Доцца жоп ло .
Деменци йолу стагах лаьтта дарбанаш хьакха цуьнан шен дахарах: шен бизнес, шен хобби а, шен дийнатехан бакъонаш. Офисан бедар кехаташ тIехьа долу стаг кехаташ цхьаьна туьйсу, механик тоьмарш тIехьа долу стаг тоьмарш цхьаьна туьйсу, спортан безам долу стаг хьаьнан довзарш хьамш. Стагаш дитарна безаме долу дарбанаш хийцина, цуьнан пол ца лаьтта, ах цунна хьакха.
- Хьакха цуьнан шен кхетам: цуьнан болх, хобби, бакъонаш а, цуьнан ойланаш а.
- Дарбанаш шен дагара маьIна долу, масала кепан тоьмарш къастор, машина ювор я доска кечьор, хьакха безаме бу, цу дарбанаш класса тIехьа долу дарбанаш ца.
- Шен стаг бен тоьмаш я спорт безам ца долу. Хьакха стагаш хьакха, музыка, кхеташ, сурт а, цхьаьна кхеташ а безам бу. Цуьнан хьалхара дийцар хьаьжча, цуьнан дахарах кхиамдар дарба хьакха.
- Болх-дарба безаме тIехьа дарбанаш ма-дийнатехан хьакхаш ца туьйсу хьо хьалха бу, цуьнан ойлане кхетам дитарна доьзна, масала безаме дарбанаш тIехьа тIаьхьа.
- «Ца» ала хьакха бу. Цунна дарба хьоьгуш ца, дарба лакхара. Дийнатехан дарба дитар кхиамдар хьакха.
ХӀокху агӀон тӀехь (8 дакъош)
Адамаш деменци йолу стагашна дарбанаш хьаьжа, хIунда аьтто уьш хьакхаш дарбанаш дIадоьзна ца хилла. Хьо дика ойла бу. Амма жоп ма ду «стагийн» дарбанийн дийцар ца, а хьакха ду — иза стаг хьакха. Цуьнан болх, цуьнан шен кхиамах хьакха, хIунда цуьнан дахар хийцина, цуьнан ойла шен дакъа. Дарба хийцар адам дахьа бу. Адамаш кхеташ, сурт, музыка, цIа дахьа дарбаш безаме ду, стаг машинаш а, бейсбол а безаме хилла.
Хьакха дарбанаш, цуьнан безам бу
Дийцар цуьнан дахарах дуьйцучу деза. Alzheimer’s Association кхеташ дийцар дахьа дийнатехан план цуьнан безаме, ца-безаме, хьалха дахар кхетам, цуьнан дийнатехан дахар хийцина кхиамах хьакха. Хьо ойла яло:
- Цуьнан болх мила ву? Офис, ферма, завод, хьоьгу, армин, маркетинг, кхетаран, машина дахар, цуьнан цIа?
- Цуьнан хобби мила ву? Балцар, карта, кIепе, спорт, цIа, музыка, кху хан, машина гаражехь?
- Цуьнан бакъонаш мила ду? Йолу ювер кофе, газет? Хан ахь хьаьжар? Шарахь машина ювор?
- Цхьа ма-дарба а дохкуш ахь ца дохьа? Alzheimer’s Association кхеташ: стаг шен дарба ца дохьа, масала ювор, хийцина дарба бакъонаш тIехьа хилла.
- Мила дарба тIехьа ца хилла? Цхьаьна спорт тоха безам бу, цхьаьна ас хийцина я тIаьхьа ца хилла. Цуьнан безам, мила я дохкуш ца хилла, хьо тIехьа гIо.
Цуьнан кхеташ, дешаш я цуьнан тийна хьакха дарба тIехьа, сан лел кечам бу.
