အတိုချုပ် အဖြေ
သုတေသနက နောက်ပိုင်းဘဝမှာ လူမှုကင်းကွာမှုနဲ့ အထီးကျန်မှုကို ဒီမန်ရှားအန္တရာယ် ပိုမြင့်တာနဲ့ ဆက်စပ်ပြပါတယ်။ 2024 Lancet Commission က ကင်းကွာမှုက ဖြစ်ရပ်တွေရဲ့ 5% ခန့်ကို ရှင်းပြတယ်လို့ ခန့်မှန်းပေမဲ့ ဆက်စပ်မှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအချို့က အစောပိုင်း ဒီမန်ရှားကြောင့် ရှောင်ကွာတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အဆက်အသွယ်မပြတ်ထားခြင်း၊ ဝါသနာတူ မျှဝေခြင်းနဲ့ အကြားအာရုံ အကူအညီတို့က ချိတ်ဆက်မှုကို ထောက်ပံ့ပါတယ်။ ဒီမန်ရှားနဲ့ နေထိုင်သူတွေအတွက် အတူလုပ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေက ပျော်ရွှင်မှုနဲ့ ဘဝအရည်အသွေးအတွက် အရေးကြီးပါတယ်။
- Lancet Commission က နောက်ပိုင်းဘဝရဲ့ လူမှုကင်းကွာမှုကို ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့ ဒီမန်ရှား အန္တရာယ်အချက် 14 ခုထဲက တစ်ခုအဖြစ် ဖြစ်ရပ်တွေရဲ့ 5% ခန့်နဲ့ စာရင်းသွင်းပါတယ်။
- အမေရိကန် Surgeon General ရဲ့ 2023 အကြံပေးချက်က နာတာရှည် အထီးကျန်မှုနဲ့ ကင်းကွာမှုကို သက်ကြီးရွယ်အိုတွေမှာ ဒီမန်ရှားအန္တရာယ် 50% ခန့် ပိုမြင့်တာနဲ့ ဆက်စပ်ပြခဲ့ပါတယ်။
- ဒီအထောက်အထားအများစုက လေ့လာကြည့်ရှုမှုတွေကနေ ရတာဖြစ်ပြီး အစောပိုင်း ဒီမန်ရှားကိုယ်တိုင်က လူတွေကို ရှောင်ကွာစေနိုင်ပါတယ်။
- အကြားအာရုံနဲ့ မြင်ကွင်း ပြဿနာများ၊ တစ်ယောက်တည်းနေခြင်းနဲ့ ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းအားလုံးက ကင်းကွာမှုအန္တရာယ်ကို မြင့်စေပါတယ်။
- ဒီမန်ရှားနဲ့ နေထိုင်သူတွေအတွက် ပျော်စရာ အတူလုပ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေက ဘဝအရည်အသွေးကို ထောက်ပံ့ပါတယ်၊ ရည်မှန်းချက်က စွမ်းဆောင်မှု မဟုတ်ဘဲ ချိတ်ဆက်မှုပါ။
ဒီစာမျက်နှာပေါ်မှာ (အပိုင်း 6 ခု)
လူတွေက အဖော်အတွက် ဖန်တီးခံထားရပြီး ဒါက အသက်အရွယ်နဲ့အတူ မပြောင်းလဲပါဘူး။ သုတေသနက နောက်ပိုင်းဘဝမှာ အထီးကျန်မှုနဲ့ လူမှုကင်းကွာမှုကို ဒီမန်ရှားအန္တရာယ်၊ နှလုံးရောဂါနဲ့ စိတ်ဓာတ်ကျမှုတွေ ပိုမြင့်တာနဲ့ ဆက်စပ်ပြပါတယ်။ သုတေသနက ဒီဆက်စပ်မှုရဲ့ ဘယ်လောက်က အကြောင်းနဲ့ အကျိုး ဖြစ်တယ်ဆိုတာ မပြောနိုင်သေးပါဘူး။ ဒီစာမျက်နှာမှာ အထောက်အထားက ဘာပြသလဲ၊ ချိတ်ဆက်ထားဖို့ လက်တွေ့ကျတဲ့ နည်းလမ်းတွေနဲ့ ဒီမန်ရှားနဲ့ နေထိုင်ပြီးသားသူတွေအတွက် အတူလုပ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေက ဘာကြောင့် ဒီလောက်အရေးကြီးသလဲဆိုတာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
အထီးကျန်မှုနဲ့ ကင်းကွာမှုက ဒီမန်ရှားနဲ့ ဆက်စပ်သလား။
