewengkon panjenengan lan aturi manawi tiyang menika gadhah demensia. Telpun nomer menika enggal manawi wonten tiyang ingkang bebaya.

Kapan kedah nelpun dokter?

Enggal telpun dokteripun manawi nyuwun wangsul utawi bingung menika wiwit dumadakan, utawi tambah awrat sanget ing wekdal pinten-pinten jam utawi dinten. National Institute on Aging ngandika manawi tindak-tanduk ingkang dumadakan utawi cepet ewah, langkung-langkung sasampunipun infeksi utawi ewah obat, kedah enggal dipunpriksa. Bingung ingkang dumadakan saged delirium, ingkang miturut NHS mbetahaken pitulungan enggal; infeksi saluran kemih menika sabab ingkang limrah ing tiyang sepuh.

Migunani ugi manawi panjenengan nyariyosaken pola ingkang tetep wonten ing pamriksa ingkang badhe rawuh, amargi sakit, raos sedhih, kesulitan tilem, utawi efek samping obat sedaya saged gadhah peran.