ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର
କେହି ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ। 2024 Lancet କମିଶନ୍ ଅନୁମାନ କଲା ଯେ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରାୟ ଅଧା ଡିମେନ୍ସିଆ ମାମଲା 14ଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ବିପଦ କାରକ ସହ ଜଡ଼ିତ, ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ଶୁଣିବା ଶକ୍ତି କମିବା ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା। ପରୀକ୍ଷଣରେ ଚିନ୍ତା ପରୀକ୍ଷାରେ ଛୋଟ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଏ, କମ୍ ଡିମେନ୍ସିଆ ମାମଲାର ପ୍ରମାଣ ନୁହେଁ। ସବୁକିଛି “ଠିକ୍” କରିଥିବା ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ବି ଡିମେନ୍ସିଆ ହୁଏ, ଏବଂ ଏଥିରେ କାହାର ଦୋଷ ନାହିଁ।
- 2024 Lancet କମିଶନ୍ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ 45% ଡିମେନ୍ସିଆ ମାମଲାକୁ 14ଟି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନୀୟ ବିପଦ କାରକ ସହ ଜଡ଼ିତ କଲା। ଏହା ଜନସଂଖ୍ୟାର ଏକ ଅନୁମାନ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ନିଶ୍ଚୟତା ନୁହେଁ।
- ବିପଦ କମାଇବାର ଅର୍ଥ ସମଗ୍ର ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ସମ୍ଭାବନା କମାଇବା। ଏହାର ଅର୍ଥ କୌଣସି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଡିମେନ୍ସିଆରୁ ବଞ୍ଚିପାରିବେ ବୋଲି ନୁହେଁ।
- FINGER, US POINTER ଓ SPRINT MIND ଭଳି ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷଣରେ ଚିନ୍ତା ପରୀକ୍ଷା କିମ୍ବା ମୃଦୁ ଜ୍ଞାନଗତ କ୍ଷୀଣତାରେ ଛୋଟ ଲାଭ ମିଳିଲା, କିନ୍ତୁ କୌଣସିଟି ପ୍ରମାଣ କଲା ନାହିଁ ଯେ ଜୀବନଶୈଳୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ।
- ବୟସ ଆଲଜାଇମରର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଜଣାଥିବା ବିପଦ କାରକ, ଏବଂ ଏହାକୁ ବଦଳାଯାଇପାରେ ନାହିଁ। ସୁସ୍ଥ ଅଭ୍ୟାସ ଥିବା ଅନେକ ଲୋକଙ୍କୁ ବି ଡିମେନ୍ସିଆ ହୁଏ।
- ସବୁଠୁ ଅଧିକ ଅଧ୍ୟୟନ ହୋଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପ, ଯେପରି ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପର ଚିକିତ୍ସା, ଶୁଣିବା ଯନ୍ତ୍ର ବ୍ୟବହାର ଓ ସକ୍ରିୟ ରହିବା, ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା ଯୋଗ୍ୟ କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଏହି ପୃଷ୍ଠାରେ (11ଟି ବିଭାଗ)
- ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକାଯାଇପାରେ କି?
- 2024 Lancet କମିଶନ୍ କ’ଣ ପାଇଲା?
- “ବିପଦ ହ୍ରାସ” ଓ “ପ୍ରତିରୋଧ” ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?
- ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷଣ କ’ଣ ପାଇଛି?
- କେବେ ଆରମ୍ଭ କରୁଛନ୍ତି ତାହା କ’ଣ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
- ଡିମେନ୍ସିଆର ବିପଦ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ କି?
- ଏହି ଗବେଷଣାର ସତ୍ ସୀମା କ’ଣ?
- କେହି ସବୁକିଛି “ଠିକ୍” କରିଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କୁ ଡିମେନ୍ସିଆ କାହିଁକି ହେଲା?
- ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ଆଲୋଚନା କରିପାରିବେ?
- ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ
- Golden Moments କେଉଁଠି ଫିଟ୍ ହୁଏ
ଆପଣ ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା କାହାର ଯତ୍ନ ନେଉଥିଲେ, କିମ୍ବା ଜଣେ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଏହା ସହ ବଞ୍ଚିବା ଦେଖିଥିଲେ, ସମ୍ଭବତଃ ଆପଣ ଭାବିଛନ୍ତି ଏହାକୁ ରୋକାଯାଇପାରିଥାନ୍ତା କି, ଏବଂ ଆପଣଙ୍କ ସହ ଏହା ହେବାକୁ ରୋକିପାରିବେ କି। ଏହି ପୃଷ୍ଠା ଗବେଷଣା ପ୍ରକୃତରେ କ’ଣ କହେ ତାହା ସରଳ ଭାଷାରେ ଦିଏ। ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର: କେହି ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଗବେଷଣା ସୂଚାଏ ଯେ କିଛି ବିପଦ କମାଯାଇପାରେ, ଏବଂ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ସେଗୁଡ଼ିକ କମାଇଲେ କମ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଡିମେନ୍ସିଆ ହୋଇପାରେ କିମ୍ବା ଡିମେନ୍ସିଆ ପରେ ହୋଇପାରେ।
ଏହା ସାଧାରଣ ସୂଚନା, ଚିକିତ୍ସା ପରାମର୍ଶ ନୁହେଁ। ଦୟାକରି ଆମର ଚିକିତ୍ସା ଦାୟିତ୍ୱ ଅସ୍ୱୀକାର ପଢ଼ନ୍ତୁ ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିଷୟରେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ।
ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକାଯାଇପାରେ କି?
