छोटो उत्तर
डिमेन्सियामा बारम्बार प्रश्न सोध्नु सामान्य हो: व्यक्तिले प्रायः सोधेको सम्झँदैनन्, र प्रश्नमा प्रायः कुनै चिन्ता लुकेको हुन्छ। पहिलो पटक भनेझैँ शान्त र छोटो जवाफ दिनुहोस्, त्यसपछाडिको भावनालाई जवाफ दिनुहोस्, र कहिल्यै “तपाईंले त सोधिसक्नुभयो” नभन्नुहोस्। जवाफ उहाँले देख्ने ठाउँमा लेखिदिनुहोस्, घटनाबारे सुरु हुनुभन्दा केही अघि मात्र भन्नुहोस्, र रमाइलो गतिविधि प्रस्ताव गर्नुहोस्। अचानक परिवर्तन भए डाक्टरलाई देखाउनुहोस्।
- व्यक्तिले प्रायः सोधेको सम्झँदैनन्; यो जानाजानी होइन।
- प्रश्नले प्रायः कुनै भावना लुकाएको हुन्छ, जस्तै डाक्टरकहाँ जाने भेटको चिन्ता वा सुरक्षित महसुस गर्न चाहने इच्छा।
- पहिलो पटक भनेझैँ शान्त, छोटो र दयालु जवाफ दिनुहोस्। कहिल्यै “तपाईंले त सोधिसक्नुभयो” नभन्नुहोस्।
- देखिने ठाउँमा राखिएको टिपोट, ह्वाइटबोर्ड, घडी वा क्यालेन्डरले तपाईंका लागि प्रश्नको जवाफ दिन सक्छ।
- तनाव दिने घटनाबारे ती हुनुभन्दा केही अघि मात्र भन्नुहोस्।
- आवश्यक पर्दा छोटो विश्राम लिनुहोस्, र अचानक कुनै परिवर्तन भए डाक्टरलाई फोन गर्नुहोस्।
यो पानामा (9 खण्ड)
“डाक्टरकहाँ कति बजे जाने?” दस मिनेटपछि: “डाक्टरकहाँ कति बजे जाने?” उही प्रश्न बारम्बार सुन्नु डिमेन्सिया भएको व्यक्तिको हेरचाहको सबैभन्दा थकाउने भागमध्ये एक हो। यो धेरै सामान्य छ, यो जानाजानी गरिएको होइन, र दुवैका लागि दिन सजिलो बनाउने शान्त जवाफका तरिका छन्।
डिमेन्सिया भएको व्यक्तिले उही प्रश्न किन बारम्बार सोध्छन्?
मुख्यतया सम्झनाका कारण। डिमेन्सियाले छोटो समयको सम्झनालाई असर गर्छ, त्यसैले व्यक्तिले प्रायः सोधेको सम्झँदैनन्, वा जवाफ सम्झँदैनन्। Alzheimer’s Foundation of America ले धेरै पटक प्रश्न सोध्नुलाई सामान्य र अपेक्षित भनी वर्णन गर्छ।
प्रश्नमा प्रायः कुनै भावना पनि हुन्छ। Alzheimer’s Association ले बताउँछ, दोहोरिने प्रश्नले चिन्ता, सहयोगको अनुरोध, वा बेचैनी र असुरक्षा व्यक्त गर्न सक्छ, र व्यक्ति प्रायः आराम र चिनेको कुरा खोजिरहेका हुन्छन्। “हामी कहिले जाने?” को साँचो अर्थ “मलाई जान डर लागेको छ” हुन सक्छ। बोरिङ, डर, आवाज र दिनचर्यामा परिवर्तनले सबैले यसलाई ट्रिगर गर्न सक्छन्, र दोहोरिने प्रश्नले शौचालय जस्ता आवश्यकता पनि सङ्केत गर्न सक्छ (Family Caregiver Alliance)।
मैले के भन्ने?
पहिलो पटक भनेझैँ शान्त र छोटो जवाफ दिनुहोस्।
- जवाफ छोटो र एउटै राख्नुहोस्। “डाक्टर दुई बजे हुनुहुन्छ। म तपाईंसँगै हुन्छु।” एकनासे जवाफ मनमा राख्न सजिलो हुन्छ।
- भावनालाई जवाफ दिनुहोस्। “तपाईं डाक्टरबारे सोच्दै हुनुहुन्छ। आज दिउँसो हो, र म लिएर जान्छु। तपाईंले केही गर्नु पर्दैन।”
- न्यानो स्वर र सौम्य स्पर्श प्रयोग गर्नुहोस्, उहाँलाई स्पर्श मन पर्छ भने। Alzheimer’s Association ले शान्त रहन र तर्क वा बहस नगर्न सल्लाह दिन्छ।
- उहाँले खोजेको जवाफ दिनुहोस्, जति पटक चाहिन्छ। उहाँले जति पटक सोध्नुहुन्छ त्यति पटक दोहोर्याउन Alzheimer’s Association ले भन्छ।
मैले के नगर्ने?
