थोडक्यात उत्तर
डिमेन्शिया असलेल्या पुरुषासाठी सर्वोत्तम उपक्रम त्याच्या स्वतःच्या आयुष्यातून येतात: त्याने केलेले काम, त्याला आवडलेले छंद आणि त्याच्या रोजच्या सवयी. पूर्वी कार्यालयात काम करणाऱ्याला कागद वेगळे करायला आवडेल, मेकॅनिकला स्वच्छ हत्यारे हाताळायला आवडतील, आणि खेळाच्या चाहत्याला जुना सामना पाहायला आवडेल. आवडीनिवडी माणसागणिक वेगळ्या असतात, म्हणून लिंगापासून नव्हे, तर व्यक्तीपासून सुरुवात करा.
- या पुरुषाच्या स्वतःच्या इतिहासापासून सुरुवात करा: त्याची नोकरी, त्याचे छंद, त्याच्या सवयी आणि त्याला कशाचा अभिमान वाटायचा.
- खऱ्या उद्देशाची कामे, जसे की खिळे-स्क्रू वेगळे करणे, गाडी धुणे किंवा लाकूड घासणे, ही वर्गासारख्या वाटणाऱ्या उपक्रमांपेक्षा अनेकदा जास्त आवडतात.
- प्रत्येक पुरुषाला हत्यारे किंवा खेळ आवडत नाहीत. अनेकांना स्वयंपाक, संगीत, बागकाम, कला किंवा इतरांची काळजी घेणे आवडते. विचारा, निरीक्षण करा आणि त्याच्या पावलावर पाऊल टाका.
- कामासारखी कामे सुरक्षित करण्यासाठी धारदार हत्यारे काढून टाका आणि देखरेख ठेवा, आणि क्षमता बदलतात तशी ती सोपी करा.
- नाही म्हणण्याची मुभा आहे. नेमून दिलेले काम नव्हे, तर भूमिका सुचवा, आणि दुसऱ्या दिवशी पुन्हा प्रयत्न करा.
या पानावर (8 विभाग)
लोक अनेकदा “डिमेन्शिया असलेल्या पुरुषांसाठी उपक्रम” असे शोधतात, कारण नेहमीच्या सूचना आपल्या आयुष्यातील पुरुषाला साजेशा वाटत नाहीत. ही काळजी रास्त आहे. पण उत्तर “पुरुषी” उपक्रमांची यादी नाही. उत्तर म्हणजे या विशिष्ट पुरुषापासून सुरुवात करणे: तो उपजीविकेसाठी काय करत होता, सुट्टीचे दिवस कसे घालवत होता, आणि कशामुळे त्याला उपयोगी वाटत होते. आवडीनिवडी प्रत्येकासाठी वेगळ्या असतात. अनेक पुरुषांना स्वयंपाक, बागकाम, चित्रकला किंवा गाणे आवडते, आणि अनेक स्त्रियांना गाड्या आणि खेळ आवडतात.
त्यांना खरोखर आवडतील असे उपक्रम मी कसे शोधू?
त्यांच्या जीवनकथेपासून सुरुवात करा. Alzheimer’s Association व्यक्तीच्या आवडीनिवडी, बलस्थाने आणि रुची, आणि तो आपला दिवस कसा आखायचा, यांभोवती दैनंदिन योजना बनवण्याचे सुचवते. स्वतःला विचारा:
- त्यांचे काम काय होते? कार्यालय, शेती, कारखाना, व्यवसाय, लष्कर, विक्री, शिकवणे, वाहन चालवणे, घर?
- मोकळ्या वेळेत ते काय करत? मासेमारी, पत्ते, सुतारकाम, खेळ, भक्ती, संगीत, स्वयंपाक, गॅरेजमधली गाडी?
- त्यांच्या सवयी काय होत्या? रोज सकाळी चहा आणि वर्तमानपत्र? हवामान पाहणे? शनिवारी गाडी धुणे?
- ते अजूनही स्वतःहून काय सुरू करतात? संस्था नमूद करते की व्यक्ती न सांगता काही कामे सुरू करत असेल, जसे की फरशी झाडणे, तर ती कामे दिनचर्येचा भाग होऊ शकतात.
- ते कशापासून दूर राहतात? काही जणांना खेळ पाहायला आवडतात; इतरांना त्याचा वेग आणि आवाज त्रासदायक वाटतो. ते केव्हा आनंदी, चिंताग्रस्त किंवा चिडलेले दिसतात ते लक्षात घ्या.
