Swivutiso ni tinhlamuselo
Tinhlamuselo ta kahle, to koma eka swivutiso leswi vatirheleri va vutisaka swinene.
Malunghana ni swiendlo
Hi swihi swiendlo leswi nga swinene eka munhu la nga na dementia?
Swiendlo leswi nga swinene i leswi tiveke, swi olovile naswona a swi na mpfilunganyeto. Leswi nga swinene hi leswi munhu a swi tsakelaka namuntlha. Ku kwetsa swifaniso hi ku vona swifaniso, ku hlamula, swivumbiwa swo olova, ku hetisa marito lama tivekaka, ku pena ni bingo ya swifaniso swi tirha swinene eka vanhu vo tala. Sivelani tinkarhi, mintlhontlho ni nchumu wun’wana lowu vonakaka tanihi nyeketo.
Xana swiendlo leswi swi mahala hi ntiyiso?
Ina. Mitlangelo hinkwayo ni tipepa leti printiwaka swi hi mahala, a ku na akhawunti, a ku tsarisa, a ku download kumbe swikombiso.
Ha yini ku nga ho mpimo, mabanga kumbe timere?
Mpimo ni nkarhi swi endla mitlangelo leyi tsakisaka swi va ntlhahlo, leyi nga tisa ku chava kumbe ku vilela. Hi khoma nkoka eka ku tsakela ni nkarhi wo tirhisana, leswaku ku nga ho nchumu lowu wu nga hluleki, naswona mi nga yima nkarhi wihi na wihi.
Swihlamuselo swihi swi tirha swinene?
Foni yihi na yihi, thebulete kumbe khomphyuta leyi nga ni browser ya sweswi. Thebulete leyi nga ekusuhi ni tafula, leyi nga ni xitendi, yi tlhela yi va yo olova eka vanhu vambirhi lava tlangelaka swin'we. Laptop leyi boxiweke eka TV yi tirha swinene eka mintlawa.
Hi nga tlangela hi tiphoto ta ndyangu wa hina?
Ina. Photo pairs yi endla mitlangelo ya ku fanisa hi tiphoto ta 2 ku ya eka 6 leti n'wina mi ti hlawulaka. Tiphoto ti tshama eka browser ya n'wina, a ti rhwexiwi kumbe ti hlayisiwi.
Mitlangelo ni vutirheri bya ku khathalela
Mitlangelo yi fanele ku tshama nkarhi wo yini?
Hi laha kaya swi tlula ku va timinete 10 ku ya eka 20, naswona minkarhi yin'wana timinete 2 i ku humelela. Languta swikombiso swa ku hlwa kumbe ku vilela, u yima loko swi ha tsakisa. A ku na nkarhi lowu lulameke.
Loko va nga lavi ku endla mitlangelo, ku ta endliwa yini?
Hlonipha ku ala, u ringeta nkarhi lowun'wani kumbe hi ndlela yo hambana. Ku ala swi nga humelela eka ku hlakarhala, vuvabyi, ku nga tivi swinene kumbe ku nga tsakeli hi nchumu. Languta xitsundzuxo xa hina xa leswi u nga swi endlaka loko va ala.
Ha yini mitlangelo yi fanele nkarhi wo hetelela wa dementia?
Ku olova ni swivono: ku yingisela musiki lowu va wu rhandzaka, ku hlwela voko hi mafutha, ku languta tiphoto swin'we, ku khoma khumbelo yo olova, ku tshama ehandle, kumbe mutlangelo lowu olovaka wa swifaniso ni munhu la tshamaka ekusuhi. Xitsundzuxo xa hina xa nkarhi wo hetelela xi na swikombiso swo tala swin'wana.
Ku na mitlangelo ya mintlawa eka xikhaya xa ku khathalela?
Ina. Picture bingo yi na tikhadi leti printiwaka ni munhu la vitanaka eka skrini, kutani Finish the saying ni Conversation cards swi tirha swinene loko swi hlayisiwa swi twale. Xitsundzuxo xa hina xa mintlawa xi vulavula hi ku kula ka mintlawa, ndhawu yo tshama ni ku khumbeka ka mitlangelo eka vanhu lava nga ni mimpfhuka yo hambana.
Impilo ya xinhala
Mitlangelo yi nga sivela kumbe yi hunguta dementia?
A ku na mitlangelo leyi kombisiweke leyi sivelaka dementia, naswona mitlangelo ya hina a yi endli xitshembiso xo tano. Ku tirhisana eka mintlawa ku nga kombisa ntsengo wo ringanyeta eka vanhu lava nga ni dementia ya wutsongo ku ya eka ya lowukulu, kambe leswi i swo hambana ni mutlangelo lowu sivelaka vuvabyi. Hi nyika mitlangelo ya ntsako ni ku tirhisana.
Xana dementia yi nga sivelwa?
Hi ku tiyisa a swi tiviki. Ku lavisisa ku hlanganisa swilo swa 14 swa impilo ni ndlela yo hanya ni khombo ra dementia, swo fana ni ku nyanya ka ndlebe, ku tlakuka ka ngati, ku nga tirhi ka miri ni ku hambanisiwa ni vanhu. Ku lulamisa swona swi nga hunguta khombo eka vanhu vo tala, kambe vanhu vo tala lava endlaka hinkwaswo hi ndlela leyi fanelaka va ha sungula dementia. A ku na munhu la nga ni xidyoho xa sweswo.
Xana ku honda ku dya hi nkarhi wo tiyimela (intermittent fasting) swi antswa eka impilo ya xinhala?
Humelelo ya mintirho ya vanhu yi ha ri ya wutsongo naswona yi sungule, ni swo tala swa yona swi endliwa eka swiharhi. Ku honda ku dya swi nga va khombo eka vanhu lava dyuhaleke, kakhulu loko va tirhisa mirhi ya sukari kumbe loko va hunguta nzima hi ku nga kongoma. A swi nyikiwi xitsundzuxo eka vanhu lava nga ni dementia. Vulavulana ni dokodela ku nga si cinca ndlela leyi u dyaka ha yona.
Vumunhu ni ku hlayiseka
Xana mi hlengeleta vuxokoxoko bya vanhu?
A ku na akhawunti kumbe swikombiso. Hi tirhisa Google Analytics ku verisa ku endzela ni ku languta matluka lama pfunaka, naswona browser ya n'wina yi tsundzuka loko u vekile mintsongo yo olova. Tiphoto leti u ti hlawulaka eka Photo pairs a ti nge rhwexiwi. Languta xitatimende xa vumunhu swi ri ka wona hi swiga swo engetela.
Xana hi xitsundzuxo xa vutshunguri?
Ayi. Golden Moments yi ya ku tiphina ni vutivi lebyi wisaka swinene. Eka swivutiso swa impilo, vulavulana ni dokodela, naswona eka swihatla swa xihatla, bitana nomboro ya xihatla ya laha u tshamaka kona.
Ku tlhela ku vona swo tala: ndlela yo tirhisana, loko va ala, mitlangelo ya nkarhi wo hetelela ni xana dementia yi nga sivelwa?
U lulamile ku tiva mutlangu wo olova?
Swifaniso leswikulu, ku nga ri nkarhi, ku nga ri mfungho naswona a ku na nchumu lowu fanelaka ku ti rhijistara. Tiva hi ku hlanganyela eka browser ya wena.