- “तपाईंले मलाई त्यो सोधिसक्नुभयो।” Family Caregiver Alliance ले उहाँले भर्खरै सोधेको कुरा औँल्याउन हुँदैन भनेर सल्लाह दिन्छ। यसले उहाँलाई सम्झन मद्दत गर्दैन, र हप्काएजस्तो लाग्न सक्छ।
- लामो व्याख्या। धेरै शब्दले बिर्सन धेरै कुरा दिन्छ।
- लामो सास तान्ने, आँखा घुमाउने वा कडा स्वर। National Institute on Aging ले धैर्य गर्न र झन्झट नदेखाउन सल्लाह दिन्छ। यो गाह्रो छ; तल विश्रामबारेको भाग हेर्नुहोस्।
तपाईंका लागि प्रश्नको जवाफ दिने सरल साधन
व्यक्तिले अझै पढ्न सक्दासम्म उहाँले देख्न सक्ने लेखिएको जवाफले प्रायः बोलिएको भन्दा बढी मद्दत गर्छ।
| साधन | कसरी प्रयोग गर्ने |
|---|---|
| ठूला अक्षरमा टिपोट | “आज दिउँसो 2 बजे डाक्टर। मेरी लिएर जान्छिन्।” उहाँले सबैभन्दा बढी हेर्ने ठाउँमा राख्नुहोस् |
| ह्वाइटबोर्ड | आजको योजना तीन-चार हरफमा; हरेक बिहान मेटेर फेरि लेख्नुहोस् |
| दिन र मिति भएको ठूलो घडी | “आज कुन दिन हो?” र “समय भयो?” मा मद्दत गर्छ |
| क्यालेन्डर | हरेक दिन काट्नुहोस्; अर्को भेट घेर्नुहोस् |
| चिनेका तस्बिर | आउने व्यक्तिको तस्बिरले “को आउँदै छ?” को जवाफ दिन सक्छ |
यी सुझाव Alzheimer’s Association र Alzheimer’s Los Angeles बाट आएका हुन्। “मैले तपाईंका लागि लेखेको छु” भन्नुभन्दा सौम्य रूपमा टिपोटतिर देखाउनुहोस् (“बोर्डमा सँगै हेरौँ”)।
घटनाबारे समय नजिकिएपछि मात्र भन्नुहोस्
भेट वा बाहिर जाने कुरा दिनौँ अघि भन्दा घण्टौँ चिन्तित प्रश्न बन्न सक्छ। Family Caregiver Alliance र Alzheimer’s Los Angeles दुवैले योजनाबारे, विशेष गरी डाक्टरकहाँ जाने वा नुहाउने जस्ता तनाव दिने कुरा, ती हुनुभन्दा केही अघि मात्र कुरा गर्न सुझाव दिन्छन्। त्यसपछि अर्को के हुन्छ, एकपटकमा एउटा चरण, भन्नुहोस्।
ध्यान सार्न सक्ने गतिविधि
जवाफ दिएपछि र भावना स्वीकारेपछि, शान्त, रमाइलो गतिविधिले मद्दत गर्न सक्छ, विशेष गरी बोरिङले प्रश्न ल्याएको हो भने। माथिका सबै स्रोतले व्यक्तिलाई मन पर्ने कुरातर्फ ध्यान सार्न सुझाव दिन्छन्।
- सँगै छोटो, सजिलो खेल। Picture pairs ले तस्बिर देखिइरहन दिन्छ, त्यसैले केही सम्झनु पर्दैन।
- चिनेको काम। तौलिया तह लगाउने, मोजा छुट्याउने वा टेबल सजाउने। Sort together यसको स्क्रिनमा रूप हो।
- उहाँलाई मन पर्ने कुराबारे गफ। Conversation cards ले सही जवाफ नहुने खुला प्रश्न दिन्छन्।
- सङ्गीत, हिँडाइ वा खाजा। National Institute on Aging ले यी ध्यान सार्ने सरल तरिकामा गनेको छ।
- शान्त विश्राम। सँगै बस्नुहोस्, झ्यालबाहिर हेर्नुहोस्, वा सँगै शान्त सास को क्षण प्रयास गर्नुहोस्।
उहाँ फेरि प्रश्नमा फर्कनुभयो भने फेरि दयालु तरिकाले जवाफ दिनुहोस्। त्यो ठीकै हो।
ढाँचा खोज्नुहोस्
प्रश्न दिनको निश्चित समय, निश्चित मानिस वा निश्चित ठाउँमा आउँछ कि भनी ध्यान दिन Alzheimer’s Association ले सुझाव दिन्छ। पाहुना आउनुअघि वा दिउँसोको अन्त्यतिर सधैँ सुरु हुन्छ भने तपाईं अगाडि योजना बनाउन सक्नुहुन्छ: भेटबारे टिपोट, तयार राखिएको चिनेको गतिविधि, शान्त कोठा। साँझ सबैभन्दा गाह्रो हुन्छ भने हाम्रो साँझका शान्त गतिविधि बारेको मार्गदर्शनले मद्दत गर्न सक्छ।
आफ्नो ख्याल गर्नुहोस्
एउटै प्रश्नको बीसौँ पटक जवाफ दिनु थकाउने हुन्छ। तपाईंको धैर्य सकिन लागेको छ र व्यक्ति सुरक्षित छ भने Alzheimer’s Los Angeles ले सुझाव दिएझैँ केही मिनेट अर्को कोठामा गएर सास लिनुहोस्। National Institute on Aging ले हेरचाहकर्तालाई सहयोग माग्न र केही समयका लागि हेरचाह (respite care) बारे विचार गर्न प्रोत्साहन दिन्छ। थप सुझाव हाम्रो हेरचाहकर्ताको आफ्नो हेरचाह मार्गदर्शनमा छन्।
डाक्टरलाई कहिले फोन गर्ने?