କୌଣସି ଏକକ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକିବାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣିତ ଉପାୟ ନାହିଁ। National Institute on Aging (NIA) କହେ ଯେ ଆଲଜାଇମରକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କିଛି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ, ତଥାପି ଗବେଷକମାନେ ଆଶାଜନକ କୌଶଳ ପାଇଛନ୍ତି ଏବଂ କ’ଣ କାମ କରିପାରେ ଓ କ’ଣ ନୁହେଁ ତାହା ଶିଖୁଛନ୍ତି।
ଗବେଷଣା ଯାହା ଦେଖାଏ ତାହା ହେଉଛି କିଛି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଓ ଅଭ୍ୟାସ ଡିମେନ୍ସିଆର ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ସହ ଜଡ଼ିତ। ସମଗ୍ର ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ସେହି ବିପଦ କମିଲେ, କମ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଡିମେନ୍ସିଆ ହୋଇପାରେ, କିମ୍ବା ଜୀବନର ଆହୁରି ପରେ ହୋଇପାରେ। ଏହା ଏକ ନିଶ୍ଚୟତାଠାରୁ ବହୁତ ଭିନ୍ନ।
ଏକ ଆଶାଜନକ ସଙ୍କେତ: 2024 Lancet କମିଶନ୍ ରିପୋର୍ଟ କଲା ଯେ ଆମେରିକା ଓ ବ୍ରିଟେନ୍ ସମେତ କିଛି ଉଚ୍ଚ-ଆୟ ଦେଶରେ ଡିମେନ୍ସିଆ ଥିବା ବୟସ୍କଙ୍କ ଅନୁପାତ କମିଛି। University College London ର ରିପୋର୍ଟ ସାରାଂଶ ଅନୁସାରେ, ଲେଖକମାନେ ଭାବନ୍ତି ଏହା ସମ୍ଭବତଃ ଭଲ ଶିକ୍ଷା, ଭଲ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଏବଂ ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ତନଳୀର କମ୍ କ୍ଷତି ଯୋଗୁଁ ଆଂଶିକ ଭାବରେ ହୋଇଛି।
2024 Lancet କମିଶନ୍ କ’ଣ ପାଇଲା?
ଡିମେନ୍ସିଆ ପ୍ରତିରୋଧ, ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଓ ଯତ୍ନ ଉପରେ Lancet କମିଶନ୍ ହେଉଛି 27 ଜଣ ଡିମେନ୍ସିଆ ଗବେଷକଙ୍କ ଏକ ଦଳ ଯେଉଁମାନେ ପ୍ରତି କିଛି ବର୍ଷରେ ପ୍ରମାଣ ସମୀକ୍ଷା କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ 2024 ରିପୋର୍ଟ 14ଟି ବିପଦ କାରକର ନାମ ଦେଲା ଯାହାକୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଭାବରେ ବଦଳାଯାଇପାରେ, ଏବଂ ଅନୁମାନ କଲା ଯେ ଏଗୁଡ଼ିକ ମିଳିତ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ ଅଧା (ପ୍ରାୟ 45%) ଡିମେନ୍ସିଆ ମାମଲାର କାରଣ। ଲେଖକମାନଙ୍କ ଭାଷାରେ, ବିପଦ ଦୂର ହେଲେ ଏହି ମାମଲାଗୁଡ଼ିକୁ ତତ୍ତ୍ୱଗତ ଭାବରେ ରୋକାଯାଇପାରନ୍ତା କିମ୍ବା ବିଳମ୍ବିତ କରାଯାଇପାରନ୍ତା (2024 Lancet କମିଶନ୍ ରିପୋର୍ଟ)।
14ଟି କାରକ, ପ୍ରମାଣ ସବୁଠୁ ଦୃଢ଼ ଥିବା ଜୀବନର ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଅନୁସାରେ ଗୋଷ୍ଠୀବଦ୍ଧ:
- ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ: କମ୍ ଶିକ୍ଷା।
- ମଧ୍ୟ ଜୀବନ (ପ୍ରାୟ 40 ରୁ 65 ବର୍ଷ ବୟସ): ଶୁଣିବା ଶକ୍ତି କମିବା, ଉଚ୍ଚ LDL (“ଖରାପ”) କୋଲେଷ୍ଟେରଲ୍, ଅବସାଦ, ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ, ଶାରୀରିକ ନିଷ୍କ୍ରିୟତା, ମଧୁମେହ, ଧୂମପାନ, ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ମୋଟାପଣ ଏବଂ ଅତ୍ୟଧିକ ମଦ୍ୟପାନ।
- ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନ: ସାମାଜିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା, ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ଚିକିତ୍ସା ନହୋଇଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ହ୍ରାସ।
2024 ରେ ଦୁଇଟି ସବୁଠୁ ନୂଆ ଯୋଗ ହେଲା ଉଚ୍ଚ LDL କୋଲେଷ୍ଟେରଲ୍ ଓ ଚିକିତ୍ସା ନହୋଇଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ହ୍ରାସ। ମାମଲାର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଅଂଶ ସହ ଜଡ଼ିତ କାରକ ଥିଲା ଶୁଣିବା ଶକ୍ତି କମିବା ଓ ଉଚ୍ଚ LDL କୋଲେଷ୍ଟେରଲ୍ (ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାୟ 7%), ତା’ପରେ କମ୍ ଶିକ୍ଷା ଓ ସାମାଜିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା (ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାୟ 5%)।