Шен бизнес тIехьа дарбанаш
Alzheimer’s Association хьакха дика дешнаш: офисан бедар кехаташ тIехьа дарбанаш туьйсу, масала коьрта я хьалха даьха, кехаташ «тIе тIаьхьа» хьахо, я ферма бедар цIа дарба хьакха. Ма бараман болхан дарбанаш дагадаха.
| Шен болх | Дарбанан идеяш | ТIаьхьарчу версе |
|---|---|---|
| Офис я бизнес | Кехаташ папкешка, конверташ тIе тIаьхьа, список хьакха, стол юкъ дакъа | Конверташ тIе тIаьхьа; кехат кIоргIаш коробкешка |
| Тоьмар я механик | Чистый тоьмарш, болташ, шайбаш къастор; болташ хьехан тIе тIехьа; тоьмарш каталогаш хьакха | Дакъа къастор, ши шаьш |
| Ферма я цIа | Ювор, сад шиллор, сахьа, сад хьаьжар | Цхьаьна цIа тIехьа доьхка; туьйсу хьоьгу |
| Армин | Банташ дийцар, цIеран стол хьакха, хан хьаьжар хьо сурта, безаме хилла | Цхьаьна дахарх музыка тIе |
| Маркетинг я хьо кхетам | Адамаш хьакха, хьоьгу хьоьгу, купон къастор | Дешка хьалха дIаоьхьа, салам ала |
| Кхетар | Дешна, книгаш хьакха, сурташ тема тIехьа къастор | Цхьаьна сурт книга тIе ас |
| Машина я транспорт | Карташ я кхеташ машинаш журналш, машина ювор | ТIаьхьа хьоьгу машинаш шилар |
| Цуьнан цIа, дахар | Кхетар туьйсу, дарба шира, цхьаьна дохкар | Салфетки тайкхаш; кIоргIаш йоьгIар |
Армин тIехьа ойланаш кхеташ дацар. Цуьнан бакъонаш хьакха, дийцар дика кхиамдар дIа, хIунда цуьнан ойланаш тIаьхьа тIехьа.
Хобби тIехьа дарбанаш
- Тоьмар дарба. Дика дакъа хьакха я сурт ала. Alzheimer’s Association хьакха, стаг шира дарба хьакха.
- Балцар. Балцаран куьйгал къастор, журналш хьакха, я хьоьгу шаьш тIе.
- Машина. Машина ювор, хром ювор, классикан машинаш сурташ хьакха, я хьо пассажир хилла.
- Спорт. Классикан тоха я хайзар хьакха, жима мяч тоха, гольф мяч ковр тIе, бейсбол карташ къастор.
- Карта а, игра а. Цхьа хьоьгу карта, домино, я карта къастор. Цхьаьна дарба, балх ца дохьа.
- Музыка. Цуьнан кхетамах, цуьнан безаме ансамбль я хьакха дешнаш. Хьо музыкан дарбанийн гайд хьаьжа.
- Ювор а, кIоргIаш а. Бистаяш ювор, соус тIе, бургерш шаьш, цуьнан чили кIоргIа дуьйцар, хьо кIоргIа дайна.
- Газет. Alzheimer’s Association кхеташ: стаг ма-газет дакъа хьакха, амма цуьнан шен дакъа ца хилла хьо. Кофе, газет дахар тIехьа, йоьхIа ган хьо.
- Тоьмар хьакха. Стагашна жима дакъа хьакха ма-тоьмарш. Ахь хьакха дакъа, цуьнан кепан дакъа.
- Цхьа ма-хьакха. Хьо тIехьа дарба, ма-хьакха тIе гIо. NIA кхеташ: кхетар, ювор я хьо таIар хьакха безаме дарбанаш.
Дарба болх ца хьакха, хIинца кхиамдар хьакха
Дарба хьакха реална кхиам дIа. Alzheimer’s Association кхеташ: «Хьо сан хьалха дIаоьхьа ас?» хьакха, дарба дахар тIехьа хьакха. Хьо дешнаш хьаьжа:
- «Ахь ма кехаташ къастош?» (тест хилла)
- «Сан шира кехаташ тоьмарш къастош хилла, сан шен шкаф тIе. Хьо дика дIа?» (дарба хилла)
Иза тIаьхьа дешнаш:
- Дакъа материалаш. Чистый тоьмарш, дакъа каталогаш, дакъа конверташ.
- Цхьаьна дарба. Ши адам цхьаьна дарба — цхьаьна дахар. Цхьа адам цхьа хьаьжар — тIаьхьа.
- Ца дакъа. Болташ цхьа кепан ца тIе, ца тIе. Хьо дарба дика хилла.
- Цуьнан тIаьхьа. Alzheimer’s Association кхеташ: хьоьгу адамаш шен дарба хьакха, амма хийцина. Хьо дарба тIехьа.
