Iṣẹ́ Ọnà àti Iṣẹ́ Ọwọ́ fún Àgbàlagbà tí Ó Ní Dementia

Iṣẹ́ ọnà àti iṣẹ́ ọwọ́ fún àwọn tí ó ń gbé pẹ̀lú dementia ní ọ̀nà láti sọ ara wọn jáde tí kò gbára lé wíwá ọ̀rọ̀ tí ó tọ́. Alzheimer’s Association sọ pé àwọn iṣẹ́ ọnà lè mú ìmọ̀lára àṣeyọrí àti ète wá, àti àǹfààní láti sọ ara ẹni jáde, fún olùtọ́jú àti fún ẹni tí ó ní dementia. Kókó rẹ̀ ni láti jẹ́ kí nǹkan rí bí ti àgbàlagbà, rọrùn, àti láìsí ìdààmú. Ojú-ìwé yìí fún yín ní àwọn iṣẹ́ pàtó, bí a ṣe ń múra wọn sílẹ̀, àti bí a ṣe ń ṣe wọ́n bá a ṣe ń yí padà.

Kí ni ó mú kí iṣẹ́ ọnà dà bí ti àgbàlagbà, kì í ṣe ti ọmọdé?

Iṣẹ́ ọnà tí ó dà bí ti àgbàlagbà ń lo ohun èlò gidi, àkòrí àgbàlagbà àti ohùn ọ̀wọ̀. Alzheimer’s Association gbà yín nímọ̀ràn láti jẹ́ kí àwọn iṣẹ́ náà wà ní ìpele àgbàlagbà, kí ẹ sì yẹra fún ohunkóhun tí ó lè dà bí ìtẹ́ńbẹ́lú tàbí ti ọmọdé.

Ẹ ronú nípa ohun tí ẹni náà fẹ́ràn fúnra rẹ̀. Ẹni tí ó fẹ́ràn iṣẹ́ òkùn lè gbádùn fífọwọ́ kan aṣọ. Onímọ̀ ẹ̀rọ tí ó ti fẹ̀yìntì lè fẹ́ ohun èlò ìkọ́ àwòṣe tí àwọn ègé rẹ̀ tóbi tàbí ṣíṣe ìyàtọ̀ àwọn ohun èlò irin fún iṣẹ́ kan. Olùkọ́ tẹ́lẹ̀ lè gbádùn ṣíṣe káàdì.

Kí ló dé tí a fi ń fi ojú sí ṣíṣe iṣẹ́ dípò èsì rẹ̀?

Nítorí pé àkókò tí ẹ jọ lò ni ohun pàtàkì. Ìtọ́sọ́nà Alzheimer’s Association lórí àwọn ìgbòkègbodò nílé sọ pé kí a fi ojú sí ọ̀nà tí a ń gbà ṣe é, kì í ṣe èsì. Àwòrán tí ó jẹ́ “búlúù nìkan” jẹ́ àwòrán sibẹ̀. Àkójọ àwòrán tí ó ní àwòrán mẹ́ta jẹ́ àkójọ àwòrán sibẹ̀.

Ẹgbẹ́ náà tún sọ pé ayàwòrán tó jáfáfá lè bínú nítorí àyípadà nínú iṣẹ́ rẹ̀, nígbà tí aláìmọ̀ọ́ṣe lè gbádùn àǹfààní tuntun láti sọ ara rẹ̀ jáde. Bí ẹni náà bá jẹ́ ayàwòrán tó jáfáfá, ẹ gbìyànjú ọ̀nà míràn yàtọ̀ sí èyí tí ó ti mọ̀ dáadáa, kí ó lè dà bí eré kì í ṣe ìfiwéra.

Àwọn èrò iṣẹ́ ọnà àti iṣẹ́ ọwọ́ láti gbìyànjú

Èrò kọ̀ọ̀kan ní bí a ṣe lè mú un rọrùn bí ó bá di líle.

