ડિમેન્શિયા ધરાવતી વ્યક્તિ માટે ટૅબ્લેટ કે ફોન ગોઠવવો

ટૅબ્લેટ તસવીરો, સંગીત અને સાદી રમતો વહેંચવાનો સુંદર રસ્તો બની શકે. તે ગૂંચવણભર્યું પણ હોઈ શકે: આડેધડ ટેપ બીજી ઍપ ખોલી નાખે, કોઈ સૂચના ઊપસી આવે, અક્ષરો નાના હોય, કે રમતની વચ્ચે સ્ક્રીન અંધારી થઈ જાય. આપના તરફથી થોડી ગોઠવણ મોટા ભાગનું ઉકેલી નાખે છે.

આ પગલાં iPhone, iPad અને Android ની બિલ્ટ-ઇન સેટિંગ્સ વાપરે છે. સૉફ્ટવેર આવૃત્તિ, ઉપકરણની ભાષા અને ઉત્પાદક પ્રમાણે મેનુનાં નામ બદલાઈ શકે છે (અહીં મેનુનાં નામ અંગ્રેજીમાં જ આપ્યાં છે), તેથી કંઈક જુદું દેખાય તો આપના ઉપકરણ માટે આપેલા Apple કે Google ના પાનાને અનુસરો. સેટઅપ આપ જાતે કરો, સાથે બેસતાં પહેલાં.

શું ડિમેન્શિયા ધરાવતી વ્યક્તિએ ટૅબ્લેટ કે ફોન વાપરવો જોઈએ?

તે વ્યક્તિ પર આધાર રાખે છે. ઘણા લોકોને બાજુમાં કોઈ હોય ત્યારે ટૅબ્લેટ વાપરવાની મજા આવે છે, ભલે તેઓ એકલા ન સંભાળી શકે. તેને સાથે મળીને, એક ઍપ ખોલીને, થોડી મિનિટો માટે વાપરવાથી શરૂ કરો. જો તેનાથી આનંદ અને વાતચીત મળે, તો ચાલુ રાખો. જો તેનાથી મૂંઝવણ કે ચીડ આવે, તો ફોટો આલ્બમ, છાપેલાં પાનાં કે સંગીત તેમને વધુ અનુકૂળ આવી શકે. અમારી છાપી શકાય એવી પ્રવૃત્તિઓ એક વિકલ્પ છે.

ટૅબ્લેટ સામાન્ય રીતે ફોન કરતાં સહેલું છે: સ્ક્રીન અને તસવીરો મોટી છે, અને તે વ્યક્તિની કટોકટીની જીવનરેખા પણ નથી.

ટૅબ્લેટ કે ફોનને એક ઍપમાં કેવી રીતે લૉક કરવો?

iPhone અને iPad પર Guided Access, અથવા Android પર app pinning વાપરો. બંને આપ કોડ નાખો ત્યાં સુધી સ્ક્રીનને એક જ ઍપ પર રાખે છે, જેથી આડેધડ ટેપ કે સ્વાઇપથી બીજું કંઈ ખૂલી ન જાય.

iPad અને iPhone: Guided Access

Apple ની Guided Access સૂચનાઓ માંથી:

1. Settings ખોલો, Accessibility ટેપ કરો, પછી Guided Access ટેપ કરીને તેને ચાલુ કરો.
2. Passcode Settings હેઠળ, Guided Access નો પાસકોડ ગોઠવો. આપ Face ID કે Touch ID ની છૂટ પણ આપી શકો.
3. વૈકલ્પિક: Display Auto-Lock હેઠળ, સત્ર દરમિયાન સ્ક્રીન કેટલી ઝડપથી લૉક થાય તે પસંદ કરો, જેથી રમતની વચ્ચે તે અંધારી ન થાય.
4. જે ઍપ વાપરવી હોય તે ખોલો.
5. સાઇડ બટન (iPhone), ઉપરનું બટન (iPad), કે જૂનાં ઉપકરણો પર Home બટન ત્રણ વાર દબાવો.
6. વૈકલ્પિક: સ્ક્રીનના જે ભાગોને સ્પર્શ પ્રત્યે પ્રતિભાવ આપતા બંધ કરવા હોય તેમની આસપાસ ગોળ દોરો. વૉલ્યુમ બટન બંધ કરવા કે સ્ક્રીનને ફરતી અટકાવવા Options (કે Session Settings) ટેપ કરો.
7. Start ટેપ કરો.

સત્ર પૂરું કરવા, એ જ બટન ફરી ત્રણ વાર દબાવો, પાસકોડ નાખો, અને End ટેપ કરો. Apple નોંધે છે કે કેટલીક જૂની સૉફ્ટવેર આવૃત્તિઓમાં તેના બદલે બે વાર દબાવવું પડે છે.