ဆက်စပ်ပါတယ်၊ လေ့လာချက်များစွာက ဆက်စပ်ပြပေမဲ့ ဦးတည်ရာက အပြည့်အဝ မရှင်းလင်းပါဘူး။ 2024 Lancet Commission က နောက်ပိုင်းဘဝရဲ့ လူမှုကင်းကွာမှုကို ပြောင်းလဲနိုင်တဲ့ အန္တရာယ်အချက် 14 ခုထဲက တစ်ခုအဖြစ် စာရင်းသွင်းပါတယ်။ UCL ရဲ့ အစီရင်ခံစာအကျဉ်း က ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဒီမန်ရှားဖြစ်ရပ်တွေရဲ့ 5% ခန့်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။
အထောက်အထားက ပြတာတွေ။
- ဆက်သွယ်မှု နည်းလေ၊ အန္တရာယ် မြင့်လေ။ Commission က လူမှုဆက်သွယ်မှု ပိုမကြာခဏဖြစ်တာကို ဒီမန်ရှားအန္တရာယ် ပိုမြင့်တာနဲ့ ဆက်စပ်ပြတဲ့ ပြန်လည်သုံးသပ်ချက် နှစ်ခုကို ဖော်ပြပါတယ်။ တစ်ခုက အန္တရာယ် 57% ခန့် ပိုမြင့်တာ တွေ့ပြီး တစ်ခုက 18% ခန့် တွေ့ခဲ့ပါတယ်။
- အထီးကျန်ခြင်းလည်း။ ဖြတ်တောက်ခံထားရသလို ခံစားရတဲ့ အထီးကျန်ခြင်းကိုလည်း ပြန်လည်သုံးသပ်ချက်များစွာမှာ ဒီမန်ရှားအန္တရာယ် ပိုမြင့်တာနဲ့ ဆက်စပ်ပြခဲ့ပါတယ်။
- Surgeon General ရဲ့ အမြင်။ 2023 မေလမှာ အမေရိကန် Surgeon General က အထီးကျန်ခြင်းနဲ့ ကင်းကွာမှုဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ နာတာရှည် အထီးကျန်မှုနဲ့ ကင်းကွာမှုက သက်ကြီးရွယ်အိုတွေမှာ ဒီမန်ရှားအန္တရာယ်ကို 50% ခန့် မြှင့်နိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။ လူမှုဆက်ဆံမှု ညံ့ဖျင်းတာကို နှလုံးရောဂါအန္တရာယ် 29% ပိုမြင့်တာနဲ့ လေဖြတ်အန္တရာယ် 32% ပိုမြင့်တာနဲ့လည်း ဆက်စပ်ပြခဲ့ပါတယ်။
- ဘယ်လောက် အဖြစ်များသလဲ။ National Academies အစီရင်ခံစာ တစ်ခုက အသက် 65 နှစ်နဲ့ အထက် ရပ်ရွာမှာ နေထိုင်တဲ့ အမေရိကန်တွေရဲ့ 24% ခန့်ဟာ လူမှုအရ ကင်းကွာနေတာ တွေ့ခဲ့ပါတယ်။
အရေးကြီးတဲ့ သတိပေးချက်။ Lancet Commission က လူတွေဟာ ဒီမန်ရှားရဲ့ အစောပိုင်း၊ ရောဂါအတည်မပြုရသေးတဲ့ အဆင့်မှာ လူမှုလှုပ်ရှားမှုတွေကို လျှော့ချတတ်တယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ဆက်စပ်မှုရဲ့ အစိတ်အပိုင်းအချို့က ရှောင်ကွာတာက အန္တရာယ်ကို မြှင့်တာတစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘဲ ဒီမန်ရှားက ရှောင်ကွာစေတာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒီအထောက်အထား အားလုံးနီးပါးက လေ့လာကြည့်ရှုမှုတွေကနေ လာတာပါ။
အထီးကျန်ခြင်းနဲ့ ကင်းကွာမှုရဲ့ ကွာခြားချက်က ဘာလဲ။
National Institute on Aging (NIA) က ဒီလိုရှင်းပြပါတယ်။ လူမှုကင်းကွာမှု ဆိုတာ လူမှုဆက်သွယ်မှု နည်းတာ ဒါမှမဟုတ် ပုံမှန်ဆက်ဆံဖို့ လူနည်းတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ အထီးကျန်ခြင်း ကတော့ တစ်ယောက်တည်း ဒါမှမဟုတ် ခွဲခွာခံရတဲ့ စိတ်ပင်ပန်းစေတဲ့ ခံစားချက်ပါ။ တစ်စုံတစ်ဦးက တစ်ယောက်တည်း ပျော်ပျော်နေနိုင်ပြီး တစ်စုံတစ်ဦးက လူပြည့်တဲ့ အခန်းထဲမှာ အထီးကျန်တယ်လို့ ခံစားနိုင်ပါတယ်။