ଆମର ବିପଦ କାରକ ଗାଇଡ୍ ସମସ୍ତ 14ଟିକୁ ଏକ ସାରଣୀରେ ଦିଏ, ଗବେଷଣା କ’ଣ ଜଡ଼ିତ କରେ ଓ ଆପଣ କ’ଣ କରିପାରିବେ ସହିତ।
45% ସଂଖ୍ୟାର ଅର୍ଥ କ’ଣ ନୁହେଁ
ଏହି ସଂଖ୍ୟାକୁ ଭୁଲ ବୁଝିବା ସହଜ, ତେଣୁ ସଠିକ୍ ହେବା ସାହାଯ୍ୟ କରେ:
- ଏହା ଏକ ଜନସଂଖ୍ୟା ଅନୁମାନ। ଏହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଡିମେନ୍ସିଆ ମାମଲା ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ, ଆପଣଙ୍କ କିମ୍ବା ଆପଣଙ୍କ ପିତାମାତାଙ୍କ ସମ୍ଭାବନା ନୁହେଁ।
- ଏହା କାରଣ ଓ ପ୍ରଭାବ ଧରି ନିଏ। ଲେଖକମାନେ କହନ୍ତି ସେମାନେ କେବଳ ବିଶ୍ୱାସଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ଥିବା ବିପଦ କାରକ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କଲେ, କିନ୍ତୁ କିଛି ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ଆଂଶିକ କାରଣାତ୍ମକ ହୋଇପାରେ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନର ଅବସାଦ କେବେ କେବେ କାରଣ ନୁହେଁ, ଡିମେନ୍ସିଆର ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷଣ ହୋଇପାରେ।
- ଏହା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ କିଛି ନିଶ୍ଚିତ କରେ ନାହିଁ। UCL ସାରାଂଶ କହେ ଯେ ବିପଦ କମାଇବା ଜନସଂଖ୍ୟା ସ୍ତରରେ କାମ କରେ ଏବଂ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଡିମେନ୍ସିଆରୁ ବଞ୍ଚିବେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ କରେ ନାହିଁ।
- ବାକି ଅଧା ଏହି କାରକ ଦ୍ୱାରା ବୁଝାଯାଏ ନାହିଁ। ବୟସ, ଜିନ୍ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଝିନଥିବା କାରଣ ବାକି ଅଂଶ ଗଠନ କରନ୍ତି।
“ବିପଦ ହ୍ରାସ” ଓ “ପ୍ରତିରୋଧ” ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ କ’ଣ?
ବିପଦ ହ୍ରାସ ର ଅର୍ଥ ସମ୍ଭାବନା କମାଇବା। ଯଦି ଏକ ବଡ଼ ଗୋଷ୍ଠୀର ଲୋକ ନିଜ ରକ୍ତଚାପ କମାଇଲେ, ଅନେକ ବର୍ଷ ଧରି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କମ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଡିମେନ୍ସିଆ ହୋଇପାରେ। ସେହି ଗୋଷ୍ଠୀର କେତେକଙ୍କୁ ତଥାପି ଏହା ହେବ।
ପ୍ରତିରୋଧ ଏକ ଜିନିଷକୁ ଆଦୌ ହେବାକୁ ରୋକିବା ସୂଚାଏ। ଡିମେନ୍ସିଆ ପାଇଁ, ଆଜି ଗବେଷଣା କାହାକୁ ଏହାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଗବେଷକମାନେ ବିଳମ୍ବ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି। Lancet କମିଶନ୍ ନୂଆ ପ୍ରମାଣ ରିପୋର୍ଟ କରେ ଯେ ବିପଦ କମାଇବା ଡିମେନ୍ସିଆ ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ପଛକୁ ଠେଲିପାରେ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତି ଅସୁସ୍ଥତା ସହ ବିତାଉଥିବା ସମୟ ଛୋଟ କରିପାରେ। କେଇ ବର୍ଷର ବିଳମ୍ବ ବି ବ୍ୟକ୍ତି ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର ପାଇଁ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ।
ଏହି ସାଇଟ୍ରେ, ଆମେ ଜାଣିଶୁଣି “ବିପଦ କମାଇବା” ଓ “ସହ ଜଡ଼ିତ” ବ୍ୟବହାର କରୁ। ଆପଣ କୌଣସି ଉତ୍ପାଦ, ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ “ଆଲଜାଇମର ରୋକିବ” ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଥିବା ଦେଖିଲେ, ତାହାକୁ ସତର୍କତାର ସହ ନିଅନ୍ତୁ। NIA ପରାମର୍ଶ ଦିଏ ଯେ ଆଲଜାଇମର ରୋକିବାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଥିବା କୌଣସି ବଟିକା କିମ୍ବା ଚିକିତ୍ସା ଚେଷ୍ଟା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ, କାରଣ ଏଭଳି ଉତ୍ପାଦ ଅସୁରକ୍ଷିତ, ଅର୍ଥର ଅପଚୟ, କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ହୋଇପାରେ।
ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷଣ କ’ଣ ପାଇଛି?
ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣମୂଳକ ଅଧ୍ୟୟନ (ଯାହା ସମୟ ସହ ଲୋକଙ୍କୁ କ’ଣ ହୁଏ ଦେଖେ) ସମ୍ପର୍କ ଦେଖାଇପାରେ। ଅନିୟମିତ ପରୀକ୍ଷଣ, ଯେଉଁଠି ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କିମ୍ବା ତୁଳନା ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଦିଆଯାଏ, ତାହା ଏକ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ପରୀକ୍ଷା। କେତେକ ସର୍ବାଧିକ ଜଣାଶୁଣା ପରୀକ୍ଷଣ କ’ଣ ପାଇଲେ ତାହା ଏଠାରେ ଅଛି।
FINGER (ଫିନଲାଣ୍ଡ)
FINGER ପରୀକ୍ଷଣରେ 60 ରୁ 77 ବର୍ଷ ବୟସର 1,260 ବୟସ୍କ ଥିଲେ ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଡିମେନ୍ସିଆର ଅଧିକ ବିପଦ ଥିଲା। ଅଧାଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ପରାମର୍ଶ, ବ୍ୟାୟାମ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମସ୍ତିଷ୍କ ବ୍ୟାୟାମ ଓ ହୃଦୟ ଓ ରକ୍ତନଳୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚର ଦୁଇ ବର୍ଷର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମିଳିଲା; ବାକି ଅଧାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରାମର୍ଶ ମିଳିଲା। କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏକ ସେଟ୍ ଚିନ୍ତା ପରୀକ୍ଷାରେ ସାମାନ୍ୟ ଭଲ କଲା, ଏକ ଛୋଟ କିନ୍ତୁ ପରିସଂଖ୍ୟାନିକ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ (The Lancet ରେ FINGER ପରୀକ୍ଷଣ)। ପରୀକ୍ଷଣ ପରୀକ୍ଷା ଫଳାଫଳ ମାପିଲା, ଡିମେନ୍ସିଆ ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ନୁହେଁ।
US POINTER (ଆମେରିକା)
US POINTER ରେ 60 ରୁ 79 ବର୍ଷ ବୟସର 2,111 ବୟସ୍କ ଥିଲେ ଯେଉଁମାନେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଥିଲେ, କମ୍ ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଥିଲେ ଓ ଅନ୍ୟ ବିପଦ କାରକ ଥିଲା। ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଅଧିକ ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ହେବାକୁ, ଭଲ ଖାଇବାକୁ, ସାମାଜିକ ରହିବାକୁ ଓ ହୃଦୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନଜର ରଖିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଗଲା। ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀକୁ ଏକ ସଂରଚିତ, ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ସହ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମିଳିଲା; ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିଜେ ନିଜକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କଲା। ଦୁଇ ବର୍ଷରେ, ଚିନ୍ତା ପରୀକ୍ଷା ଫଳାଫଳ ଦୁଇ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ଉନ୍ନତ ହେଲା, ଏବଂ ସଂରଚିତ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ସାମାନ୍ୟ ଅଧିକ (JAMA ରେ US POINTER ପରୀକ୍ଷଣ)। ଲେଖକମାନେ କହନ୍ତି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କି ନୁହେଁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଅଧିକ ଅନୁସରଣ ଦରକାର। ଯେହେତୁ “କିଛି ନକରିବା” ଗୋଷ୍ଠୀ ନଥିଲା, ପରୀକ୍ଷଣ କହିପାରେ ନାହିଁ କୌଣସି ବଦଳ ନକରିବା ତୁଳନାରେ ଉଭୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କେତେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା।
SPRINT MIND (ରକ୍ତଚାପ)
SPRINT MIND ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ଥିବା 50 ବର୍ଷ ଓ ଅଧିକ ବୟସର 9,361 ଆମେରିକୀୟ ବୟସ୍କଙ୍କୁ ଅଧ୍ୟୟନ କଲା। ସେମାନଙ୍କୁ ଏକ କମ୍ ରକ୍ତଚାପ ଲକ୍ଷ୍ୟ (ଉପର ସଂଖ୍ୟା 120 ତଳେ) କିମ୍ବା ମାନକ ଲକ୍ଷ୍ୟ (140 ତଳେ) ଦିଆଗଲା। କମ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମୃଦୁ ଜ୍ଞାନଗତ କ୍ଷୀଣତାକୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ କମାଇଲା, ଯାହା ସ୍ମୃତି ଓ ଚିନ୍ତା ସମସ୍ୟାର ଏକ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଯାହା ଡିମେନ୍ସିଆ ପୂର୍ବରୁ ଆସିପାରେ। ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଡିମେନ୍ସିଆ ପାଇଁ, କମ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀରେ କମ୍ ମାମଲା ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପାର୍ଥକ୍ୟ ପରିସଂଖ୍ୟାନିକ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନଥିଲା। ପରୀକ୍ଷଣ ଶୀଘ୍ର ବନ୍ଦ ହେଲା ଏବଂ ଆଶା ଠାରୁ କମ୍ ଡିମେନ୍ସିଆ ମାମଲା ଥିଲା, ତେଣୁ ସେହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବା ପାଇଁ ଏହା ବହୁତ ଛୋଟ ହୋଇଥାଇପାରେ (JAMA ରେ SPRINT MIND)।
ସମୀକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକର ସାରାଂଶ
ଏକ 2021 Cochrane ସମୀକ୍ଷା ଏକାଧିକ ବିପଦକୁ ଏକାସାଥୀ ସମାଧାନ କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ନଅଟି ବଡ଼ ପରୀକ୍ଷଣକୁ, 18,000 ରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ସହ, ଏକାଠି କଲା। ଏଥିରେ ଚିନ୍ତା ପରୀକ୍ଷାରେ ଏକ ଛୋଟ ଲାଭ ମିଳିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ମାପିଥିବା ଦୁଇଟି ପରୀକ୍ଷଣରେ କେତେ ଲୋକଙ୍କୁ ଡିମେନ୍ସିଆ ହେଲା ସେଥିରେ କୌଣସି ସ୍ପଷ୍ଟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ନଥିଲା (ବହୁ-କ୍ଷେତ୍ର ହସ୍ତକ୍ଷେପର Cochrane ସମୀକ୍ଷା)।
National Academies of Sciences, Engineering, and Medicine ର 2017 ସମୀକ୍ଷା, NIA ଦ୍ୱାରା ସାରାଂଶ କରାଯାଇଥିବା, ତିନୋଟି ଉପାୟ ପାଇଁ “ଉତ୍ସାହଜନକ କିନ୍ତୁ ଅନିର୍ଣ୍ଣାୟକ” ପ୍ରମାଣ ପାଇଲା: ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ପରିଚାଳନା, ଶାରୀରିକ ସକ୍ରିୟତା ବଢ଼ାଇବା, ଏବଂ ଜ୍ଞାନଗତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ।
କେବେ ଆରମ୍ଭ କରୁଛନ୍ତି ତାହା କ’ଣ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
Lancet କମିଶନ୍ର ପରାମର୍ଶ ହେଉଛି ଯେତେ ଶୀଘ୍ର ସମ୍ଭବ ବିପଦ କମାନ୍ତୁ ଏବଂ ଯେତେ ଦିନ ସମ୍ଭବ ସେଗୁଡ଼ିକୁ କମ୍ ରଖନ୍ତୁ: “ଯେତେ ଶୀଘ୍ର, ସେତେ ଭଲ” ଏବଂ “ଯେତେ ଅଧିକ ଦିନ, ସେତେ ଭଲ।” ଏହା ମଧ୍ୟ କହେ ଯେ ବିପଦ କମାଇବା ପାଇଁ କେବେ ବି ବହୁତ ଶୀଘ୍ର କିମ୍ବା ବହୁତ ବିଳମ୍ବ ନୁହେଁ। ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରମାଣ ମଧ୍ୟ ଜୀବନ, ପ୍ରାୟ 40 ରୁ 65 ବର୍ଷ ବୟସ ସହ ଜଡ଼ିତ, କିନ୍ତୁ ଦୃଷ୍ଟି ହ୍ରାସ ଓ ସାମାଜିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ଭଳି କିଛି କାରକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନର ବିପଦ, ଯେଉଁଠି ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ତଥାପି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ।
ରିପୋର୍ଟ କହେ ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅଧିକ ଦୃଢ଼ ପ୍ରମାଣ ଅଛି ଯେ କୌଣସି ବିପଦର ଦୀର୍ଘ ସମ୍ପର୍କ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ମଧ୍ୟ ଜୀବନରେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ମଧୁମେହ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିବା ମଧୁମେହ ଠାରୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଖାଯାଏ।
ଡିମେନ୍ସିଆର ବିପଦ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ କି?
ନା। କମିଶନ୍ ପାଇଲା ଯେ ନିମ୍ନ ଓ ମଧ୍ୟମ-ଆୟ ଦେଶର ଲୋକ, ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଗୋଷ୍ଠୀର ଲୋକ ଓ କମ୍ ଅର୍ଥ ଥିବା ଲୋକ ପ୍ରାୟତଃ ଏହି ବିପଦର ଅଧିକ ବହନ କରନ୍ତି, ତେଣୁ ଡିମେନ୍ସିଆ କମ୍ ବୟସରେ ବିକଶିତ ହୁଏ। ଅନେକ ବିପଦ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ସହ ଯୋଡ଼ା ଯାହା ଲୋକେ ବାଛିନାହାନ୍ତି, ଯେପରି ପିଲାବେଳେ ମିଳିଥିବା ଶିକ୍ଷାର ଗୁଣବତ୍ତା, ସେମାନେ ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନର ବାୟୁ, ଏବଂ ସୁସ୍ଥ ଖାଦ୍ୟ ସୁଲଭ ଓ ନିକଟରେ ଅଛି କି ନାହିଁ।
ସେଥିପାଇଁ କମିଶନ୍ର ସୁପାରିଶ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପରି ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ: ସମସ୍ତ ପିଲାଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱଚ୍ଛ ବାୟୁ, ଧୂମପାନ କମାଇବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ, ଦୋକାନ ଓ ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟରେ ବିକ୍ରି ହେଉଥିବା ଖାଦ୍ୟରେ କମ୍ ଚିନି ଓ ଲୁଣ, ଏବଂ ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଆବଶ୍ୟକ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଶୁଣିବା ଯନ୍ତ୍ର। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରୟାସ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, କିନ୍ତୁ ଲୋକେ ଯେଉଁ ଦୁନିଆରେ ରୁହନ୍ତି ତାହା ମଧ୍ୟ। ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ କାହାକୁ ଦୋଷ ନଦେବାର ଏହା ଆଉ ଏକ କାରଣ।
ଏହି ଗବେଷଣାର ସତ୍ ସୀମା କ’ଣ?