कुटुंबीय आणि जुन्या मित्रांशीही बोला. रोजच्या जीवनातून फिके झालेले छंद त्यांच्या लक्षात असू शकतात.
पूर्वीच्या कामावर आधारित उपक्रमांच्या कल्पना
Alzheimer’s Association एक स्पष्ट उदाहरण देते: पूर्वी कार्यालयात काम केलेल्या व्यक्तीला नाणी ठेवण्याच्या डब्यात लावणे, पाठवायची पत्रे जुळवायला मदत करणे किंवा करायच्या कामांची यादी बनवणे अशी लावालाव करण्याची कामे आवडू शकतात, तर पूर्वीच्या शेतकऱ्याला किंवा बागकाम करणाऱ्याला अंगणात काम करायला आवडू शकते. हीच कल्पना अनेक व्यवसायांना लागू होते.
| पूर्वीचे काम | उपक्रमांच्या कल्पना | सोपी आवृत्ती |
|---|---|---|
| कार्यालय किंवा व्यवसाय | कागद फाइलमध्ये लावणे, लिफाफ्यांवर शिक्का मारणे, यादी तपासणे, टेबलाचा खण आवरणे | लिफाफ्यांची चवड रचणे; पेपर क्लिप डब्यात ठेवणे |
| कारागीर किंवा मेकॅनिक | स्वच्छ नट, बोल्ट आणि वॉशर वेगळे करणे; मोठे बोल्ट हाताने आवळणे; हत्यारांच्या कॅटलॉग पाहणे | आकारानुसार दोन वाट्यांत वेगळे करणे |
| शेती किंवा बागकाम | पाणी घालणे, रोपे कुंडीत लावणे, पाने गोळा करणे, बाग पाहणे | आपण काम करताना बाहेर बसणे; बियांची पाकिटे हातात धरणे |
| लष्कर | बूट पॉलिश करणे, खण नीट लावणे, आवडत असतील तर सेवेच्या काळातले फोटो पाहणे | त्या काळातले संगीत ऐकणे |
| विक्री किंवा ग्राहकसेवा | पाहुण्यांचे स्वागत करणे, खाऊ वाटणे, कूपन वेगळे करणे | नमस्कार करायला दाराजवळ बसणे |
| शिकवणे | मोठ्याने वाचणे, पुस्तके लावणे, चित्रे विषयानुसार वेगळी करणे | चित्रांचे पुस्तक एकत्र पाहणे |
| वाहन चालवणे किंवा वाहतूक | नकाशे किंवा जुनी गाड्यांची मासिके पाहणे, गाडी धुणे | ओसरीवरून जाणाऱ्या गाड्या पाहणे |
| घर आणि कुटुंब | कपड्यांच्या घड्या घालणे, ताट मांडणे, जेवणात मदत करणे | नॅपकिन्स सपाट करणे; ढवळणे |
लष्करी सेवेसारख्या काही आठवणी तीव्र भावना जागवू शकतात. त्यांच्या पावलावर पाऊल टाका, भूतकाळाबद्दलचे बोलणे सकारात्मक ठेवा, आणि ते अस्वस्थ दिसले तर हळूच विषय बदला.
छंदांवर आधारित उपक्रमांच्या कल्पना
- सुतारकाम. गुळगुळीत लाकडाचा ठोकळा घासणे किंवा पक्ष्यांच्या घराची किट रंगवणे. Alzheimer’s Association कार्यशाळेतून धोकादायक साहित्य आणि हत्यारे काढून टाकण्याचे सुचवते, म्हणजे घासण्यासारखा उपक्रम आनंददायी आणि सुरक्षित होऊ शकतो.
- मासेमारी. गळ काढून टाकलेली मासेमारीच्या साहित्याची पेटी लावणे, मासेमारीची मासिके पाहणे, किंवा एकत्र तळ्याकाठी बसणे.
- गाड्या. गाडी धुणे, क्रोम चमकवणे, जुन्या गाड्यांचे फोटो पाहणे, किंवा प्रवासी म्हणून फिरायला जाणे.
- खेळ. जुना सामना किंवा त्याचे ठळक क्षण पाहणे, मऊ चेंडू फेकणे, गालिच्यावर गोल्फचे चेंडू होलमध्ये टाकणे, किंवा खेळाडूंची कार्डे वेगळी करणे.