1. Àwọ̀ omi tí a rọ̀. Ẹ rin bébà àwọ̀ omi tí ó nípọn, kí ẹ jẹ́ kí ẹni náà ju àwọ̀ sí i pẹ̀lú bùrọ́ṣì ńlá. Àwọn àwọ̀ náà yóò tàn fúnra wọn, nítorí náà kò sí èsì tí ó burú. Rọrùn jù: ẹ fún un ní àwọ̀ méjì péré, tàbí kí ẹ fi omi kùn bébà dúdú tí ó fi àwọn ibi tí ó tutù hàn.
2. Àkójọ àwòrán láti inú ìwé ìròyìn. Ẹ gé àwọn àwòrán jáde ṣáájú láti inú ìwé ìròyìn lórí ọgbà, oúnjẹ sísè, mọ́tò, ìrìnàjò tàbí àwọn eré ìdárayá àtijọ́ ẹni náà. Ẹ jẹ́ kí ó yan àwọn àwòrán kí ó sì lẹ̀ wọ́n mọ́ bébà líle. Rọrùn jù: ẹ fún un ní àwòrán mẹ́rin tí a ti gé ṣáájú àti gọ́ọ̀mù ìlẹ̀mọ́, kí ẹ sì jọ lẹ̀ wọ́n papọ̀.
3. Ṣíṣe òdòdó lọ́ṣọ̀ọ́. Alzheimer’s Foundation of America dábàá ṣíṣe àwọn òdòdó tí a gé àti ewé sínú àwọn ìṣètò rírọrùn ti àsìkò. Ẹ lo ìgò tí ó wúwo tí ó dúró dáadáa àti àwọn igi òdòdó tí a ti gé tán. Rọrùn jù: ẹ fi igi òdòdó díẹ̀ sínú ife kékeré, ọ̀kan lẹ́ẹ̀kan.
4. Káàdì òdòdó tí a tẹ̀ gbẹ. Ẹ tẹ òdòdó láti inú ìdìpọ̀ kan sáàrín ojú-ìwé ìwé fún ọ̀sẹ̀ kan, lẹ́yìn náà ẹ lẹ̀ wọ́n mọ́ bébà líle tí a ṣẹ́. Rọrùn jù: ẹ̀yin ni ẹ ń fi gọ́ọ̀mù sí i, àwọn ni wọ́n ń tẹ òdòdó náà mọ́lẹ̀.
5. Àwọn ojú-ìwé àwọ̀ fún àgbàlagbà. Ẹ yan àwọn ojú-ìwé tí ó ní ìlà tí ó hàn kedere àti àwọn nǹkan gidi. A lè tẹ àwọn ojú-ìwé àwọ̀ wa jáde, a sì tún lè kùn wọ́n lórí ẹ̀rọ nípa títẹ àwọ̀ kan, lẹ́yìn náà apá kan ti àwòrán. Rọrùn jù: àwọn agbègbè tí ó tóbi jù, àwọ̀ díẹ̀, àti àwọn pẹ́ńsùlù ìkọ̀wé tí ó nípọn.
6. Amọ̀ tàbí ìyẹ̀fun rírọ̀. Ẹ yí, ẹ tẹ̀ kí ẹ sì ṣe àwòrán amọ̀ tí ó ń gbẹ nínú afẹ́fẹ́ tàbí ìyẹ̀fun àwòrán rírọ̀. Títẹ ewé sínú amọ̀ ń ṣe àwòrán ewé kan lórí rẹ̀. Rọrùn jù: fífún àti yíyí nìkan jẹ́ ìgbòkègbodò kíkún. Ẹ ṣọ́ra kí ẹni náà má fi amọ̀ sí ẹnu rẹ̀.
7. Ṣíṣe káàdì. Alzheimer’s Association dábàá pé kí ẹ fi hàn bí iṣẹ́ gidi: “À ń fi káàdì ìwòsàn ránṣẹ́ sí ọ̀rẹ́ kan. Ṣé ẹ lè ràn wá lọ́wọ́?” Bébà líle tí a ti gé ṣáájú àti àwọn ohun ìlẹ̀mọ́ òdòdó tàbí èdìdì díẹ̀ dára gan-an.
8. Ṣíṣe ìwé àkójọpọ̀ (scrapbook). Ẹ fi àwọn ẹ̀dà fọ́tò àtijọ́, káàdì ìkíni láti ibi tí a ti rìn tàbí ìwé ìwọlé sí ojú-ìwé ìwé àkójọpọ̀ papọ̀. Ẹ sọ̀rọ̀ nípa ọ̀kọ̀ọ̀kan bí ẹ ti ń lọ. Ẹ wo ìtọ́sọ́nà wa lórí rírántí ìgbà àtijọ́ fún àwọn ọ̀nà jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ láti sọ̀rọ̀ nípa ìgbà àtijọ́.
9. Pátákó aṣọ àti ìfọwọ́kàn. Ẹ lẹ̀ àwọn aṣọ kékeré bíi corduroy, felifeti, aṣọ àpò àti síìkì mọ́ káàdì líle. Ṣíṣe é jẹ́ ìgbòkègbodò, fífọwọ́ kàn án lẹ́yìn náà jẹ́ òmíràn. Àwọn èrò míràn wà nínú ìtọ́sọ́nà wa lórí àwọn ìgbòkègbodò ìmọ̀lára.
10. Ṣíṣe igi dán. Fún ẹni tí ó fẹ́ràn iṣẹ́ gbẹ́nàgbẹ́nà, fífi bébà ìfọ́ pa igi dídán tàbí kíkùn ilé ẹyẹ lè mú un rántí nǹkan tí ó mọ̀. Ẹ mú àwọn irinṣẹ́ mímú kúrò, kí ẹ sì máa ṣọ́ wọn.
11. Yíyà àwòrán pẹ̀lú orin. Ẹ tan orin tí wọ́n fẹ́ràn, kí ẹ sì yà àwọn àwòrán tàbí àwọ̀ tí ó bá ìṣesí orin mu. Èyí so ìgbòkègbodò méjì tí ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn gbádùn pọ̀. Ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò orin.