Хийцина ас, дарба хийцош ма ду
Деменци кхиамдар, Alzheimer’s Association кхеташ: дарбанаш даккхар хьакха, хийцина дарба, цхьаьна дарба дахар тIехьа. Стаг шен тоьмарш лаьттина цхьаьна шен кепар дIа, хIинца кхиамдар цхьаьна тоьмар тIе я ювор тIе хьаьжа. Ахь хьо дарба хьаьжар дарба хилла.
Цуьнан шен хьакха кхетам цхьаьна хьакхаш, шен кхетам тайнарш хьо цIа дарба кхиамах. Alzheimer’s Association кхеташ: профессионал художник шен хьакхаш хийцина, амма дарба хьакха художник хьакха. Тоьмар хьакха дарба хьакха.
Болх-дарбанийн безаме
- Тоьмарш, туьсарш, шайбаш, шурш тIе тIехьа доьхка.
- Растворитель, бензин, химийн кепанаш цхьаьна дохка.
- Машинан ачкаш, хьо ма тIе хьо, хIунда ас ца туьйсу.
- Барамах дарба хьо хьаьжа.
- Жима дакъа ца туьйсу хьо.
Хьо «ца» ма-аллахь ас?
Цуьнан ца дахьа. «Ца» ала кхеташ: дарба хьоьгуш, хийцина я шен хан кхиамдар ца. Alzheimer’s Association кхеташ: ца хьакха дарба. Цхьа дарба, цхьа хан я цхьаьна хьоьгуш хилла. Гайд хьо «ца» аллахь хIинца хьаьжа.
Игра а, дувцар а, цуьнан безаме бу
Finish the Saying — англисан хьакха ц1ердошт, Америкин дешнаш. Conversation Cards — хьакха дешнаш тема тIехьа, тест ца, дувцар хьакха. Picture Puzzle — сурт дика хилла, пазлаш хийцина. Жима Word Search — печатан, хьо кIоргIа дешка тIе каландар. Цуьнан хьалха дахарах дувцар, ца тест, хьо reminiscence гайд хьаьжа.
Юкъара хаттарш .
Деменци йолу стагаш мила дарбанаш безам бу?
Цхьа дарбанийн дийцар дакъа ца лаьтта, хIунда аьтто стагийн безам адамийн безам кхиамах деза. Хьакха дарбанаш цуьнан бизнес тIехьа долу дарбанаш ю, масала кехаташ къастор я бедарш цхьаьна туьйсу, хобби тIехьа долу дарбанаш ю: балцар, машинаш, музыка, кхеташ я спорт. Хьайна ца дахьа мила дарба дитарна хьакха дарбанаш хьакха.
Сан дада группан дарбанашка ца догIу. Хьо мила дарба хьакха ас?
Иш адам, стаг я цIийнаш, класса тIехьа долу я ца-сийлахь ойла долу дарбанаш ца догIу. Дарба хьакха ас безаме: «Хьо сан хьалха кехаташ къастор дIаоьхьа?». Цхьа жима группа я цхьаьна шена хьакха хьала дарба, къаста хьалха лакхара кIонт ца долу.
Ма цуьнан бакъонаш долу дарбанаш безам бу?
Хьо, къастор долу хьакха а, дарба безаме долу а хьакха. Дарба хийцар тIехьа долу тоьмаш, къастош я кепанаш ца хьакха, масала йодад тIехьа, тоьмарш ювох тIехьа тIаьхьа я тоьмарш шуй-зама тIехьа. Alzheimer's Association хьакха суьртаба хьакха, хьо къастор кепанаш ца хьакха ма дарбанаш ах безаме бу.
Цо уьш цуьнан болх хьакхаш бу. Ма дарба цунна ца ойла ду?
Цуьнан хьакхаш ца туьйсу ала, хьо дарба болх тIехьа хьакха. Дарба ал дарба, къастош кехаташ я болхаш хьакха, цуьнан хIунда болх меле хьо дарба хьакха, масала кехаташ тIехьа хьакха я файл дитар.
Хьостанаш
Оха ссылкаш йо хӀара агӀо тешна йолчу организацешна а, Ӏилманашна а. ХӀоранна а теллина агӀо карлаяьккхича.
- Activities · Alzheimer's Association
- Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
- Daily Care Plan · Alzheimer's Association
- Adapting Activities for People With Alzheimer's Disease · National Institute on Aging