Ṣíṣètò Tábìlẹ́ẹ̀tì tàbí Fóònù fún Ẹni tí Ó Ní Dementia

Tábìlẹ́ẹ̀tì lè jẹ́ ọ̀nà tó dára láti pín àwọn àwòrán, orin àti àwọn eré rírọrùn. Ó tún lè da ni lọ́kàn rú: ìtẹ̀ kan tí kò tọ́ ṣí àpù mìíràn, ìfitónilétí kan jáde, ọ̀rọ̀ náà kéré jù, tàbí ojú ẹ̀rọ náà dúdú láàárín eré. Ìṣètò díẹ̀ ní ìhà yín ń yanjú ọ̀pọ̀ nínú rẹ̀.

Àwọn ìgbésẹ̀ wọ̀nyí ń lo àwọn ètò tí ó wà nínú iPhone, iPad àti Android. Orúkọ àwọn àtòjọ lè yí padà láàárín àwọn ẹ̀yà sọ́fítíwè àti àwọn olùṣe ẹ̀rọ, nítorí náà bí ohunkóhun bá yàtọ̀, ẹ tẹ̀lé ojú-ìwé Apple tàbí Google tí a so mọ́ fún ẹ̀rọ yín. Ẹ ṣe ìṣètò náà fúnra yín, kí ẹ tó jókòó papọ̀.

Ṣé ẹni tí ó ní dementia yẹ kí ó lo tábìlẹ́ẹ̀tì tàbí fóònù?

Ó sinmi lórí ẹni náà. Ọ̀pọ̀ ènìyàn ń gbádùn lílo tábìlẹ́ẹ̀tì pẹ̀lú ẹnìkan lẹ́gbẹ̀ẹ́ wọn, àní bí wọn kò bá lè ṣe é nìkan. Ẹ bẹ̀rẹ̀ nípa lílo ó papọ̀, pẹ̀lú àpù kan ní ṣíṣí, fún ìṣẹ́jú díẹ̀. Bí ó bá mú ìgbádùn àti ìjíròrò wá, ẹ máa bá a lọ. Bí ó bá mú ìdààmú tàbí ìbínú wá, àwo fọ́tò, àwọn ojú-ìwé tí a tẹ̀ jáde tàbí orin lè bá wọn mu jù. Àwọn ìgbòkègbodò tí a lè tẹ̀ jáde wa jẹ́ ọ̀nà mìíràn.

Tábìlẹ́ẹ̀tì sábà máa ń rọrùn ju fóònù lọ: ojú ẹ̀rọ àti àwọn àwòrán tóbi jù, kì í sì í ṣe ọ̀nà ìrànlọ́wọ́ pàjáwìrì ẹni náà pẹ̀lú.

Báwo ni mo ṣe lè tìpa tábìlẹ́ẹ̀tì tàbí fóònù mọ́ àpù kan?

Ẹ lo Guided Access lórí iPhone àti iPad, tàbí app pinning lórí Android. Méjèèjì ń jẹ́ kí ojú ẹ̀rọ dúró lórí àpù kan ṣoṣo títí ẹ ó fi tẹ kóòdù kan, kí ìtẹ̀ tàbí fífà tí kò tọ́ má lè ṣí nǹkan mìíràn.

iPad àti iPhone: Guided Access

Láti inú ìtọ́ni Guided Access ti Apple:

1. Ẹ ṣí Settings, ẹ tẹ Accessibility, lẹ́yìn náà ẹ tẹ Guided Access kí ẹ sì tan án.
2. Lábẹ́ Passcode Settings, ẹ ṣètò kóòdù Guided Access. Ẹ tún lè gba Face ID tàbí Touch ID láàyè.
3. Àṣàyàn: lábẹ́ Display Auto-Lock, ẹ yan bí ojú ẹ̀rọ ṣe ń tì yára tó nígbà ìpàdé, kí ó má baà dúdú láàárín eré.
4. Ẹ ṣí àpù tí ẹ fẹ́ lò.
5. Ẹ tẹ bọ́tìnì ẹ̀gbẹ́ (iPhone), bọ́tìnì òkè (iPad), tàbí bọ́tìnì Home lórí àwọn ẹ̀rọ àtijọ́ lẹ́ẹ̀mẹta.
6. Àṣàyàn: ẹ yí apá èyíkéyìí ojú ẹ̀rọ tí ẹ fẹ́ dá dúró láti dáhùn sí ìfọwọ́kàn po. Ẹ tẹ Options (tàbí Session Settings) láti pa àwọn bọ́tìnì ohùn tàbí dá ojú ẹ̀rọ dúró láti yí.
7. Ẹ tẹ Start.