મહત્વનું: Apple કહે છે કે Guided Access સત્ર દરમિયાન Crash Detection અને Emergency Services ઉપલબ્ધ નથી. વ્યક્તિને કટોકટીના કૉલ માટે જે ફોનની જરૂર પડી શકે તેના પર Guided Access ચાલુ ન છોડો.

Android: app pinning

પિનિંગ સ્ક્રીન પર Google ની Android મદદ માંથી:

1. Settings ઍપ ખોલો.
2. Security (કે Security & location) ટેપ કરો, પછી Advanced, પછી App pinning. જો ન મળે, તો આપના ઉપકરણ ઉત્પાદકનાં મદદ પાનાં તપાસો.
3. App pinning ચાલુ કરો. અનપિન કરવા માટે આપનો PIN, પૅટર્ન કે પાસવર્ડ જોઈશે.
4. જે ઍપ જોઈએ તે ખોલો. Overview ખોલવા માટે સ્ક્રીનની વચ્ચે સુધી ઉપર સ્વાઇપ કરીને પકડી રાખો (અથવા 3-button navigation સાથે Overview ટેપ કરો).
5. ઍપના પૂર્વદર્શનની ટોચ પર, ઍપનું આઇકન ટેપ કરો, પછી Pin ટેપ કરો.

gesture navigation સાથે અનપિન કરવા માટે, ઉપર સ્વાઇપ કરીને પકડી રાખો. 3-button navigation સાથે, Back અને Overview ને દબાવી રાખો. 2-button navigation સાથે, Back અને Home ને દબાવી રાખો. પછી આપનો PIN, પૅટર્ન કે પાસવર્ડ નાખો.

આખા iPhone કે iPad માટે કોઈ સરળ મોડ છે?

હા. Apple નું Assistive Access સામાન્ય હોમ સ્ક્રીનની જગ્યાએ સરળ સ્ક્રીન મૂકે છે. Apple તેને એવું વર્ણવે છે કે તે જ્ઞાનાત્મક અક્ષમતા ધરાવતા લોકો માટે iPhone ને સ્વતંત્ર રીતે વાપરવું સહેલું બનાવવા, સ્ક્રીન પર મોટી વસ્તુઓ અને વધુ કેન્દ્રિત સુવિધાઓ સાથે, બનાવ્યું છે. Apple એ જ સુવિધા iPad પર પણ આપે છે.

• કોણ ગોઠવે. Apple સૂચવે છે કે વ્યક્તિને ઓળખતા ભરોસાપાત્ર સહાયક, જેમ કે પરિવારના સભ્ય કે સંભાળ રાખનાર, ઍપ અને સુવિધાઓ પસંદ કરવામાં મદદ કરે.
• ક્યાંથી શરૂ કરવું. Settings > Accessibility > Assistive Access પર જાઓ, Set Up Assistive Access ટેપ કરો, પછી Continue.
• ઍપ. કઈ ઍપ દેખાય તે આપ પસંદ કરો છો. કેટલીક Apple ઍપની ખાસ સરળ આવૃત્તિઓ છે, અને મોટા ભાગની બીજી ઍપ તેમની સામાન્ય ડિઝાઇનમાં ઉમેરી શકાય છે.
• ગોઠવણ. Rows (વાંચવામાં સહેલી યાદી) કે Grid (તસવીરો અને આઇકન પર ભાર મૂકતી મોટી વસ્તુઓ) પસંદ કરો.
• પાસકોડ. પ્રવેશવા, બહાર નીકળવા કે સેટિંગ્સ બદલવા માટે આપ અલગ Assistive Access પાસકોડ ગોઠવો છો. Apple ભલામણ કરે છે કે સેટઅપ દરમિયાન રિકવરી Apple Account ગોઠવો, કારણ કે તે વિના પાસકોડ ભૂલી જવાય તો ઉપકરણ રીસેટ કરવું પડે.

Assistive Access રોજ પોતાનું ઉપકરણ વાપરતી વ્યક્તિને અનુકૂળ આવી શકે. સહિયારી રમતના સત્ર માટે Guided Access કે app pinning વધુ ઝડપી છે.

અક્ષરો અને તસવીરો મોટાં કેવી રીતે કરવાં?