NIA က နှစ်ခုလုံးရဲ့ အန္တရာယ်ကို မြှင့်တဲ့ အချက်တွေကို စာရင်းပြုထားပါတယ်။
- အကြားအာရုံ ဒါမှမဟုတ် မြင်ကွင်း ပြဿနာများ
- သွားလာရတာ ခက်ခဲခြင်း ဒါမှမဟုတ် ခရီးသွားလာရေး မရှိခြင်း
- တစ်ယောက်တည်းနေခြင်း၊ ဒါမှမဟုတ် အိမ်ထောင်ဖက်ကွယ်လွန်တာ၊ အငြိမ်းစားယူတာလို အကြီးအကျယ် ဆုံးရှုံးမှု
- မှတ်ဉာဏ် ဒါမှမဟုတ် စဉ်းစားမှု ပြောင်းလဲမှုများ
- မကျန်းမာတဲ့ ချစ်ရသူကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်း
- ငွေကြေးစိုးရိမ်မှု ဒါမှမဟုတ် ဘာသာစကား အတားအဆီးများ
အကြားအာရုံက အကြီးမားဆုံး တစ်ခုပါ။ NIA က ကောင်းကောင်းမကြားရသူတွေက စကားပြောဆိုရတာ စိတ်ညစ်စရာ ဒါမှမဟုတ် ရှက်စရာ ဖြစ်လာလို့ ရှောင်ကွာနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အကြားအာရုံနဲ့ ဦးနှောက်ကျန်းမာရေး လမ်းညွှန် မှာ အကြားအာရုံ စစ်ဆေးမှုတွေနဲ့ ဆေးဆိုင်မှာ ဝယ်လို့ရတဲ့ နားကြားကိရိယာတွေကို ဖော်ပြထားပါတယ်။
ချိတ်ဆက်ထားဖို့ လက်တွေ့ကျတဲ့ နည်းလမ်းများ
NIA က အကြံအမျိုးမျိုး အကြံပြုပါတယ်။ ကိုက်ညီတဲ့ တစ်ခု၊ နှစ်ခုကို ရွေးပါ။
- ပုံမှန် ဆက်သွယ်ဖို့ အချိန်ဇယားချပါ။ မိသားစု၊ သူငယ်ချင်း ဒါမှမဟုတ် အိမ်နီးချင်းတွေနဲ့ ဖုန်းခေါ်ဖို့၊ စာတို ပို့ဖို့၊ အီးမေးလ်ပို့ဖို့ ဒါမှမဟုတ် ကတ်ပို့ဖို့ နေ့တိုင်း ဒါမှမဟုတ် အပတ်တိုင်း သတ်မှတ်ထားတဲ့ အချိန်။
- ဗီဒီယိုခေါ်ဆိုမှု ဒါမှမဟုတ် စမတ်စပီကာတွေကို သုံးပါ။ နည်းပညာက အသစ်ဆိုရင် ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်နဲ့ ရပ်ရွာစင်တာများစွာက သင်တန်းတွေ ပေးပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ဖုန်းနဲ့ ဗီဒီယိုခေါ်ဆိုမှု လမ်းညွှန် ကို ကြည့်ပါ။
- တစ်ခုခုမှာ ပါဝင်ပါ။ အတန်း၊ ဘာသာရေးအသိုင်းအဝိုင်း၊ လမ်းလျှောက်ကလပ် ဒါမှမဟုတ် စေတနာ့ဝန်ထမ်း တာဝန်တစ်ခုက သင့်ကို ဆက်သွယ်မှုနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ခံစားမှု ပေးပါတယ်။
- ဝါသနာဟောင်းကို ပြန်စပါ ဒါမှမဟုတ် တခြားသူတွေနဲ့ အသစ်တစ်ခု သင်ပါ။
- တခြားသူတွေနဲ့ လှုပ်ရှားပါ။ သူငယ်ချင်း ဒါမှမဟုတ် အုပ်စုနဲ့ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ လေ့ကျင့်ခန်း လမ်းညွှန် မှာ ညင်သာတဲ့ ရွေးချယ်စရာတွေ ရှိပါတယ်။
- တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင် မွေးဖို့ စဉ်းစားပါ စောင့်ရှောက်နိုင်ရင်။