Láti parí ìpàdé náà, ẹ tẹ bọ́tìnì kan náà lẹ́ẹ̀mẹta, ẹ tẹ kóòdù náà, kí ẹ sì tẹ End. Apple sọ pé lórí àwọn ẹ̀yà sọ́fítíwè àtijọ́ kan, ẹ tẹ̀ ẹ́ lẹ́ẹ̀mejì dípò.

Pàtàkì: Apple sọ pé Crash Detection àti Emergency Services kò sí nígbà ìpàdé Guided Access. Ẹ má fi Guided Access sílẹ̀ ní ṣíṣiṣẹ́ lórí fóònù tí ẹni náà lè nílò fún àwọn ìpè pàjáwìrì.

Android: app pinning

Láti inú ìrànlọ́wọ́ Android ti Google lórí fífi ojú ẹ̀rọ pamọ́:

1. Ẹ ṣí àpù Settings.
2. Ẹ tẹ Security (tàbí Security & location), lẹ́yìn náà Advanced, lẹ́yìn náà App pinning. Bí ẹ kò bá rí i, ẹ ṣàyẹ̀wò àwọn ojú-ìwé ìrànlọ́wọ́ olùṣe ẹ̀rọ yín.
3. Ẹ tan App pinning. A ó nílò PIN, àwòṣe tàbí ọ̀rọ̀ aṣínà yín láti yọ ọ́ kúrò.
4. Ẹ ṣí àpù tí ẹ fẹ́. Ẹ fà sókè sí àárín ojú ẹ̀rọ kí ẹ sì dì í mú láti ṣí Overview (tàbí kí ẹ tẹ Overview pẹ̀lú ìrìn bọ́tìnì-3).
5. Ní òkè àtẹ̀jáde àpù náà, ẹ tẹ àmì àpù náà, lẹ́yìn náà ẹ tẹ Pin.

Láti yọ ọ́ kúrò pẹ̀lú ìrìn ìfà, ẹ fà sókè kí ẹ sì dì í mú. Pẹ̀lú ìrìn bọ́tìnì-3, ẹ fọwọ́ kan kí ẹ sì dì Back àti Overview mú. Pẹ̀lú ìrìn bọ́tìnì-2, ẹ fọwọ́ kan kí ẹ sì dì Back àti Home mú. Lẹ́yìn náà ẹ tẹ PIN, àwòṣe tàbí ọ̀rọ̀ aṣínà yín.

Ṣé ọ̀nà tí ó rọrùn jù wà fún gbogbo iPhone tàbí iPad?

Bẹ́ẹ̀ ni. Assistive Access ti Apple ń fi ojú ìbẹ̀rẹ̀ tí ó rọrùn jù rọ́pò ti àtẹ̀yìnwá. Apple ṣàpèjúwe rẹ̀ gẹ́gẹ́ bí èyí tí a ṣe láti jẹ́ kí iPhone rọrùn fún àwọn tí ó ní àìlera ìrònú láti lò fúnra wọn, pẹ̀lú àwọn nǹkan orí ojú ẹ̀rọ tí ó tóbi jù àti àwọn ẹ̀yà tí ó ní ìdojúkọ. Apple ń fúnni ní ẹ̀yà kan náà lórí iPad.

• Ta ni ń ṣètò rẹ̀. Apple dá a lábàá pé kí olùrànlọ́wọ́ tí a gbẹ́kẹ̀lé, bíi ọmọ ẹbí tàbí olùtọ́jú tí ó mọ ẹni náà, ran lọ́wọ́ láti yan àwọn àpù àti ẹ̀yà.
• Ibi tí a ti bẹ̀rẹ̀. Ẹ lọ sí Settings > Accessibility > Assistive Access, ẹ tẹ Set Up Assistive Access, lẹ́yìn náà Continue.
• Àwọn àpù. Ẹ̀yin ni ẹ ń yan àwọn àpù tí yóò hàn. Àwọn àpù Apple kan ní àwọn ẹ̀yà rírọrùn pàtàkì, a sì lè fi ọ̀pọ̀ àwọn àpù mìíràn kún un ní ìrísí wọn déédéé.
• Ìṣètò. Ẹ yan Rows (àtòjọ tí ó rọrùn láti kà) tàbí Grid (àwọn nǹkan tí ó tóbi jù tí ó tẹnumọ́ àwọn àwòrán àti àmì).
• Kóòdù. Ẹ ṣètò kóòdù Assistive Access tí ó yàtọ̀ láti wọlé, jáde tàbí yí àwọn ètò padà. Apple gbà á nímọ̀ràn ṣíṣètò Apple Account ìgbàpadà nígbà ìṣètò, nítorí láìsí ọ̀kan, kóòdù tí a gbàgbé túmọ̀ sí títún ẹ̀rọ náà ṣe.

Assistive Access lè bá ẹni tí ó ń lo ẹ̀rọ rẹ̀ lójoojúmọ́ mu. Guided Access tàbí app pinning yára jù fún ìpàdé eré tí a jọ ṣe.

Báwo ni mo ṣe lè mú ọ̀rọ̀ àti àwọn àwòrán tóbi?

Ẹ mú ìwọ̀n ọ̀rọ̀ àti ojú ẹ̀rọ pọ̀ sí i, lẹ́yìn náà ẹ ṣàyẹ̀wò pé àwọn bọ́tìnì ṣì wọ ojú ẹ̀rọ.

iPhone àti iPad. Gẹ́gẹ́ bí ìtọ́ni ìwọ̀n ọ̀rọ̀ ti Apple, ẹ lọ sí Settings > Display & Brightness > Text Size kí ẹ sì fa ohun ìyọ́kúrò. Fún ọ̀rọ̀ tí ó tóbi jù sí i, ẹ lọ sí Settings > Accessibility > Display & Text Size > Larger Text. Apple sọ pé ọ̀rọ̀ tí ó tóbi gan-an lè mú kí àwọn bọ́tìnì kan ṣòro láti tẹ̀, nítorí náà ẹ ṣe àtúnṣe bó bá yẹ.

Android. Gẹ́gẹ́ bí ìrànlọ́wọ́ ọ̀rọ̀ àti ètò ojú ẹ̀rọ ti Google, ẹ ṣí Settings kí ẹ sì wá Font size, lẹ́yìn náà ẹ gbé ohun ìyọ́kúrò. Ẹ wá Display size láti mú gbogbo nǹkan orí ojú ẹ̀rọ tóbi. Ẹ tún lè tan Bold text lábẹ́ Accessibility > Display size and text. Àwọn àpù kan kì í tẹ̀lé àwọn ètò wọ̀nyí.

Nínú àwọn eré bíi Àwọn méjì-méjì àwòrán àti Wá èyí tí ó jọra, ẹ tún lè yan àwọn àwòrán tàbí àṣàyàn díẹ̀, èyí tí ó ń jẹ́ kí nǹkan rọrùn lórí ojú ẹ̀rọ.

Báwo ni mo ṣe lè dá ìfitónilétí àti àwọn fèrèsé tí ń jáde dúró?