- पत्ते आणि खेळ. ओळखीच्या पत्त्यांच्या खेळाचा एक साधा डाव, डोमिनो, किंवा जोडी शोधण्यासाठी पत्ते उलटणे. ते निवांत ठेवा आणि गुण मोजणे सोडून द्या.
- संगीत. किशोरवयातील आणि विशीतील गाणी, आवडता गायकवृंद, किंवा एखादे भजन. आमचे संगीत उपक्रम मार्गदर्शक पाहा.
- स्वयंपाक आणि भाजणे. भाज्या धुणे, रस्सा ढवळणे, पदार्थांना आकार देणे, किंवा आपण शिजवत असताना त्यांनी आपली खास पाककृती कशी बनवली ते सांगणे.
- वर्तमानपत्र. Alzheimer’s Association नमूद करते की ज्या व्यक्तीने नेहमी वर्तमानपत्र वाचले तिला ते अजूनही आवडू शकते, भले मजकूर पूर्ण समजत नसला तरी. चहा आणि वर्तमानपत्र सकाळचा भाग राहू शकतात.
- बांधकाम. मोठ्या तुकड्यांच्या मॉडेल किट किंवा प्रौढांसाठीचे साधे जोडणीचे संच. पकडायला सोपे तुकडे निवडा.
- एखाद्याची काळजी घेणे. पाळीव प्राण्याला खायला घालणे, पक्ष्यांसाठी दाणे ठेवणे, किंवा झाडांना पाणी देणे. NIA पाळीव प्राण्याला खाऊ घालणे, त्याची निगा राखणे किंवा त्याला फिरवणे हे लोकांना आवडू शकणाऱ्या उपक्रमांमध्ये गणते.
उपक्रम वेळ घालवण्याचे निरर्थक काम न वाटता कसा सुचवावा?
तो खऱ्या मदतीसारखा मांडा. Alzheimer’s Association “कृपया मला मदत कराल का?” असे विचारण्याचे आणि कामांना उद्देशाशी जोडण्याचे सुचवते. तुलना करा:
- “हे बोल्ट वेगळे करायचे का?” (परीक्षेसारखे वाटते)
- “मी हार्डवेअरची मिश्र पिशवी आणली आहे आणि कपाट दुरुस्त करण्यापूर्वी हे वेगळे करायचे आहे. मला हात द्याल का?” (कामासारखे वाटते)
इतर सूचना:
- प्रौढांसाठीचे साहित्य वापरा. धार काढलेली खरी हत्यारे, खरे कॅटलॉग, खरे लिफाफे.
- शेजारी बसून काम करा. एका कामावर दोन माणसे म्हणजे सोबत. एकाने दुसऱ्याला पाहणे म्हणजे देखरेख.
- चूक काढू नका. बोल्ट चुकीच्या वाटीत गेले तर राहू द्या. एकत्र घालवलेला वेळ आणि उपयोगी असल्याची भावना हे महत्त्वाचे.
- त्यांना सुरुवात करायला मदत करा. Alzheimer’s Association नमूद करते की अनेकांना अजूनही काम करण्याची इच्छा असते, पण ते आखून सुरू करण्यात अडचण येते. पहिले एकत्र करा.
परिस्थिती बदलते तसे मी कसे जुळवावे?
डिमेन्शिया पुढे सरकतो तसे Alzheimer’s Association सोपी, जास्त पुनरावृत्तीची कामे आणायला आणि व्यक्ती कमी सक्रिय भूमिका घेईल यासाठी तयार राहायला सुचवते. पूर्वी इंजिन पुन्हा जोडणाऱ्या पुरुषाला आता स्वच्छ पाना हातात धरून गाड्यांबद्दल बोलणे, किंवा आपल्याला काम करताना पाहणे आवडू शकते. पाहणे हा सहभागच आहे.
त्यांना एखाद्या गोष्टीत उच्च कौशल्य असेल, तर त्यांच्या जुन्या कलेपेक्षा संबंधित उपक्रम जास्त बरा वाटू शकतो. संस्था नमूद करते की व्यावसायिक चित्रकाराला आपल्या कामातील बदलांनी निराशा येऊ शकते, तर हौशी व्यक्तीला नवीन वाट आवडू शकते. तेच निष्णात सुताराबद्दलही खरे आहे.
कामासारख्या कामांतील सुरक्षितता
- विजेची हत्यारे, पाती, खिळे आणि टोकदार स्क्रू काढून टाका.
- पेंट थिनर, पेट्रोल आणि रसायने कुलूपबंद ठेवा.