Báwo ni mo ṣe lè múra ìjókòó iṣẹ́ ọnà sílẹ̀?

1. Ẹ múra sílẹ̀ ná. Ẹ gé, ẹ ṣètò, kí ẹ sì tò gbogbo rẹ̀ sílẹ̀ kí ẹ tó pe ẹni náà. Dídúró nígbà tí ẹ ń wá àlùmọ̀gàjí (scissors) lè mú kí àǹfààní náà bọ́.
2. Ẹ jẹ́ kí ó kéré. Àwọ̀ méjì tàbí mẹ́ta, bùrọ́ṣì kan, bébà kan. Àṣàyàn púpọ̀ jù lè bò wọ́n mọ́lẹ̀.
3. Ẹ dáàbò bo tábìlì. Aṣọ ike tàbí aṣọ ìbùsùn àtijọ́ túmọ̀ sí pé ìdọ̀tí kò ní jẹ́ ìṣòro.
4. Ẹ jókòó lẹ́gbẹ̀ẹ́ ara yín. Ẹ ṣe iṣẹ́ tiyín lẹ́gbẹ̀ẹ́ tiwọn. Ó máa ń dà bí ohun tí a jọ ń ṣe, kì í ṣe pé ẹ ń ṣọ́ wọn.
5. Ẹ ràn wọ́n lọ́wọ́ láti bẹ̀rẹ̀. Alzheimer’s Association sọ pé ẹ lè nílò láti bẹ̀rẹ̀ ìmúlẹ̀ bùrọ́ṣì pẹ̀lú ẹni náà. Lẹ́yìn tí ó bá bẹ̀rẹ̀, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ènìyàn máa ń tẹ̀síwájú.
6. Ẹ máa sọ̀rọ̀ bí ẹ ti ń ṣiṣẹ́. Ẹ sọ̀rọ̀ nípa àwọn àwọ̀ àti bí nǹkan ṣe rí lọ́wọ́, tàbí kí iṣẹ́ ọnà náà mú ìtàn jáde. Ẹ yẹra fún àwọn ìbéèrè bí ìdánwò bíi “Kí ni èyí?”
7. Ẹ fún un ní àkókò tó pọ̀. Kò pọn dandan kí iṣẹ́ parí ní ìjókòó kan.