- ଡିମେନ୍ସିଆ ବିକଶିତ ହେବାକୁ ଦଶକ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ପରୀକ୍ଷଣ ଦୁଇରୁ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଚାଲେ। କେବଳ ପରୀକ୍ଷା ଫଳାଫଳ ନୁହେଁ, ଡିମେନ୍ସିଆ ନିଜେ ମାପିବାକୁ ବହୁତ ଲମ୍ବା ଓ ବହୁତ ବଡ଼ ଅଧ୍ୟୟନ ଦରକାର।
- ଅଧିକାଂଶ ପରୀକ୍ଷଣ ଚିନ୍ତା ପରୀକ୍ଷା ମାପେ। ଏକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଛୋଟ ଉନ୍ନତିର ଅର୍ଥ ଅବଶ୍ୟ ନୁହେଁ ଯେ କମ୍ ଲୋକଙ୍କୁ ଡିମେନ୍ସିଆ ହେବ କିମ୍ବା ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ସହଜ ହେବ।
- ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ପ୍ରାୟତଃ ସୁସ୍ଥ ଓ ସାଧାରଣ ଜନତା ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଶିକ୍ଷିତ। Lancet କମିଶନ୍ କହେ ଯେ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରମାଣ ଏବେ ବି ଉଚ୍ଚ-ଆୟ ଦେଶରୁ ଆସେ ଏବଂ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଗୋଷ୍ଠୀର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କମ୍।
- କିଛି ସମ୍ପର୍କ ଦୁଇ ଦିଗରେ ଚାଲେ। କମ୍ ସକ୍ରିୟ ବା କମ୍ ସାମାଜିକ ହେବା କେବଳ କାରଣ ନୁହେଁ, ଡିମେନ୍ସିଆର ଏକ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପ୍ରଭାବ ହୋଇପାରେ।
- ଖାଦ୍ୟ ପରୀକ୍ଷଣ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିରାଶାଜନକ। MIND ଡାଏଟ୍ର ଏକ ତିନି ବର୍ଷର ପରୀକ୍ଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଡାଏଟ୍ ତୁଳନାରେ ଚିନ୍ତାରେ କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ପାଇଲା ନାହିଁ। ଆମର ଖାଦ୍ୟ ଗାଇଡ୍ ଦେଖନ୍ତୁ।
- ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ନୁହେଁ। ଆମର ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ ଓ ଡିମେନ୍ସିଆ ଗାଇଡ୍ ଦେଖନ୍ତୁ।
- ଉପବାସ ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟ ପ୍ରମାଣ ବହୁତ ସୀମିତ, ଏବଂ ଏହା ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ବିପଜ୍ଜନକ ହୋଇପାରେ। ଆମର ଉପବାସ ଗାଇଡ୍ ଦେଖନ୍ତୁ।
କେହି ସବୁକିଛି “ଠିକ୍” କରିଥିଲେ, ତଥାପି ତାଙ୍କୁ ଡିମେନ୍ସିଆ କାହିଁକି ହେଲା?
କାରଣ ଡିମେନ୍ସିଆ କେବଳ ପସନ୍ଦର ଫଳ ନୁହେଁ। NIA କହେ ବୟସ ଆଲଜାଇମରର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଜଣାଥିବା ବିପଦ କାରକ, ଏବଂ କେହି ଏହାକୁ ବଦଳାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ଜିନ୍ ଏକ ଭୂମିକା ନିଏ। ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଆଲଜାଇମରର କାରଣ କ’ଣ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଝିନାହାନ୍ତି। 14ଟି ବିପଦ କାରକର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଦୂର ହେଲେ ମଧ୍ୟ, Lancet କମିଶନ୍ର ନିଜ ଅନୁମାନ ଅଧାରୁ ଅଧିକ ମାମଲାକୁ ବୁଝାଯାଇନଥିବା ଛାଡ଼େ।
ତେଣୁ ଆପଣ ଏପରି କାହାର ଯତ୍ନ ନେଉଥିଲେ ଯେ ବ୍ୟାୟାମ କରୁଥିଲେ, ଭଲ ଖାଉଥିଲେ, କେବେ ଧୂମପାନ କରିନଥିଲେ ଓ ତଥାପି ଡିମେନ୍ସିଆ ହେଲା, ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କି ଆପଣଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କିଛି ଭୁଲ ହୋଇନାହିଁ। ଆପଣ ନିଜେ ଡିମେନ୍ସିଆ ସହ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଦୋଷ ନୁହେଁ। ପରିବାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦୋଷବୋଧ ସାଧାରଣ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଅଯଥା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଯାହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାହା ହେଉଛି ଆରାମ, ସମ୍ପର୍କ ଓ ଭଲ ଦିନ, ଏବଂ ଆମର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଧାରଣା ଓ ଯତ୍ନକାରୀଙ୍କ ସ୍ୱଯତ୍ନ ଗାଇଡ୍ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଏକ ଭଲ ସ୍ଥାନ।
ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ଆଲୋଚନା କରିପାରିବେ?
ଏଗୁଡ଼ିକ ସବୁଠୁ ଅଧିକ ଅଧ୍ୟୟନ ହୋଇଥିବା କ୍ଷେତ୍ର। ଏଗୁଡ଼ିକ ଏକ ଚେକଅପ୍ରେ ଉଠାଇବା ଯୋଗ୍ୟ କାରଣ ଡିମେନ୍ସିଆ ଉପରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଯାହା ହେଉ, ଅଧିକାଂଶ ହୃଦୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ମନୋଭାବ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
- ରକ୍ତଚାପ। ଆପଣଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କ’ଣ ଓ କେଉଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପଚାରନ୍ତୁ। Lancet କମିଶନ୍ ପ୍ରାୟ 40 ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଉପର ସଂଖ୍ୟା 130 କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ କମ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଏ, କିନ୍ତୁ ଜଣେ ବୟସ୍କଙ୍କ ପାଇଁ ଠିକ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟ ତାଙ୍କ ସାମଗ୍ରିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
- ଶୁଣିବା। ଏକ ଶୁଣିବା ପରୀକ୍ଷା ମାଗନ୍ତୁ, ଏବଂ ଶୁଣିବା ଯନ୍ତ୍ର ସାହାଯ୍ୟ କରିବ କି ପଚାରନ୍ତୁ। ଆମର ଶ୍ରବଣ ଗାଇଡ୍ ଗବେଷଣା ବୁଝାଏ।
- ଦୃଷ୍ଟି। ନିୟମିତ ଆଖି ପରୀକ୍ଷା କରାନ୍ତୁ ଏବଂ ଛାନିକାଟ ଭଳି ସମସ୍ୟାର ଚିକିତ୍ସା ହୋଇପାରିବ କି ପଚାରନ୍ତୁ।
- କୋଲେଷ୍ଟେରଲ୍। ଆପଣଙ୍କ LDL କୋଲେଷ୍ଟେରଲ୍ ଯାଞ୍ଚ ହେବା ଉଚିତ କି ଏବଂ କିଛି ବଦଳିବା ଉଚିତ କି ପଚାରନ୍ତୁ।
- ରକ୍ତ ଶର୍କରା। ଆପଣଙ୍କୁ ମଧୁମେହ ଥିଲେ, ଏହାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ କିପରି ପରିଚାଳନା କରିବେ ପଚାରନ୍ତୁ।
- ମନୋଭାବ। ଅବସାଦ ସାଧାରଣ ଓ ଚିକିତ୍ସାଯୋଗ୍ୟ। ଆପଣ କେଇ ସପ୍ତାହରୁ ଅଧିକ ଦୁଃଖୀ ଲାଗିଥିଲେ କିମ୍ବା ଜିନିଷରେ ଆଗ୍ରହ ହରାଇଥିଲେ, ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ କୁହନ୍ତୁ।
- ଧୂମପାନ ଓ ମଦ୍ୟପାନ। ଧୂମପାନ ଛାଡ଼ିବା ପାଇଁ ସହାୟତା ଓ ମଦ୍ୟପାନର ସୁରକ୍ଷିତ ସୀମା ବିଷୟରେ ପଚାରନ୍ତୁ।
- ଚଳପ୍ରଚଳ। ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରକାର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସୁରକ୍ଷିତ ପଚାରନ୍ତୁ। ଆମର ବ୍ୟାୟାମ ଗାଇଡ୍ ରେ ଧାରଣା ଅଛି।
- ମୁଣ୍ଡ ସୁରକ୍ଷା। ସାଇକେଲ ଚଳାଇବା ଓ ସଂସ୍ପର୍ଶ ଖେଳ ପାଇଁ ହେଲ୍ମେଟ୍ ପିନ୍ଧନ୍ତୁ, ଏବଂ ପଡ଼ିବା ରୋକିବା ବିଷୟରେ ପଚାରନ୍ତୁ।
- ସମ୍ପର୍କରେ ରହିବା। ଅନ୍ୟ ଲୋକଙ୍କ ସହ ସମୟ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଜୀବନର ଅଂଶ। ଆମର ସାମାଜିକ ସମ୍ପର୍କ ଗାଇଡ୍, ଏବଂ ନିଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ।
ଔଷଧ, ଖାଦ୍ୟ, ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ, ଉପବାସ କିମ୍ବା ବ୍ୟାୟାମ ବଦଳାଇବା ପୂର୍ବରୁ, ପ୍ରଥମେ ଆପଣଙ୍କ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ, ବିଶେଷକରି ଆପଣଙ୍କୁ ହୃଦ୍ରୋଗ, ମଧୁମେହ, ପଡ଼ିଯିବାର ଇତିହାସ ଥିଲେ, କିମ୍ବା ଆପଣ ଆଗରୁ ଡିମେନ୍ସିଆ ସହ ବଞ୍ଚୁଥିଲେ।
ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ
ଆପଣ ନିଜଠାରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କାହାଠାରେ ସ୍ମୃତି କିମ୍ବା ଚିନ୍ତାରେ ବଦଳ ଦେଖିଲେ ଯାହା ଆପଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତିତ କରେ, ଏକ ସାକ୍ଷାତ୍ ସ୍ଥିର କରନ୍ତୁ। NIA କହେ ଯେ ସ୍ମୃତି ସମସ୍ୟାର ଅନ୍ୟ କାରଣ ହୋଇପାରେ, ଯେପରି ଔଷଧର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା, ଥାଇରଏଡ୍ ସମସ୍ୟା, ଅବସାଦ କିମ୍ବା କମ୍ ଭିଟାମିନ୍ B12, ଏବଂ କାରଣର ଚିକିତ୍ସା ହେଲେ ଏଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ସମସ୍ୟା ଚାଲିଯାଏ। ଆମର ସତର୍କ ଚିହ୍ନ ଗାଇଡ୍ କ’ଣ ଖୋଜିବେ ବୁଝାଏ।
ହଠାତ୍ ବଦଳ ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ସହାୟତା ନିଅନ୍ତୁ: ହଠାତ୍ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଗୋଟିଏ ପାଖରେ ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା ଅବଶତା, କଥା କହିବାରେ କଷ୍ଟ, କିମ୍ବା ପ୍ରବଳ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଜରୁରୀକାଳୀନ ଅବସ୍ଥାର ସଙ୍କେତ ହୋଇପାରେ। ଆପଣଙ୍କ ସ୍ଥାନୀୟ ଜରୁରୀକାଳୀନ ନମ୍ବରକୁ ଫୋନ୍ କରନ୍ତୁ (ଭାରତରେ 112)।
Golden Moments କେଉଁଠି ଫିଟ୍ ହୁଏ
Golden Moments ସରଳ ମିଳିତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ତିଆରି କରେ, ଯେପରି କଥାବାର୍ତ୍ତା କାର୍ଡ, ଛବି ବିଙ୍ଗୋ ଏବଂ ଏକ ଶାନ୍ତ ଶ୍ୱାସ ବିରତି। ଏଗୁଡ଼ିକ ଆନନ୍ଦ ଓ ଏକାଠି ସମୟ ପାଇଁ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଚିକିତ୍ସା ନୁହେଁ, ଏବଂ ଏଗୁଡ଼ିକ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ କି ମନ୍ଥର କରେ ନାହିଁ।
ସାଧାରଣ ପ୍ରଶ୍ନ
ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକାଯାଇପାରେ କି?