- ते आता गाडी चालवत नसतील तर गाडीच्या चाव्या नजरेआड ठेवा.
- कार्यशाळा आणि अंगणातील सर्व कामांवर देखरेख ठेवा.
- गिळता येणार नाहीत असे मोठे तुकडे निवडा.
त्यांनी नाही म्हटले तर?
त्याचा आदर करा. नाही म्हणण्याचा अर्थ काम खूप अवघड, खूप बालिश किंवा आज योग्य नाही असा असू शकतो. Alzheimer’s Association जबरदस्ती न करण्याचा इशारा देते. वेगळे काम, वेगळी वेळ करून पाहा, किंवा फक्त एकत्र बसा. ते नाही म्हणतात तेव्हा काय करावे पाहा.
साजेसे खेळ आणि गप्पा
म्हण पूर्ण करा ओळखीच्या म्हणी वापरते आणि गप्पांकडे नेते. गप्पांची कार्डे मध्ये विषयानुसार खुले, परीक्षा नसलेले प्रश्न आहेत, जे कामाबद्दल आणि छंदांबद्दलच्या गोष्टी उघडू शकतात. चित्र कोडे तुकडे बदलताना संपूर्ण चित्र दिसत ठेवते, आणि मोठ्या अक्षरातील मोठ्या अक्षरातील शब्द शोध छापून स्वयंपाकघरातल्या टेबलावर पेनाने सोडवता येतो. त्यांना न तपासता त्यांच्या भूतकाळाबद्दल बोलण्याच्या पद्धतींसाठी आमचे जुन्या आठवणींचे मार्गदर्शक पाहा.
नेहमीचे प्रश्न
डिमेन्शिया असलेल्या पुरुषांना कोणते उपक्रम आवडतात?
एकच यादी नाही, कारण पुरुषांच्या आवडीही इतर कोणाच्याही इतक्याच वेगवेगळ्या असतात. चांगली सुरुवात म्हणजे त्यांच्या पूर्वीच्या कामाशी जोडलेली कामे, जसे की कागद लावणे किंवा नट-बोल्ट वेगळे करणे, तसेच त्यांना आवडलेले छंद, जसे की मासेमारी, गाड्या, संगीत, स्वयंपाक किंवा खेळ. ते स्वतःहून काय करतात ते पाहा आणि त्यावर आधार घ्या.
माझे वडील गटातील उपक्रमांना नकार देतात. मी काय करू?
अनेक जण, पुरुष आणि स्त्रिया दोघेही, वर्गासारखे वाटणारे किंवा बालिश वाटणारे उपक्रम नाकारतात. त्याऐवजी एखादे काम सुचवून पाहा: "हे वेगळे करायला मला मदत कराल का?" मोठ्या खोलीपेक्षा लहान गट किंवा एकास एक वेळही जास्त सोयीचा वाटू शकतो.
त्यांना हत्यारे वापरू देणे सुरक्षित आहे का?
फक्त देखरेखीखाली आणि सुरक्षित हत्यारांसह. विजेची हत्यारे, पाती आणि कोणतीही धारदार वस्तू काढून टाका, आणि लाकडाचा ठोकळा घासणे, स्वच्छ हार्डवेअर वेगळे करणे किंवा मोठे बोल्ट हाताने आवळणे अशी कामे सुचवा. Alzheimer's Association कार्यशाळेतून धोकादायक वस्तू काढून टाकण्याचे सुचवते, म्हणजे घासण्यासारखे काम अजूनही सुरक्षितपणे आनंदाने करता येते.
ते व्यावसायिक होते. साधी कामे त्यांना अपमानास्पद वाटतील का?
ती वेळ घालवण्याचे निरर्थक काम म्हणून सादर केली तर वाटू शकतात. काम खऱ्या मदतीसारखे मांडा, प्रौढांसाठीचे साहित्य वापरा, आणि त्यांच्या पूर्वीच्या भूमिकेशी जवळचे काहीतरी निवडा, जसे की यादी तपासणे, फाइल लावणे किंवा पाठवायची पत्रे जुळवायला मदत करणे. त्यांना एखाद्या गोष्टीत उच्च कौशल्य असेल, तर संबंधित पण वेगळा उपक्रम तुलना केल्यासारखा कमी वाटू शकतो.
स्रोत
हे पान ज्या संस्था आणि अभ्यासांवर आधारित आहे, त्यांच्या लिंक आम्ही देतो. पान अद्ययावत करताना प्रत्येक स्रोत तपासला होता.
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging