བརྗེད་ནོར་ནད་ཀྱི་མི་ཞིག་ཡང་ཡང་དྲི་བ་འདྲི་བའི་སྐབས

“ཉིན་ཁ་གང་ལ་སྨན་པ་ཡོད་?” ཁ་ཤས་ཆུ་ཚོད་བཅུ་ཤས་ཤུལ་ནས་: “ཉིན་ཁ་གང་ལ་སྨན་པ་ཡོད་?” བརྗེད་ནོར་ནད་ཀྱི་མི་ཞིག་ལ་ཡང་ཡང་དྲི་བ་འདྲི་བ་ཉན་པ་ནི་ཕྱག་ལེན་མཛད་མཁན་གྱི་ཡིད་ཆད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཆ་ཤས་ཞིག་ཡིན། འདི་ནི་ཁ་ཤས་ཀྱིས་གྱུར་པ་ཡིན་ཞིང་། དོན་དུ་བྱས་པ་མ་ཡིན། ཁྱེད་གཉིས་ཀའི་ཉིན་ཕྱི་ལ་ཞི་བདེ་ཡར་འགྲོ་ཐུབ་པའི་ཐབས་ཞི་བདེ་ཞིག་ཡོད།

བརྗེད་ནོར་ནད་ཀྱི་མི་ཞིག་ཡང་ཡང་དྲི་བ་འདྲི་བ་ཡིན་པའི་རྒྱུ་མཚན་ཅི་ཡིན་?

ཤིན་ཏུ་ནི་དྲན་པ་ཉེ་བའི་གནོད་པ་ཡིན། བརྗེད་ནོར་ནད་ཀྱིས་ཉེ་བའི་དྲན་པ་ལ་གནོད་པ་བྱེད་པས། མི་དེས་དྲི་བ་འདྲི་བ་ཡོད་པ་དང་། ལན་ཐོས་པ་རྣམས་མི་དྲན་པ་ཡིན་ནུས། Alzheimer’s Foundation of America ནས་ཡང་ཡང་དྲི་བ་འདྲི་བ་ནི་མང་པོ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ལྟ་བུ་ཡིན་པར་བཤད་ཡོད།

དྲི་བ་ལ་ཡིད་ཆེས་ཅི་ཡང་ཡང་ཡོད། Alzheimer’s Association ནས་བཤད་པ་ལྟར། ཡང་ཡང་དྲི་བ་འདྲི་བ་ནི་ཡིད་ཆད་དང་། ཞབས་ཏོག་ཅི་ཞིག་འདོད་པ་དང་། ཡང་ན་ཡིད་འཐུལ་བ་ཡིན་སྲིད་ཅིང་། མི་དེས་བདེ་སྐྱིད་དང་ཤེས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་པའི་སྐྱོན་ལ་ཞེན་པ་ཡིན། “ང་ཚོ་ཅི་ལ་འགྲོ་?” ཞེས་པ་ནི་“ངས་འགྲོ་བ་ལ་ཡིད་ཆད་ཡོད།” ཞེས་པའི་དོན་ཡིན་སྲིད། སྐྱོ་སྐྲག་དང་། ཁ་ཆད་དང་། ཡིད་ཀྱི་ཞོར་མེད་པ་དང་། ཉིན་ཚོད་འགྱུར་བ་ལ་སོགས་པས་ཀྱང་འདི་བྱེད་ཐུབ། བསྐྱར་དྲི་བ་ནི་ཁ་ཆུ་དགོས་པ་ལྟ་བུའི་དགོས་པ་ཞིག་གི་མཚོན་རྟགས་ཀྱང་ཡིན་སྲིད། (Family Caregiver Alliance)

ང་ཚོས་ཅི་སྨྲ་དགོས་?

