Azumin Lokaci-Lokaci da Mantuwa: Abin da Bincike Yake Cewa

Azumin lokaci-lokaci (intermittent fasting), kamar cin abinci a cikin taga ta sa’o’i takwas kawai ko rage calories sosai kwana biyu a mako, yana samun kulawa sosai, kuma wasu labarai suna nuna cewa yana iya kare ƙwaƙwalwa. Idan kai babban mutum ne, ko kuna kula da mai rayuwa da mantuwa, ga abin da bincike yake nunawa a gaskiya, da dalilin da hankali yake da muhimmanci.

Wannan bayani ne na gabaɗaya, ba shawarar likita ba. Kada ku fara azumi, ko ku canza yadda wanda kuke kula da shi yake ci, ba tare da tattaunawa da likita ko ƙwararren mai ba da shawara kan abinci ba. Ku duba sanarwarmu ta likita.

Azumin lokaci-lokaci yana hana mantuwa?

Babu kyakkyawar shaida cewa azumin lokaci-lokaci yana hana ko rage mantuwa. National Institute on Aging (NIA) ta ce babu isasshiyar shaida don ba da shawarar kowane nau’in abincin rage calories ko azumi, kuma ana buƙatar koyo da yawa game da tasirinsu da amincinsu, musamman ga tsofaffi (NIA game da rage calories da azumi).

Dalilin da shaida take da ƙaranci haka

NIA tana ba da dalilai da dama:

• Yawancin bincike a kan dabbobi ne. Bincike a kan tsutsotsi, kuda, beraye da birai ya ba da sakamako mai ban sha’awa, amma waɗannan binciken ba lallai ba ne su shafi mutane. Ko a dabbobi, sakamako gauraye ne; a wasu nau’in berayen, rage calories ya ƙanƙanta rayuwa.
• Gwaje-gwajen mutane gajeru ne. Yawancinsu sun ɗauki makonni ko watanni kaɗan.
• Yawancin gwaje-gwajen mutane sun mai da hankali kan rage nauyi a manya masu kiba, ba kan ƙwaƙwalwa ko mantuwa ba.
• Ba kasafai ake saka tsofaffi ba. Gwaje-gwaje da yawa sun ɗauki mutane masu shekara 60 ko ƙasa.

Wata bita ta tsari ta 2026 ta duba azumin lokaci-lokaci a manya masu shekara 60 zuwa sama musamman. Ta gano cewa shaida a wannan rukunin shekaru har yanzu tana da ƙaranci, da ƙananan bincike, gajeriyar bibiya da tsare-tsare gauraye. Binciken tunani da ƙwaƙwalwa ya fito ne daga bincike ɗaya-ɗaya ba daga sakamakon gwaje-gwaje da aka haɗa ba. Bitar ta kuma ce wasu bincike sun haɗa taga mai ɗan gajeren lokaci ko azumi mai tsawo da sakamako mafi muni, kuma marubutan sun nemi a yi hankali ga tsofaffi (bita ta 2026 a Nutrients).

Wasu masu bincike suna ganin cewa sauyawar jiki zuwa ƙona kitse yayin azumi na iya shafar ƙwaƙwalwa, amma wannan har yanzu ka’ida ce da ake nazari. NIA ta ce kimiyyar ba ta da tabbas.

Mene ne haɗarin azumi ga tsofaffi?

Azumi ba gwaji ne mara lahani ba ga tsofaffi da yawa. Haɗarin da zai iya faruwa sun haɗa da:

• Rage nauyi ba da gangan ba. Cin ƙasa da abin da jiki yake buƙata na iya kawo rage nauyi da raunin tsoka, wanda zai iya sa mutum ya zama mai rauni.
• Rage tsoka da ƙashi. A gwajin shekaru biyu na rage calories a matasa da masu matsakaicin shekaru da NIA ta tallafa, mahalarta sun sami ɗan raguwar yawan ƙashi da nauyin jiki marar kitse.
• Ƙarancin sukarin jini tare da magungunan ciwon sukari. Masu shan insulin ko wasu magungunan ciwon sukari na iya samun sukarin jini ya faɗi ƙasa da kima idan sun tsallake ko sun jinkirta abinci, bisa ga National Institute of Diabetes and Digestive and Kidney Diseases. Ƙarancin sukarin jini na iya jawo jiri, ruɗewa da fushi.
• Rashin ruwa a jiki. Idan an tsallake abin sha tare da abinci, mutum na iya rasa ruwa a jiki.
• Jiri da faɗuwa. Mayo Clinic ta ce azumin lokaci-lokaci na iya sa mutane su ji gajiya da jiri sosai, kuma wataƙila ba tsari mai lafiya ba ne ga masu haɗarin raunin ƙashi da faɗuwa (Mayo Clinic game da azumin lokaci-lokaci).
• Wasu illoli. Mayo Clinic ta kuma lissafa ciwon kai, sauye-sauyen yanayin rai da rashin bayan gida, kuma ta ce akwai wasu shaida cewa azumi na sa’o’i 16 tare da taga ta cin abinci ta sa’o’i 8 na iya ƙara haɗarin cutar zuciya idan aka kwatanta da wasu taga na cin abinci. Wannan shaida ba ta tabbata ba.