અક્ષરો અને ડિસ્પ્લેનું કદ વધારો, પછી તપાસો કે બટન હજુ સ્ક્રીન પર સમાય છે.

iPhone અને iPad. Apple ની ફૉન્ટ કદની સૂચનાઓ મુજબ, Settings > Display & Brightness > Text Size પર જાઓ અને સ્લાઇડર ખેંચો. તેનાથી પણ મોટા અક્ષરો માટે Settings > Accessibility > Display & Text Size > Larger Text પર જાઓ. Apple નોંધે છે કે ખૂબ મોટા અક્ષરો કેટલાંક બટન ટેપ કરવાં વધુ અઘરાં બનાવી શકે, તેથી જરૂર પડે તો ગોઠવો.

Android. Google ની અક્ષરો અને ડિસ્પ્લે સેટિંગ્સની મદદ મુજબ, Settings ખોલો અને Font size શોધો, પછી સ્લાઇડર ખસેડો. સ્ક્રીન પરનું બધું મોટું કરવા Display size શોધો. આપ Accessibility > Display size and text હેઠળ Bold text પણ ચાલુ કરી શકો. કેટલીક ઍપ આ સેટિંગ્સને અનુસરતી નથી.

તસવીર જોડીઓ અને સરખી શોધો જેવી રમતોમાં, આપ ઓછી ટાઇલ કે વિકલ્પો પણ પસંદ કરી શકો, જે સ્ક્રીન પર વસ્તુઓને વધુ સરળ રાખે છે.

સૂચનાઓ અને પૉપ-અપ કેવી રીતે બંધ કરવાં?

જે ઍપની જરૂર ન હોય તેની સૂચનાઓ બંધ કરો, અને પ્રવૃત્તિઓ દરમિયાન Do Not Disturb વાપરો.

iPhone અને iPad. Settings > Notifications પર જાઓ, Notification Style નીચે ઍપ ટેપ કરો, અને Allow Notifications બંધ કરો (Apple ની સૂચના સેટિંગ્સ માર્ગદર્શિકા). થોડા સમય માટે કૉલ, ચેતવણીઓ અને સૂચનાઓ શાંત કરવા, Control Center ખોલો અને Focus બટનમાંથી Do Not Disturb ચાલુ કરો (Apple ની Do Not Disturb મદદ). આપ તેને Settings > Focus > Do Not Disturb > Set a Schedule હેઠળ સમયપત્રક પ્રમાણે ગોઠવી શકો.

Android. સ્ક્રીનની ટોચથી નીચે સ્વાઇપ કરો અને Do Not Disturb ટેપ કરો, અથવા Settings > Modes > Do Not Disturb પર જાઓ (Google ની Do Not Disturb મદદ). Notification filters હેઠળ આપ પસંદ કરી શકો કે કયા લોકો અને ઍપ હજુ પહોંચી શકે. સેટિંગ્સ ઉપકરણ ઉત્પાદક પ્રમાણે બદલાય છે.

સાદી હોમ સ્ક્રીન કેવી રીતે બનાવવી?

એક સ્ક્રીન પર થોડી જાણીતી ઍપ રાખો અને બાકીની નજર બહાર ખસેડો. આ માટે કોઈ એક સેટિંગ નથી; તે ગડબડ દૂર કરવા વિશે છે.

• ત્રણથી છ ઍપ પસંદ કરો. ઉદાહરણ તરીકે, ફોટા, સંગીત, વિડિયો કૉલની ઍપ અને એક રમત.
• તેમને પહેલી સ્ક્રીન પર મૂકો, દર વખતે એ જ જગ્યાએ, અને બાકી બધું બીજી સ્ક્રીન કે ફોલ્ડરમાં ખસેડો.
• સાદું, ઊંચા કૉન્ટ્રાસ્ટવાળું વૉલપેપર વાપરો, જેમ કે એક રંગ કે એક જાણીતો ફોટો, જેથી આઇકન ઊપસી આવે.
• જરૂર ન હોય એવી ઍપ કાઢી નાખો. ઓછી ઍપ એટલે મૂંઝવણની ઓછી તકો અને ઓછો એકત્ર થતો ડેટા.
• Apple ઉપકરણો પર Assistive Access વિશે વિચારો, જો આપ ઇચ્છતા હો કે ઉપકરણ જ આ કરી આપે.

અવાજ અને ધ્વનિનું શું?

ઉપકરણ આપતાં પહેલાં આરામદાયક અવાજ ગોઠવો. Guided Access સાથે, આપ વૉલ્યુમ બટન બંધ કરી શકો, જેથી પ્રવૃત્તિની વચ્ચે તે બદલાય નહીં. ખાતરી કરો કે સાંભળવાનાં યંત્રો લગાવેલાં અને ચાલુ છે.

ટૅબ્લેટ ક્યાં રાખવું?

તેને સ્ટૅન્ડ અને કાયમી ચાર્જિંગ જગ્યા આપો.