ཞི་བདེས་དང་མདོར་བསྡུས་པའི་ལན་ཞིག་ཆར་དང་པོ་ལྟར་སྤྲོད་རོགས།

• ལན་མདོར་བསྡུས་པ་དང་། འདྲ་མཉམ་ཞིག་བྱེད་རོགས། “སྨན་པ་ཉིན་ཁ་གཉིས་ཀར་ཡོད། ངས་ཁྱེད་དང་ཅིག་ཁར་ཡོད།” ལན་འདྲ་མཉམ་ཞིག་ཡིན་ན་ཁོང་གིས་རྟོགས་པར་སླ།
• ཡིད་ཆད་ལ་ལན་འདེབས་རོགས། “ཁྱེད་སྨན་པའི་ཐད་ལ་སེམས་ཁྲལ་བ་ཡོད་པ་ཡིན་ནོ། དེ་ཉིན་ཁ་ཕྱོགས་ལ་ཡོད་ཅིང་། ངས་ཁྱེད་ལ་འགྲོ་བ་ཡིན། ཁྱེད་ལ་ཅི་ཡང་བྱེད་དགོས་པ་མེད།”
• ཁོང་གིས་ཡིད་ཆེས་ཤིང་རེ་བ་བྱེད་པའི་ཚུལ་ཞི་བདེས་བཀའ་སྩལ་རོགས། ཁོང་ལ་ཕྲག་ཕྱི་ཡུ་དབང་ཆེ་ན། ཁོང་ལ་ཞི་བདེའི་སྐད་དང་ལག་ཚོས་སྤྲོད་རོགས། Alzheimer’s Association ནས་ཞི་བདེ་སྐྱོང་ཞིང་རྩོད་པ་དང་། རིགས་པའི་ཚུལ་གྱིས་མི་ལྡན་པར་སྨྲ་བར་བཀའ་སྩལ་ཡོད།
• ཁོང་གི་ཞུ་བའི་ལན་དེ་དགོས་པ་བཞིན་ཐེངས་མང་དུ་སྤྲོད་རོགས། Alzheimer’s Association ནས་ཁོང་གིས་འདྲི་བ་ཐེངས་ཤིག་ལ་ཐེངས་ཤིག་ཏུ་ལན་སྤྲོད་རོགས་ཞེས་བཤད་ཡོད།

ང་ཚོས་སྤོང་དགོས་པ་ཅི་ཡིན་?

• “ཁྱེད་ཀྱིས་ང་ལ་འདི་འདྲི་ཟིན་པ་ཡིན།” Family Caregiver Alliance ནས་ཁོང་གིས་ཁོ་ཚོས་ཐོག་མར་འདྲི་བ་ཡིན་ཞེས་བཏོན་པ་ལ་གཅོང་བཀག་ཡོད། དེས་ཁོང་ལ་དྲན་པར་མི་ཕན་ཞིང་། སྡིགས་པ་བཀག་པ་ལྟར་མཐོང་སྲིད།
• ལན་རིང་ཐུང་གི་བཤད་པ། ཚིག་མང་པོས་བརྗེད་པའི་རྒྱུ་མང་པོ་བཏང་བ་ཡིན།
• ཁ་ཕྱེ་དང་མིག་འཁོར་བ་དང་སྒྲ་ཚུགས་ཀྱི་རང་ངོས་ཀྱི་ཚིག་ཆ་। National Institute on Aging ནས་མི་ཁ་ཕྱེ་བ་དང་ཁ་སྐྱོ་མི་སྟོན་པ་ལ་བཀའ་སྩལ་ཡོད། དེ་ནི་ཞིབ་ཆ་དཀའ་སྡུག་ཅན་ཡིན། སྟེང་གི་ཞལ་ཆ་ན་གཟིགས་རོགས།

དྲི་ལན་ཁྱེད་ཀྱི་ཚབ་ཏུ་སྤྲོད་པའི་ལག་ཆ་ཆུང་ཆུང་།

ཁོང་གིས་ཀློག་ཐུབ་པའི་སྐབས་ཡིག་ཆ་ལ་བལྟས་པའི་ལན་ནི་ཞག་ཅི་ཡང་ཡིན་ཡང་། ཕན་པ་ཆེ་བ་ཡིན།

ཡིག་ཆ་འདི་ཚོ་ནི་Alzheimer’s Association དང་Alzheimer’s Los Angeles ནས་བྱུང་བ་ཡིན། ཡིག་ཆ་ལ་ཞེན་པ་ཡོད་ན་ཞི་བདེས་ “ཁྱེད་དང་ཅིག་ཁར་གླེང་སྟེགས་ལ་བལྟས་ཤོག” ཞེས་སྨྲ་རོགས། “ང་ཁྱེད་ལ་བྲིས་ཡོད།” ཞེས་མི་སྨྲ་རོགས།