Báwo ni mo ṣe lè ṣe iṣẹ́ ọnà bí dementia ṣe ń yí padà?

NHS dábàá pé ní àwọn ìpele ìkẹyìn, àwọn ìgbòkègbodò sábà máa ń di rírọrùn, wọ́n sì dá lórí àwọn ìmọ̀lára. Wíwo ẹlòmíràn bí ó ṣe ń yà àwòrán, àti sísọ̀rọ̀ nípa àwọn àwọ̀, jẹ́ ọ̀nà gidi láti kópa. Fún àwọn èrò míràn ní ìpele-ìpele, ẹ wo àwọn ìgbòkègbodò fún gbogbo ìpele.

Ààbò pẹ̀lú ohun èlò iṣẹ́ ọnà

• Ẹ yan àwọn àwọ̀, pẹ́ńsùlù ìkọ̀wé àti gọ́ọ̀mù tí kò lè pani lára.
• Ẹ pa àlùmọ̀gàjí, ọbẹ iṣẹ́ ọwọ́ àti ìbọn gọ́ọ̀mù gbígbóná mọ́ níbi tí wọn kò ti lè dé. Ẹ ṣe gbogbo gígé fúnra yín ṣáájú.
• Ẹ ṣọ́ ẹnikẹ́ni tí ó bá fi amọ̀, àwọ̀ tàbí àwọn nǹkan kéékèèké sí ẹnu.
• Ẹ lo àwọn ohun èlò tí ó wúwo tí ó sì dúró dáadáa fún omi àti ìgò òdòdó.

Ìgbà wo ni ó yẹ kí a dáwọ́ dúró?

Ẹ dáwọ́ dúró nígbà tí àfiyèsí bá ń lọ tàbí tí ìbínú bá hàn. Alzheimer’s Association dábàá fífi òpin sí ìgbòkègbodò tàbí yíyí i padà nígbà tí àfiyèsí bá dínkù tàbí tí ìbínú bá pọ̀ sí i. Ẹ gbé iṣẹ́ náà sí ibi tí ó dájú, kí ẹ sì dábàá ohun ìsinmi. Ẹ lè padà sí i lọ́la, tàbí kí ẹ má padà sí i rárá. Èyíkéyìí dára.

Ẹ gbé iṣẹ́ náà jáde, bí ẹni náà bá fẹ́

Fífi àwòrán kan kọ́ sí ara fìríìjì tàbí fífi àkójọ àwòrán sínú férémù lè jẹ́ ọ̀nà jẹ́ẹ́jẹ́ẹ́ láti fi ọ̀wọ̀ hàn. Ẹ béèrè ná. Àwọn kan fẹ́ràn láti rí iṣẹ́ wọn lára ògiri; àwọn míràn kò fẹ́.

Ẹ ṣe iṣẹ́ ọnà pẹ̀lú àwọn eré wa

Ní àwọn ọjọ́ tí gbígbé àwọ̀ jáde bá pọ̀ jù, Coloring ṣiṣẹ́ lórí tábìlẹ́ẹ̀tì láìsí ìdọ̀tí. Picture Puzzle ń jẹ́ kí gbogbo àwòrán hàn bí atọ́nà nígbà tí ẹ ń pààrọ̀ àwọn ègé. Conversation Cards ń fún yín ní àwọn ìbéèrè ṣíṣí tí ó lè mú yín láti àwòrán dé ìtàn. Gbogbo wọn kò ní aago tàbí ààmì. Ẹ tún lè tẹ àwọn ojú-ìwé jáde láti inú àkójọ àwọn ìgbòkègbodò tí a lè tẹ̀ jáde wa.