- ဒေသခံ ဝန်ဆောင်မှုတွေ သုံးပါ။ သက်ကြီးရွယ်အို စင်တာများ၊ ဒေသခံ သက်ကြီးရွယ်အို ဝန်ဆောင်မှုအဖွဲ့များနဲ့ သင့်နိုင်ငံရဲ့ ဒီမန်ရှားအကူအညီ ဖုန်းလိုင်းက အစီအစဉ်တွေနဲ့ ခရီးသွားလာရေးကို ညွှန်ပြပေးနိုင်ပါတယ်။
ဒီမန်ရှားမှာ အတူလုပ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှုတွေက ဘာကြောင့် အရေးကြီးသလဲ။
ဒီမန်ရှားနဲ့ နေထိုင်ပြီးသားသူအတွက် ချိတ်ဆက်မှုက အန္တရာယ်လျှော့ချတာအကြောင်း မဟုတ်ဘဲ ပျော်ရွှင်မှု၊ သက်တောင့်သက်သာမှုနဲ့ ပါဝင်တယ်လို့ ခံစားရခြင်းအကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ Lancet Commission က လှုပ်ရှားမှုတွေက ဒီမန်ရှားရှိသူတွေကို ပျော်ရွှင်မှုနဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို ထိန်းသိမ်းစေတယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။ Alzheimer’s Association က ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်တာအပြင် လှုပ်ရှားမှုတွေက လမ်းလျှောက်ပျောက်တာ ဒါမှမဟုတ် စိတ်လှုပ်ရှားတာလို အပြုအမူတွေကို လျှော့ချနိုင်တယ်လို့ ဖော်ပြပါတယ်။ NIA က အယ်လ်ဇိုင်းမားရှိသူတွေက လှုပ်ရှားနေဖို့နဲ့ နှစ်သက်တာတွေ လုပ်ဖို့ လိုအပ်တယ်လို့ ထပ်ဖြည့်ပါတယ်။
အလုပ်ဖြစ်တဲ့ စိတ်ကူးများ။
- ပုံတွေကို အတူကြည့်ပါ။ စကားဝိုင်းကတ်များ က “…အကြောင်း ပြောပြပါဦး” လို စစ်မေးမှုမပါတဲ့ ပွင့်လင်းတဲ့ အကြံပေးချက်တွေ ပေးပါတယ်။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အမှတ်တရ လမ်းညွှန် ကို ကြည့်ပါ။
- ဘေးချင်းကပ် ကစားပါ။ ပုံတွဲ က ပုံတွေကို မြင်နေစေပြီး အချိန်တိုင်းကိရိယာ ဒါမှမဟုတ် ရမှတ် မရှိလို့ ဖိအားမရှိပါဘူး။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ အတူကစားပုံ လမ်းညွှန်မှာ အကြံပြုချက်တွေ ရှိပါတယ်။
- မိသားစုဓာတ်ပုံတွေ သုံးပါ။ ဓာတ်ပုံတွဲ က သင်ရွေးတဲ့ ဓာတ်ပုံတွေကို တူညီသူရှာဂိမ်းအဖြစ် ပြောင်းပေးပြီး ဓာတ်ပုံတွေက သင့်စက်ထဲမှာပဲ ရှိနေပါတယ်။
- လူတွေကို စုစည်းပါ။ ပုံဘင်ဂို က မိသားစုစုဝေးပွဲတွေနဲ့ စောင့်ရှောက်ရေးဌာန အုပ်စုများ အတွက် အလုပ်ဖြစ်ပါတယ်။
- ဂီတ၊ အိမ်မှုကိစ္စ ဒါမှမဟုတ် ဥယျာဉ်ကို မျှဝေပါ။ ဂီတလှုပ်ရှားမှုများ၊ အိမ်မှုကိစ္စများ နဲ့ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ လှုပ်ရှားမှု စိတ်ကူး စာရင်းအပြည့်အစုံကို ကြည့်ပါ။
- လည်ပတ်မှုတွေကို ပိုလွယ်အောင်လုပ်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ လည်ပတ်မှု လမ်းညွှန် က လူတိုင်း ကောင်းတယ်လို့ ခံစားရတဲ့ တိုတောင်းပြီး တည်ငြိမ်တဲ့ လည်ပတ်မှုတွေကို ဖော်ပြထားပါတယ်။