བྱུང་རིམ་རྣམས་ཉེ་ཆར་ལ་ཁོ་ན་བཤད་རོགས།

སྨན་པ་ཡང་ན་ཕྱི་ལ་བཏང་བའི་ཞལ་ཆ་ཉིན་ཁ་ཤས་སྔ་ནས་བཤད་ན། ཡིད་ཆད་གཏམ་མང་པོ་ཆུ་ཚོད་མང་པོ་ཡི་བར་དུ་འགྱུར་སྲིད། Family Caregiver Alliance དང་Alzheimer’s Los Angeles གཉིས་ཀས་སྐྱོ་སྐྲག་ཅན་གྱི་ཞལ་ཆ་ཁ་ཤས་ཀྱི་སྐོར་ནི་སྨན་ཁང་འགྲོ་བ་དང་ཁྲུས་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ་ལ། བྱུང་བའི་སྔོན་ཚེ་ཆུང་ཀྱི་ཚེ་ཁོ་ན་བཤད་པར་གྲལ་བཞག་ཡོད། བསྟན་རིམ་གཅིག་གཅིག་ནས་ཅི་འབྱུང་བའི་སྐོར་སྨྲ་རོགས།

སེམས་ཁྲལ་སེལ་བའི་ཉམས་དགའ་བའི་ལས་ཀ་ཁ་ཤས།

དྲི་ལན་ལ་ལན་སྤྲོད་ནས་ཡིད་ཆད་ཀྱི་སྐོར་ལ་ཤེས་ཟིན་པའི་ཤུལ་ནས། ཞི་བདེ་དང་ཉམས་དགའ་བའི་ལས་ཀ་ཞིག་ཕན་ཐོགས་ཡོད། ཁྱད་པར་དུ་དུལ་དུ་མེད་པ་ནི་དྲི་བའི་རྩ་བ་ཡིན་ན། Alzheimer’s Association དང་། ཡིག་ཆ་གཞན་ཐམས་ཅད་ནས་མི་དེ་དགའ་བའི་ལས་ཀ་ལ་ཕྱོགས་བསྒྱུར་དགོས་པར་བཀའ་སྩལ་ཡོད།

1. ཉུང་ཞིང་སླ་བའི་རྩེད་མོ་ཅིག་ཁར་ཤོག ཕྱོགས་མཐུན་པར་ཤོག་ཚོད་ ནས་པར་ཚོ་བལྟ་བཞིན་ཡོད་པས། དྲན་དགོས་པ་མེད།
2. དུས་ཀྱི་ལས་ཀ་གོ་སྐབས། ཁྲེན་ཤུབས་བསྡུ་བ། རྒྱབ་བཟུང་ཞལ་སྦྱོར་བ་ལ་སོགས་པ། ཁ་ཡིག་ཅན་ལ་བསྡུ་ཤོག ནི་སྤྲིན་ཡོལ་གྱི་ཐབས་ཡིན།
3. ཁོང་ཕྱིར་དགའ་བའི་སྐོར་ལ་གླེང་རོགས། ཁ་ཕྱེ་ཡིག་ཆ ནི་ལན་དཀའ་བ་མེད་པའི་འདྲི་བ་ཁ་ཕྱེ་ཡིན།
4. རོལ་མོ་ཡང་ན་འགྲོ་བ་ཡང་ན་ཟས་ཁ་ཅིག། National Institute on Aging ནས་འདི་ལ་དབྱེ་ཞིབ་ཀྱི་ཐབས་སུ་བཀོད་ཡོད།
5. ཞི་བདེའི་ཚེ་ཆུང་ཅིག། ཅིག་ཁར་བཞུགས་པ། སྒྲིག་སྒོའི་ཕྱི་ལ་ལྟ་བ། ཡང་ན་ཅིག་ཁར་ཞི་བདེའི་ཁ་ཤུབས ཞིག་གི་ཚེ་སྤྱད་རོགས།

