Dwumadie

Nsaano Nnwuma ma Mpanyimfo a Wɔwɔ Dementia

Wɔayɛ no foforo 8 simma akenkanGolden Moments kuw no na ɛyɛe · Sɛnea yɛkyerɛw

Mmuae tiawa no

Nsaano nnwuma pa a ɛfata mpanyimfo a wɔwɔ dementia yɛ nea ɛte sɛ mpanyimfo de: nsuo mu kɔla, nsɛmma nhoma mu mfonini a wɔbobɔ mu, nhwiren nhyehyɛe, dɔte, kaad a wɔyɛ, anaa mfonini a wɔhyehyɛ mu kɔla. Fa nneɛma kakraa bi si hɔ, boa no ma ɔnhyɛ ase, monkasa bere a moresiesie, na momfa bere a mone ho te no sɛ ade titiriw. Sɛ wɔwie koraa anaa wɔanwie no, ɛnyɛ asɛm.

  • Fa nneɛma ne nsɛmti a ɛfata mpanyimfo, te sɛ nsuo kɔla krataa, nhwiren ankasa ne nsɛmma nhoma mu mfonini, na ɛnyɛ nneɛma a ɛhyerɛnhyerɛn, stika, anaa mmɔfra mfonini krataa.
  • Fa w'adwene si dwumadi no ankasa so: kɔla ahorow no, sɛnea dɔte no te wɔ nsa mu, ne nkɔmmɔbɔ no. Sɛ wɔwie no yiye a ɛyɛ, nanso ɛnyɛ ɛno ne botae titiriw.
  • Sɛ ebetumi a, ma dwumadi no nya botae, te sɛ kaad a wɔyɛ ma nena bi anaa biribi a wɔde besiesie ɔpon so.
  • Boa onipa no ma ɔnhyɛ ase, afei twe wo ho kakra. Mpɛn pii no, sɛ mobɔ mu sɔ brɔs no mu kyerɛw kakra mpo a, ɛdɔɔso.
  • Ɛho nhia sɛ mowie dwuma biara prɛko pɛ, na sɛ mogyae ntɛm mpo a, ɛyɛ koraa.
Wɔ kratafa yi so (9 afã horow) .
  1. Dɛn na ɛma nsaano dwumadi yɛ mpanyimfo de na ɛnyɛ mmɔfra de?
  2. Adɛn nti na ɛsɛ sɛ yɛde adwene si dwumadi no kwan so, na ɛnyɛ nea ebefi mu aba?
  3. Nsaano nnwuma nyansahyɛ a mobetumi asɔ ahwɛ
  4. Mɛyɛ dɛn ahyehyɛ adwinne bere?
  5. Mɛyɛ dɛn asesa adwinne no bere a dementia no resakra?
  6. Ahobammɔ wɔ adwinne nneɛma ho
  7. Bere bɛn na ɛsɛ sɛ yɛgyae?
  8. Kyerɛ adwuma no adi, sɛ onipa no pɛ a
  9. Fa adwinne bɔ yɛn agodie ho

Adwinne ne nsaano nnwuma ma mpanyimfo a wɔwɔ dementia kwan ma wɔda wɔn adwene ne wɔn komam nsɛm adi a ɛnhia sɛ wɔhwehwɛ nsɛmfua pɔtee. Alzheimer’s Association ka sɛ nsaano dwumadi betumi ama ahoɔden ne anigye a ɛkyerɛ sɛ wɔatumi ayɛ biribi ne kwan a obi nam so da ne ho adi, ma ɔhwɛfo no ne onipa a ɔwɔ dementia no nyinaa. Nea ɛho hia ne sɛ nneɛma no bɛyɛ mpanyin de, mmerɛw, a nhyɛso biara nni mu. Eha na wubehu dwumadi pɔtee ahorow, sɛnea wobɛhyehyɛ, ne sɛnea wubetumi asesa no bere a tebea no resakram.

Dɛn na ɛma nsaano dwumadi yɛ mpanyimfo de na ɛnyɛ mmɔfra de?