Ẹ pa ìfitónilétí fún àwọn àpù tí ẹ kò nílò, kí ẹ sì lo Do Not Disturb nígbà àwọn ìgbòkègbodò.

iPhone àti iPad. Ẹ lọ sí Settings > Notifications, ẹ tẹ àpù kan lábẹ́ Notification Style, kí ẹ sì pa Allow Notifications (ìtọ́ni ètò ìfitónilétí ti Apple). Láti dákẹ́ àwọn ìpè, àwọn ìkìlọ̀ àti ìfitónilétí fún ìgbà díẹ̀, ẹ ṣí Control Center kí ẹ sì tan Do Not Disturb láti bọ́tìnì Focus (ìrànlọ́wọ́ Do Not Disturb ti Apple). Ẹ lè ṣètò àkókò rẹ̀ lábẹ́ Settings > Focus > Do Not Disturb > Set a Schedule.

Android. Ẹ fà sísàlẹ̀ láti òkè ojú ẹ̀rọ kí ẹ sì tẹ Do Not Disturb, tàbí kí ẹ lọ sí Settings > Modes > Do Not Disturb (ìrànlọ́wọ́ Do Not Disturb ti Google). Lábẹ́ Notification filters ẹ lè yan àwọn ènìyàn àti àpù tí ó lè kọjá síbẹ̀. Àwọn ètò yàtọ̀ láàárín àwọn olùṣe ẹ̀rọ.

Báwo ni mo ṣe lè ṣe ojú ìbẹ̀rẹ̀ rírọrùn?

Ẹ fi àpù díẹ̀ tí a mọ̀ sórí ojú ẹ̀rọ kan kí ẹ sì mú àwọn tó kù kúrò ní ojú. Kò sí ètò kan ṣoṣo fún èyí; ó jẹ́ nípa yíyọ ìdàrúdàpọ̀ kúrò.

• Ẹ yan àpù mẹ́ta sí mẹ́fà. Fún àpẹẹrẹ, fọ́tò, orin, àpù ìpè fídíò àti eré kan.
• Ẹ gbé wọn sórí ojú ẹ̀rọ àkọ́kọ́, ní ibi kan náà ní gbogbo ìgbà, kí ẹ sì gbé gbogbo nǹkan mìíràn sí ojú ẹ̀rọ kejì tàbí fóldà.
• Ẹ lo àwòrán ẹ̀yìn rírọrùn, oníyàtọ̀ àwọ̀ gíga, bíi àwọ̀ kan ṣoṣo tàbí fọ́tò kan tí a mọ̀, kí àwọn àmì lè hàn kedere.
• Ẹ pa àwọn àpù tí ẹ kò nílò rẹ́. Àpù díẹ̀ túmọ̀ sí àǹfààní díẹ̀ fún ìdààmú àti dátà tí a kó díẹ̀.
• Ẹ gbé Assistive Access yẹ̀ wò lórí àwọn ẹ̀rọ Apple bí ẹ bá fẹ́ kí ẹ̀rọ náà ṣe èyí fún yín.

Ohùn àti ìró ńkọ́?

Ẹ ṣètò ohùn tí ó tù ni kí ẹ tó fi ẹ̀rọ náà lé wọn lọ́wọ́. Pẹ̀lú Guided Access, ẹ lè pa àwọn bọ́tìnì ohùn kí ó má yí padà láàárín ìgbòkègbodò. Ẹ ṣàyẹ̀wò pé àwọn ohun ìrànlọ́wọ́ ìgbọ́ràn wà ní etí tí wọ́n sì ń ṣiṣẹ́.

Ibo ni tábìlẹ́ẹ̀tì yóò máa gbé?

Ẹ fún un ní ohun ìdúró àti ibi gbígba agbára tí kì í yí padà.

• Ohun ìdúró tàbí àpò tí ó mú tábìlẹ́ẹ̀tì dúró ní tààrà ní tábìlì túmọ̀ sí pé kò sí ẹni tí ó gbọ́dọ̀ dì í mú, títọ́ka sì rọrùn.
• Ibi gbígba agbára kan tí kì í yí padà, ní pàtàkì ohun ìdúró gbígba agbára lórí tábìlì ní yàrá tí ẹ ń lò lójoojúmọ́. Tábìlẹ́ẹ̀tì náà ti gba agbára nígbà gbogbo, ó sì wà ní ibi kan náà.
• Ẹ dín ìtànṣán kù. Ẹ gbé ojú ẹ̀rọ náà kúrò ní fèrèsé tí ó mọ́lẹ̀.