प्रश्न, अलमल वा व्यवहार अचानक बदलियो वा घण्टा वा दिनभित्र निकै बिग्रियो भने तुरुन्तै उहाँका डाक्टरलाई फोन गर्नुहोस्। National Institute on Aging का अनुसार अचानक वा छिटो बदलिने व्यवहार, विशेष गरी सङ्क्रमण वा औषधि परिवर्तनपछि, तुरुन्तै डाक्टरको ध्यानमा ल्याउनुपर्छ। Dementia Australia ले सङ्क्रमण, औषधि, पानीको कमी, दुखाइ वा कब्जियतले डेलिरियम, अर्थात् चाँडै उपचार चाहिने अचानक, गम्भीर अलमल, ल्याउन सक्छ भनी बताउँछ। कोही खतरामा छन् भने तपाईंको क्षेत्रको आपतकालीन नम्बरमा फोन गर्नुहोस्।
सामान्य प्रश्न
डिमेन्सिया भएका मेरा बुबाले उही प्रश्न किन सोधिरहन्छन्?
डिमेन्सियाले छोटो समयको सम्झनालाई असर गर्छ, त्यसैले उहाँले साँच्चै सोधेको वा जवाफ सुनेको सम्झँदैनन् होला। प्रायः प्रश्नमा अर्को के हुन्छ भन्ने चिन्ता वा ढाडसको आवश्यकता जस्तो भावना पनि हुन्छ। तथ्य दोहोर्याउनुभन्दा त्यो भावनालाई जवाफ दिँदा प्रायः बढी मद्दत हुन्छ।
के मैले उहाँलाई सोधिसकेको छ भनेर भन्ने?
भन्नु हुँदैन। यसले उहाँलाई सम्झन मद्दत गर्दैन र सच्याएको जस्तो लाग्न सक्छ। डिमेन्सिया संस्थाहरू हरेक पटक पहिलो पटक भनेझैँ शान्त रूपमा जवाफ दिन र जवाफ छोटो राख्न सल्लाह दिन्छन्।
जवाफ लेखिदिँदा मद्दत हुन्छ?
हुन सक्छ, व्यक्तिले अझै पढ्न सक्दासम्म। टिपोट, आजको योजना लेखिएको ह्वाइटबोर्ड, ठूलो घडी वा उहाँले प्रायः हेर्ने ठाउँको क्यालेन्डरले उहाँलाई आफैँ जवाफ जाँच्न दिन्छ। “मैले भनेको त हो” भन्नुभन्दा सौम्य रूपमा त्यतातिर देखाउनुहोस्।
भेट वा घुम्न जाने कुरा कहिले गर्ने?
समय नजिकिएपछि। डाक्टरकहाँ जाने वा यात्राको कुरा दिनौँ अघि गर्दा घण्टौँ चिन्तित प्रश्न बन्न सक्छ। केही अघि, शान्त रूपमा, अर्को के हुन्छ त्यससहित भन्नुहोस्।
दोहोर्याइ कहिले डाक्टरलाई फोन गर्ने कारण हुन्छ?
प्रश्न, अलमल वा व्यवहार अचानक बदलियो वा घण्टा वा दिनभित्र निकै बिग्रियो भने तुरुन्तै उहाँका डाक्टरलाई फोन गर्नुहोस्। सङ्क्रमण, नयाँ औषधि, दुखाइ, कब्जियत वा पानीको कमीले डेलिरियम भनिने अचानक अलमल ल्याउन सक्छ, जसमा चाँडै उपचार चाहिन्छ।
स्रोत
यो पानाले भर पर्ने संस्था र अध्ययनको लिङ्क हामी दिन्छौँ। पाना अपडेट गर्दा हरेक स्रोत जाँचिएको थियो।
- Repetition · Alzheimer's Association
- Caregiver's Guide to Understanding Dementia Behaviors · Family Caregiver Alliance
- Alzheimer's Caregiving: Managing Personality and Behavior Changes · National Institute on Aging
- Communicating With Someone Who Has Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Navigating Difficult Behaviors · Alzheimer's Foundation of America
- Caregiver Tip Sheets: Repeating · Alzheimer's Los Angeles
- Delirium · Dementia Australia