କୌଣସି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ପାଇଁ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକିବାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣିତ ଉପାୟ ନାହିଁ। ଗବେଷଣା ସୂଚାଏ ଯେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ଚିକିତ୍ସା ନହୋଇଥିବା ଶୁଣିବା ଶକ୍ତି କମିବା ଓ ଧୂମପାନ ଭଳି କିଛି ବିପଦ କମାଇବା ଦ୍ୱାରା ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ଡିମେନ୍ସିଆର ସମ୍ଭାବନା କମିପାରେ କିମ୍ବା ଏହା ଆରମ୍ଭ ହେବାକୁ ବିଳମ୍ବ ହୋଇପାରେ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ଭାବନା, ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ନୁହେଁ।
Lancet କମିଶନ୍ର 45% ସଂଖ୍ୟାର ଅର୍ଥ କ’ଣ?
2024 Lancet କମିଶନ୍ ଅନୁମାନ କଲା ଯେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରାୟ 45% ଡିମେନ୍ସିଆ ମାମଲା 14ଟି ବିପଦ କାରକ ସହ ଜଡ଼ିତ ଯାହାକୁ ତତ୍ତ୍ୱଗତ ଭାବରେ ବଦଳାଯାଇପାରିବ। ଏହି ଅନୁମାନ ଧରେ ଯେ ସେହି କାରକଗୁଡ଼ିକ ଡିମେନ୍ସିଆର କାରଣ, ଏବଂ ଲେଖକମାନେ କହନ୍ତି ଯେ କିଛି ସମ୍ପର୍କ କେବଳ ଆଂଶିକ କାରଣାତ୍ମକ ହୋଇପାରେ। ଏହା ସମଗ୍ର ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ ଏବଂ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିର ବିପଦ କହେ ନାହିଁ।
ମୋ ପିତାମାତାଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀ ସୁସ୍ଥ ଥିଲା, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ଡିମେନ୍ସିଆ କାହିଁକି ହେଲା?
ବୟସ, ଜିନ୍ ଓ କେହି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିପାରୁନଥିବା ଅନେକ କାରକ ଡିମେନ୍ସିଆରେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ନିଅନ୍ତି। Lancet କମିଶନ୍ର ଲେଖକମାନେ କହନ୍ତି ଯେ ଜନସଂଖ୍ୟାରେ ବିପଦ କମାଇବା ଦ୍ୱାରା କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ଡିମେନ୍ସିଆରୁ ବଞ୍ଚିବେ ବୋଲି ନିଶ୍ଚିତ ହୁଏ ନାହିଁ। ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ ଏହାର ସଙ୍କେତ ନୁହେଁ ଯେ କେହି ବିଫଳ ହୋଇଛନ୍ତି।
65 ବର୍ଷ ପରେ ଡିମେନ୍ସିଆର ବିପଦ କମାଇବା କ’ଣ ବହୁତ ବିଳମ୍ବ?
Lancet କମିଶନ୍ କହେ ଯେ ବିପଦ କମାଇବା ପାଇଁ କେବେ ବି ବହୁତ ଶୀଘ୍ର କିମ୍ବା ବହୁତ ବିଳମ୍ବ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରମାଣ ମଧ୍ୟ ବୟସ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଶୁଣିବା ଓ ଦେଖିବା ସମସ୍ୟାର ଚିକିତ୍ସା, ସକ୍ରିୟ ରହିବା ଓ ଲୋକଙ୍କ ସହ ସଂପର୍କ ରଖିବା ହେଉଛି ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିବା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନର ପଦକ୍ଷେପର ଉଦାହରଣ। ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ କ’ଣ ଉପଯୁକ୍ତ ସେ ବିଷୟରେ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ କଥା ହୁଅନ୍ତୁ।
ମସ୍ତିଷ୍କ ଖେଳ କିମ୍ବା ବିଶେଷ ଖାଦ୍ୟ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ କି?
କୌଣସି ଖେଳ, ଖାଦ୍ୟ, ସପ୍ଲିମେଣ୍ଟ କିମ୍ବା ଡାଏଟ୍ ଡିମେନ୍ସିଆକୁ ରୋକେ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ। MIND ଡାଏଟ୍ର ଏକ ତିନି ବର୍ଷର ପରୀକ୍ଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଡାଏଟ୍ ତୁଳନାରେ ଚିନ୍ତାରେ କୌଣସି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପାର୍ଥକ୍ୟ ପାଇଲା ନାହିଁ, ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ମସ୍ତିଷ୍କ-ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଆପ୍ ଗବେଷଣା ପରୀକ୍ଷଣରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇଥିବା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇନାହିଁ।
ସୂତ୍ର
ଏହି ପୃଷ୍ଠା ଯେଉଁ ସଂସ୍ଥା ଓ ଅଧ୍ୟୟନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଲିଙ୍କ୍ ଆମେ ଦେଇଛୁ। ପୃଷ୍ଠା ଅପଡେଟ୍ ହେବା ସମୟରେ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା।
- Dementia prevention, intervention, and care: 2024 report of the Lancet standing Commission · The Lancet
- Nearly half of dementia cases could be prevented or delayed by tackling 14 risk factors · University College London
- Preventing Alzheimer's Disease: What Do We Know? · National Institute on Aging
- What Causes Alzheimer's Disease? · National Institute on Aging
- Memory Problems, Forgetfulness, and Aging · National Institute on Aging
- A 2 year multidomain intervention of diet, exercise, cognitive training, and vascular risk monitoring versus control to prevent cognitive decline in at-risk elderly people (FINGER): a randomised controlled trial · The Lancet (via PubMed)
- Structured vs Self-Guided Multidomain Lifestyle Interventions for Global Cognitive Function: The US POINTER Randomized Clinical Trial · JAMA (via PubMed)
- Effect of Intensive vs Standard Blood Pressure Control on Probable Dementia: A Randomized Clinical Trial (SPRINT MIND) · JAMA (via PubMed)
- Multi-domain interventions for the prevention of dementia and cognitive decline · Cochrane Database of Systematic Reviews (via PubMed)