• સ્ટૅન્ડ કે કવર જે ટૅબ્લેટને ટેબલ પર ટટ્ટાર રાખે, એટલે કોઈએ તેને પકડવું પડતું નથી, અને ઇશારો કરવો સહેલો બને છે.
• એક ચાર્જિંગ જગ્યા જે ક્યારેય ખસતી નથી, આદર્શ રીતે રોજ વપરાતા ઓરડામાં ટેબલ પર ચાર્જિંગ સ્ટૅન્ડ. ટૅબ્લેટ હંમેશાં ચાર્જ થયેલું અને હંમેશાં એ જ જગ્યાએ હોય છે.
• ઝગમગાટ ઘટાડો. સ્ક્રીનને તેજસ્વી બારીથી દૂર રાખો.

કેટલો સ્ક્રીન સમય બરાબર છે?

મિનિટોનો કોઈ સાચો આંકડો નથી. ટૂંકાં, સહિયારાં સત્રોનું લક્ષ્ય રાખો, જે હલનચલન, સંગીત, ઘરકામ, વાતચીત અને બહાર સમય વિતાવવાનો પણ સમાવેશ કરતા ભર્યા-ભર્યા દિવસનો એક ભાગ હોય. કારણ કે વ્યસ્ત સાંજ મોડી બપોરની બેચેનીમાં વધારો કરી શકે, સ્ક્રીન પ્રવૃત્તિઓ દિવસના વહેલા ભાગમાં રાખવાનું વિચારો. શાંત મોડી બપોરની પ્રવૃત્તિઓ જુઓ.

ટૅબ્લેટને બાળક સાચવનાર તરીકે નહીં, સાથે મળીને વાપરવું તેને સામાજિક રાખે છે. અમારી સાથે રમતો રમવાની માર્ગદર્શિકા સમજાવે છે કે કેવી રીતે.

ઉપકરણ પર તેમની ગોપનીયતાનું રક્ષણ કેવી રીતે કરવું?

ઍપ શું એકત્ર કરી શકે તે મર્યાદિત કરો, અને એમ ન માનો કે આરોગ્ય ગોપનીયતા કાયદો તેને આવરે છે. અમેરિકાનું U.S. Department of Health and Human Services (HHS) સમજાવે છે કે HIPAA નિયમો સામાન્ય રીતે અંગત ફોન અને ટૅબ્લેટમાં સંગ્રહાયેલી કે તેના દ્વારા મેળવાતી આરોગ્ય માહિતીનું રક્ષણ કરતા નથી. મોટા ભાગના કિસ્સાઓમાં, અંગત ઉપયોગ માટેની ઍપમાં દાખલ કરાયેલા ડેટાનું પણ HIPAA રક્ષણ કરતો નથી, સિવાય કે ઍપ કોઈ સંબંધિત આરોગ્ય સંભાળ પ્રદાતા, આરોગ્ય યોજના કે તેમના વ્યાવસાયિક સહયોગી તરફથી આવી હોય.

HHS સૂચવે છે:

• બિનજરૂરી કે આડેધડ ઍપ, ખાસ કરીને “મફત” ઍપ, ટાળવી;
• ઍપને સ્થાનની પહોંચ ન આપવી, સિવાય કે ખરેખર જરૂર હોય, જેમ કે નકશા.

આ પણ વિચારો:

• ઉપકરણ પર પાસકોડ વાપરો, અને તેની નોંધ સલામત જગ્યાએ રાખો.
• પરવાનગીઓ તપાસો: ફોટા, કૅમેરા, માઇક્રોફોન, સંપર્કો અને સ્થાન માટે, અને ઍપને જેની જરૂર ન હોય તે બંધ કરો.
• ઇન્સ્ટૉલ કરતાં પહેલાં ઍપ શું એકત્ર કરે છે તે તપાસો. અમારી ડિમેન્શિયા ઍપ અને રમતો પસંદ કરવાની માર્ગદર્શિકામાં ગોપનીયતા ચેકલિસ્ટ છે.
• પરિવારના ફોટા બાબતે સાવચેત રહો. વ્યક્તિને જે સહજ લાગે તે જ ફોટા વહેંચો, અને જાણો કે ઍપ તેમને ક્યાં સંગ્રહે છે. ફોટો જોડીઓ માં, આપે પસંદ કરેલા ફોટા આપના બ્રાઉઝરમાં જ રહે છે.
• ઍપમાંની ખરીદીઓ બંધ કરો કે વ્યક્તિ વાપરે છે તે ખાતાંમાંથી ચુકવણીની વિગતો કાઢી નાખો.