ཁོང་ཅིག་དྲི་བ་དེ་ལ་ཕྱིར་ལོག་ན། ཞི་བདེས་བསྐྱར་ལན་སྤྲོད་རོགས། དེ་ལྟ་ནི་ཉེས་པ་མེད།

སྐར་ཚིགས་ཀྱི་རིམ་པ་ལ་བལྟ་རོགས།

Alzheimer’s Association ནས་དྲི་བ་ཉིན་ཁ་ཅི་ཞིག་ལ། མི་ཅི་ཞིག་གི་འགྲམ་ན། ས་ཆ་ཅི་ཞིག་ཏུ་བྱུང་བ་ཡིན་ནམ་ཞེས་བལྟ་བར་བཀའ་སྩལ་ཡོད། ཁོ་ཚོ་ཞག་ཐོག་ནས་མཚམས་ཡོད་པ་ཡིན་ན་ལ་འདྲི་བ་མཚམས་ཡོད་པ་ཡིན་སྲིད། ཡིན་ན་སྔོན་ཤུལ་ལ་སྒྲིག་འཇུག་བྱེད་ཐུབ། དཔེར་ན་འགྲོ་བའི་ཡིག་ཆ། བཟོ་བཅོས་ཀྱི་ལས་ཀ་ཞིག་སྔོན་སྒྲིག། ཞི་བདེའི་ཁང་པ་ཞིག་ལ་སོགས་པ། གལ་ཏེ་སྐྱབས་ཀྱི་ཚེ་ཡི་དུས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་ཡོད་ན། ཁྱེད་ཀྱི་ཉི་མ་ཕྱེད་ཀྱི་ཤུལ་ཅི་ཞིག་ལ་ཞི་བདེའི་ཉམས་དགའ་ལས་ཀ་དེ་ཕན་ཐོགས་ཡོད་སྲིད།

ཁྱེད་རང་ལ་ཡང་བརྩི་རོགས།

ཉིན་ཕྱི་ཉི་ཤུ་བ་ཞིག་ལ་ཡང་ཡང་འདྲི་བ་ལ་ལན་འདེབས་པ་ནི་ཤིན་ཏུ་ངལ་བ་ཡིན། ཁྱེད་ཀྱི་ཞི་བདེ་ཞིག་ཡུན་མི་རིང་བར་ཟད་ནས་མི་དེ་བདེ་བ་ཡིན་ན། ཁང་པ་གཞན་ཞིག་ལ་སྐར་མ་ཤས་ཁོ་ན་བཞུགས་ནས་ཁྱེད་རང་ལ་ངལ་སྣེ་ཞིག་ལེན་རོགས། Alzheimer’s Los Angeles ནས་བཤད་པ་ལྟར་ཡིན། National Institute on Aging ནས་ཕྱག་ལེན་མཛད་མཁན་རྣམས་ལ་རོགས་རམ་ཞུ་བ་དང་། ངལ་གསོའི་ཞབས་ཏོག་སེམས་ཞིབ་དགོས་པར་གྲོས་མཁན་ཡོད། ཁྱེད་ཀྱི་ཞི་བདེ་སྐྱོང་བའི་ཐབས་ཁ་ཤས་ནི་ཁྱེད་རང་ལ་བརྩི་བའི་ལམ་ཡིགནང་ཡོད།

སྨན་པ་ལ་ཇི་ལྟར་འབོད་དགོས་?

དྲི་བ་དང་ཡིད་ཆད་དང་སྤྱོད་ཚུལ་ཉི་ཚེ་ཆུང་ཁོ་ན་ནས་ཆེན་པོ་འགྱུར་ན། ཡང་ན་ཉིན་ཁ་དང་ཉིན་ཞག་ནང་ལ་ཆེས་ཉམས་ན། ཁོང་གི་སྨན་པ་ལ་མགྱོགས་པོས་གསུངས་རོགས། National Institute on Aging ནས་ཉི་ཚེ་ཆུང་བ་ཡང་ན་མགྱོགས་པོར་འགྱུར་བའི་སྤྱོད་ཚུལ་ནི་ཁྲལ་དང་ཡང་ན་སྨན་ཅི་ཞིག་སར་བསྒྱུར་བའི་རྗེས་སུ་ཡིན་ན་། སྨན་པའི་སྐོར་སྐྱོང་ཁ་ལ་མགྱོགས་པོས་བཏང་དགོས་པར་བཤད་ཡོད། Dementia Australia ནས་ཁ་ཤས་ནི་ཐོན་ཁ་དང་སྨན་དང་ཆུ་གྲང་དང་སྟོད་པ་ཡང་ན་ཁ་ཤས་གནོད་པས། ཞི་བདེ་དང་ཤ་སྟག་ཅན་གྱི་བརྗེད་ནོར་ནད་ཅེས་བྱ་བ་ཞིག་ལ་མགྱོགས་པོས་སྨན་ཞིག་དགོས་པ་ཡོད་ཅེས་བཤད་ཡོད། གལ་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་གང་ཡང་རུང་སྐྱོན་ཡོད་ན། ཁྱེད་ཀྱི་ས་ཁུལ་གྱི་སྐྱབས་འབོད་ཨང་གྲངས་ལ་མགྱོགས་པོས་འབོད་རོགས།