Àkókò orí ẹ̀rọ mélòó ni ó dára?

Kò sí iye ìṣẹ́jú tó tọ́. Ẹ gbìyànjú àwọn ìpàdé kúkúrú, tí a jọ ṣe gẹ́gẹ́ bí apá kan ọjọ́ tí ó kún tí ó tún ní ìṣíkiri, orin, iṣẹ́ ilé, ìjíròrò àti àkókò ní ìta. Nítorí pé àwọn ìrọ̀lẹ́ tí ó kún fún ìṣẹ̀lẹ̀ lè fi kún àìsinmi ìrọ̀lẹ́, ẹ gbé pípa àwọn ìgbòkègbodò orí ẹ̀rọ mọ́ ní àárọ̀ yẹ̀ wò. Ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò parọ́rọ́ ìrọ̀lẹ́.

Lílo tábìlẹ́ẹ̀tì papọ̀, dípò gẹ́gẹ́ bí olùtọ́jú ọmọ, ń jẹ́ kí ó jẹ́ ti àwùjọ. Ìtọ́sọ́nà wa lórí ṣíṣe eré papọ̀ ṣàlàyé bí.

Báwo ni mo ṣe lè dáàbò bo àṣírí wọn lórí ẹ̀rọ náà?

Ẹ dín ohun tí àwọn àpù lè kó kù, kí ẹ má sì ro pé òfin àṣírí ìlera bò ó. U.S. Department of Health and Human Services (HHS) ṣàlàyé pé Àwọn Òfin HIPAA kì í sábà dáàbò bo ìsọfúnni ìlera tí a tọ́jú sórí tàbí tí a wọlé nípasẹ̀ àwọn fóònù àti tábìlẹ́ẹ̀tì ti ara ẹni. Ní ọ̀pọ̀ ọ̀ràn, HIPAA kì í dáàbò bo dátà tí a fi sínú àwọn àpù fún lílo ara ẹni àfi bí àpù náà bá wá láti ọ̀dọ̀ olùpèsè ìtọ́jú ìlera tí a bò, ètò ìlera tàbí ọ̀kan nínú àwọn alábàáṣiṣẹ́ wọn.

HHS dábàá:

• yíyẹra fún àwọn àpù tí kò pọn dandan tàbí àwọn àpù àìmọ̀, ní pàtàkì àwọn “ọ̀fẹ́”;
• àìfún àwọn àpù ní àṣẹ sí ibi tí ẹ wà àfi bí wọ́n bá nílò rẹ̀ lóòótọ́, bíi àwọn ìwé àtẹ̀ ibi.

Ẹ tún gbé yìí yẹ̀ wò:

• Ẹ lo kóòdù lórí ẹ̀rọ náà, kí ẹ sì kọ ọ́ sílẹ̀ sí ibi tí ó ní ààbò.
• Ẹ ṣàyẹ̀wò àwọn àṣẹ fún àwọn fọ́tò, kámẹ́rà, gbohùngbohùn, àwọn olùbáṣepọ̀ àti ibi tí ẹ wà, kí ẹ sì pa èyíkéyìí tí àpù kò nílò.
• Ẹ ṣàyẹ̀wò ohun tí àpù ń kó kí ẹ tó fi í sí. Ìtọ́sọ́nà wa lórí yíyan àwọn àpù àti eré dementia ní àkójọ àyẹ̀wò àṣírí.
• Ẹ ṣọ́ra pẹ̀lú àwọn fọ́tò ẹbí. Ẹ pín àwọn fọ́tò tí ẹni náà yóò gbà láìfi ìdààmú nìkan, kí ẹ sì mọ ibi tí àpù ti ń tọ́jú wọn. Nínú Àwọn méjì-méjì fọ́tò, àwọn fọ́tò tí ẹ yàn wà nínú bráúsà yín.
• Ẹ pa àwọn ríra inú àpù tàbí kí ẹ yọ àlàyé ìsanwó kúrò nínú àwọn àkántì tí ẹni náà ń lò.