သေးသေးလေးနဲ့ သက်တောင့်သက်သာ ထားပါ။ လူတစ်ယောက်၊ နှစ်ယောက်နဲ့ တိတ်ဆိတ်တဲ့ အခန်းက အုပ်စုကြီးထက် မကြာခဏ ပိုအလုပ်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလူ ပင်ပန်းလာရင် ဒါမှမဟုတ် စိတ်ဝင်စားမှုပျောက်ရင် ရပ်တာ အဆင်ပြေပါတယ်။ လက်ဖက်ရည်တစ်ခွက်နဲ့ အတူထိုင်နေတာကလည်း ကောင်းတဲ့ ရလဒ်တစ်ခုပါ။
ဒီမန်ရှားနဲ့ တစ်ယောက်တည်း နေထိုင်သူအတွက် NIA က ပုံမှန် လာလည်နိုင်တဲ့ ဒါမှမဟုတ် ဗီဒီယိုခေါ်နိုင်ပြီး အရေးပေါ်ဆက်သွယ်ရမယ့်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်နိုင်တဲ့ ယုံကြည်ရသူတစ်ယောက် ရှာဖို့ အကြံပြုပါတယ်။ မှတ်ဉာဏ်ဆုံးရှုံးသူတွေနဲ့ သူတို့ရဲ့ မိသားစုတွေအတွက် သက်တောင့်သက်သာရှိတဲ့ လူမှုနေရာဖြစ်တဲ့ ဒေသခံ အမှတ်တရ ကော်ဖီဆိုင် (memory café) ကိုလည်း ဖော်ပြပါတယ်။
ပြုစုစောင့်ရှောက်သူတွေလည်း အထီးကျန်တတ်ပါတယ်
NIA က ချစ်ရသူကို ပြုစုစောင့်ရှောက်တာကို ကင်းကွာမှုရဲ့ အန္တရာယ်အချက်အဖြစ် စာရင်းသွင်းပါတယ်။ သင့်ကိုယ်ပိုင် ရင်းနှီးမှုတွေ၊ ထောက်ပံ့ရေးအုပ်စုတွေနဲ့ အနားယူချိန်အတွက် အချိန်အချို့ကို ကာကွယ်ပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ပြုစုစောင့်ရှောက်သူ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဂရုစိုက်ခြင်း လမ်းညွှန် မှာ လက်တွေ့ကျတဲ့ အကြံတွေ ရှိပါတယ်။
ဆရာဝန်နဲ့ ပြောပါ
သင် ဒါမှမဟုတ် သင်ပြုစုစောင့်ရှောက်နေသူက အချိန်အများစု အထီးကျန်တယ် ဒါမှမဟုတ် ကင်းကွာနေတယ်လို့ ခံစားရရင် ဆရာဝန်ကို ပြောပါ။ NIA က မိသားစုထဲက သေဆုံးမှုလို အကြီးအကျယ် ဘဝပြောင်းလဲမှုတွေကို မျှဝေဖို့ အားပေးပါတယ်၊ ဒါမှ ဆရာဝန်က အခြေအနေအပြည့်အစုံကို နားလည်မှာပါ။ အပတ်ပေါင်းများစွာ စိတ်ညိုးနေတာက ကုသလို့ရတဲ့ စိတ်ဓာတ်ကျမှု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ သက်ကြီးရွယ်အိုတစ်ယောက်က အရင်နှစ်သက်ခဲ့တဲ့ သူငယ်ချင်းတွေ ဒါမှမဟုတ် လှုပ်ရှားမှုတွေဆီက အသစ်ရှောင်ကွာလာရင် ဒီပြောင်းလဲမှုကိုလည်း ဆရာဝန်ကို ပြောသင့်ပါတယ်။ အစောပိုင်းလက္ခဏာများနဲ့ ဆရာဝန်ကို ဘယ်အချိန်ပြရမလဲ ကို ဖတ်ပါ။
ဒီစာမျက်နှာက ယေဘုယျ သတင်းအချက်အလက်ဖြစ်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံပေးချက် မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်ုပ်တို့ရဲ့ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ငြင်းဆိုချက် ကို ကြည့်ပါ။
မကြာခဏ မေးသော မေးခွန်းများ
အထီးကျန်ခြင်းက ဒီမန်ရှားကို ဖြစ်စေသလား။
ဒါကို မသက်သေပြနိုင်သေးပါဘူး။ လေ့လာချက်များစွာက အထီးကျန်မှုနဲ့ ကင်းကွာမှုကို ဒီမန်ရှားအန္တရာယ် ပိုမြင့်တာနဲ့ ဆက်စပ်ပြပေမဲ့ အစောပိုင်း ဦးနှောက်ပြောင်းလဲမှုတွေကလည်း လူတွေကို တခြားသူတွေဆီက ဆုတ်ခွာစေနိုင်ပါတယ်။ ချိတ်ဆက်ထားခြင်းမှာ စိတ်ခံစားမှုနဲ့ ကျန်းမာရေးအတွက် တခြားအကျိုးများစွာ ရှိလို့ ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် ထောက်ပံ့သင့်ပါတယ်။