Me ya sa cin isasshe shi ne babban abin damuwa a mantuwa?

Ga masu rayuwa da mantuwa, matsalar da aka saba ita ce samun abinci da abin sha isasshe, ba da yawa ba. Alzheimer’s Association ta bayyana cewa mutane a matakan tsakiya da na ƙarshe na iya jin zaɓukan abinci sun ɗaure musu kai, su manta da cin abinci, ko su ɗauka sun riga sun ci. Ta ƙara da cewa rashin abinci mai gina jiki na iya ƙara alamun hali da jawo asarar nauyi (Alzheimer’s Association game da abinci da cin abinci).

Alzheimer’s Society ta ce rashin cin isasshe na iya kawo rage nauyi, raunin tsoka, gajiya da rauni, wanda yake sa mutum ya fi rauni kuma bai iya murmurewa daga cututtuka ba (Alzheimer’s Society game da ci).

Saboda waɗannan dalilai, azumi ba shawara ce mai kyau ga mai rayuwa da mantuwa ba. Abincin da aka tsallake yana iya sauƙin zama abincin da aka rasa. Duk wani canji a yadda mai mantuwa yake ci ya kamata likitansa ko ƙwararren mai ba da shawara kan abinci ya jagorance shi.

Mene ne alamun gargaɗi na rashin cin abinci ko shan ruwa isasshe?

Ku lura da:

• Rage nauyi, ko tufafi suna sakewa.
• Barin abinci ko ƙin cin abinci, ko riƙe abinci a baki.
• Gajiya ko rauni.
• Rashin bayan gida, wanda zai iya haɗuwa da abinci da rashin ruwa a jiki.
• Alamun rashin ruwa a jiki. NIA ta lissafa bushewar baki, jiri, bugun zuciya mai sauri, da ganin abubuwan da babu su, wanda mantuwa kanta ma na iya haddasawa (NIA game da matsalolin lafiya na gama gari).

Rashin ci yana da dalilai da yawa: ciwon haƙora ko haƙoran roba masu sakewa, sababbin magunguna, baƙin ciki mai tsanani, rashin bayan gida, rage motsi, ko canje-canje a ɗanɗano da ƙamshi. Ku gaya wa likitan mutumin duk wata alama daga cikin waɗannan. Zai iya neman dalili kuma yana iya ba da shawarar ƙwararren mai ba da shawara kan abinci ko ƙari.

Yaya za ku taimaka wa mutum ya ci ya sha isasshe?

• Ku ba da ƙananan abinci da kayan ciye-ciye akai-akai, maimakon manyan abinci uku.
• Ku kawo abincin da yake so, kuma ku sassauta yayin da ɗanɗano yake canzawa. Abinci mai zaƙi na iya zama abin maraba idan ci ya yi ƙasa; ku tambayi likita ko akwai dalilan lafiya na iyakance sukari.
• Ku ajiye abin sha a kusa kuma ku ba da ƙananan kofuna a tsawon yini. Miya, ’ya’yan itace, da madara da aka gauraya da ’ya’yan itace ma suna ƙidaya.
• Ku ci tare idan za ku iya. Abinci dama ce ta zama tare, ba aiki da za a yi gaggawa ba.
• Ku gwada abincin da ake ɗauka da hannu, kamar sandwiches, yankin ’ya’yan itace ko guntun kaza, idan cokali da wuƙa sun yi wuya.

Jagorarmu ta abinci tana da ƙarin shawarwarin lokacin abinci. Taimakawa wajen shirya abinci ma na iya zama aikin tare mai daɗi; ku duba ayyukan gida.

Ku tattauna da likita

Kafin gwada kowane shirin azumi da kanku, ku tattauna da likitanku ko ƙwararren mai ba da shawara kan abinci, musamman idan kuna shan magungunan ciwon sukari ko hawan jini, kun rage nauyi kwanan nan, ko kun taɓa faɗuwa. Ga mai rayuwa da mantuwa, ku tambayi likitansa nawa ya kamata ya riƙa ci da sha a kowace rana, maimakon tambaya game da azumi.

Ku nemi taimakon likita na gaggawa idan akwai ruɗewa kwatsam, suma, ko alamun ƙarancin sukarin jini mai tsanani da ba sa gyaruwa da sauri.