အထီးကျန်ခြင်းနဲ့ လူမှုကင်းကွာမှုရဲ့ ကွာခြားချက်က ဘာလဲ။
လူမှုကင်းကွာမှုဆိုတာ ပုံမှန် ဆက်ဆံဖို့ လူနည်းနည်းပဲရှိတာကို ဆိုလိုပါတယ်။ အထီးကျန်ခြင်းကတော့ တစ်ယောက်တည်း ဒါမှမဟုတ် ဖြတ်တောက်ခံထားရသလို ခံစားရတဲ့ နာကျင်တဲ့ ခံစားချက်ပါ။ တစ်ယောက်တည်းနေပြီး အထီးမကျန်ဘဲ ရှိနိုင်သလို လူတွေဝိုင်းနေတဲ့ကြားမှာ အထီးကျန်သလို ခံစားနိုင်ပါတယ်။
ဒီမန်ရှားရှိတဲ့ မိဘကို ချိတ်ဆက်ထားဖို့ ဘယ်လိုကူညီရမလဲ။
တိုတို၊ ပုံမှန်ဆက်သွယ်မှုက ကောင်းကောင်း အလုပ်ဖြစ်ပါတယ်။ အပတ်စဉ် သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု ဒါမှမဟုတ် ဗီဒီယိုစကားပြောခြင်း၊ မီးဖိုချောင်စားပွဲမှာ အတူလုပ်တဲ့ လှုပ်ရှားမှု၊ အမှတ်တရ ကော်ဖီဆိုင် (memory café) သို့မဟုတ် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် ဒါမှမဟုတ် မြေးနဲ့ လည်ပတ်မှုကို စမ်းကြည့်ပါ။ အုပ်စုတွေကို သေးပြီး တိတ်ဆိတ်အောင် ထားပါ၊ ဒီလူကို အရှိန်ကို ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်စေပါ။
အထီးကျန်နေတဲ့ သက်ကြီးရွယ်အိုအတွက် ဒေသတွင်း အကူအညီကို ဘယ်မှာ ရှာလို့ရမလဲ။
သင့်နိုင်ငံရဲ့ ဒီမန်ရှား အကူအညီဖုန်းလိုင်း၊ ဒေသခံ သက်ကြီးရွယ်အို ဝန်ဆောင်မှုအဖွဲ့ ဒါမှမဟုတ် ရပ်ရွာအဖွဲ့အစည်းတွေကို မေးကြည့်ပါ။ ဘယ်ဝန်ဆောင်မှုတွေ ရှိလဲဆိုတာ ဒီလူရဲ့ ဆရာဝန် ဒါမှမဟုတ် သင့်အနီးက လူမှုဝန်ဆောင်မှုရုံးကိုလည်း မေးနိုင်ပါတယ်။
ရင်းမြစ်များ
ဒီစာမျက်နှာ အားပြုထားတဲ့ အဖွဲ့အစည်းများနဲ့ လေ့လာမှုများကို လင့်ခ်ချိတ်ထားပါတယ်။ စာမျက်နှာကို မွမ်းမံတဲ့အခါ တစ်ခုချင်းစီကို စစ်ဆေးထားပါတယ်။
- Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet
- Nearly half of dementia cases could be prevented or delayed by tackling 14 risk factors · University College London
- Our Epidemic of Loneliness and Isolation: The U.S. Surgeon General's Advisory on the Healing Effects of Social Connection and Community · U.S. Department of Health and Human Services
- Social Isolation and Loneliness in Older Adults: Summary · National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine (NCBI Bookshelf)
- Loneliness and Social Isolation — Tips for Staying Connected · National Institute on Aging
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging
- Activities · Alzheimer's Association