Mpanyin adwinne dwumadi de nneɛma ankasa, mpanyin nsɛmti, ne obu kasa na ɛyɛ adwuma. Alzheimer’s Association tu fo sɛ yɛmfa dwumadi ahorow no nsi mpanyin gyinabea na yɛntwe yɛn ho mfi biribiara a ebetumi abu onipa no animtiaa anaa ɛte sɛ mmɔfra de ho.

Ɛte sɛ mmɔfra de Ɛte sɛ mpanyimfo de
Nneɛma a ɛhyerɛnhyerɛn, foam stika, aniwa a ɛhinhim Nsuo kɔla krataa, ntoma, nhwiren a wɔamia
Mmɔfra mfonini nkrataa Nkrataa a wɔhyɛ mu kɔla a ɛfa turo, ntoma mfutukasa, kar, anaa mmeae fɛfɛ ho
“Wayɛ ade” nkamfo ma ahyɛnsode biara Nkɔmmɔbɔ ankasa: “Bulu yi ne ahabanmono no hyia fɛfɛɛfɛ”
Nsaano ade a mfaso nni so Kaad a wɔde kɔma adamfo, nneɛma a wɔde siesie ɔpon so, akyɛde
Akwankyerɛ a ɛte sɛ adesuade Ntoaso a ɛyɛ nsafrɛ: “Wubetumi aboa me wɔ eyi ho anaa?”

Dwen nea onipa no ankasa pɛ ho. Obi a na ɔpɛ ntoma pam betumi anya anigye sɛ ɔde ne nsa ka ntoma. Ɔmisen bi a wakɔ ahomegye mu betumi apɛ adansi nneɛma a n’ahoni yɛ akɛse anaa nnade nketenkete nhyehyɛe ma adwuma bi. Kyerɛkyerɛfo dadaw nso betumi anya anigye wɔ kaad yɛ mu.

Adɛn nti na ɛsɛ sɛ yɛde adwene si dwumadi no kwan so, na ɛnyɛ nea ebefi mu aba?

Efisɛ bere a mobɔ mu de kɔ no na ɛho hia koraa. Alzheimer’s Association akwankyerɛ a ɛfa dwumadi ahorow a wɔyɛ wɔ fie ho no kyerɛ sɛ yɛmfa y’adwene nsi kwan a yɛfa so yɛ no so, na ɛnyɛ nea ebefi mu aba. Mfonini a ɛyɛ “bulu nko ara” mpo da so ara yɛ mfonini. Mfonini afrafra a emu mfonini yɛ mmiɛnsa pɛ nso da so ara yɛ mfonini afrafra.

Kuw no san kyerɛ sɛ odwumfo panyin a ɔnim adwinne yiye betumi aboto ne bo bere a ohu nsakrae wɔ n’adwuma mu no, nanso obi a onnim adwinne pii betumi anya anigye foforo de ada ne ho adi. Sɛ onipa no yɛ obi a na ɔyɛ adwinne ho kɔkɔɔkɔ a, sɔ ade foforo a ɛnyɛ nea na ɔnim yiye no hwɛ, sɛnea ɛbɛyɛ a ɛbɛte sɛ agodie na ɛnyɛ toto a ɔde reto ne dedaw ho.

Nsaano nnwuma nyansahyɛ a mobetumi asɔ ahwɛ

Nyansahyɛ biara kyerɛ sɛnea wobɛyɛ no mmerɛw sɛ ɛbɛyɛ den a.

  1. Nsuo kɔla a wɔde gu so. Fɔw nsuo kɔla krataa a ɛyɛ duru na ma onipa no mfa brɔs kɛse nsonso kɔla ngu so. Kɔla ahorow no trɛw wɔn ankasa kwan so, enti mfomso biara nni ho. Nea ɛyɛ mmerɛw: fa kɔla mmienu pɛ ma no, anaa fa nsu kɛkɛ yɛ mfonini wɔ krataa tuntum a ɛda nsu ananmon adi so.
  2. Nsɛmma nhoma mu mfonini a wɔbobɔ mu. Twitwa mfonini sie ansa, fi nsɛmma nhoma a ɛfa turo, aduannoa, kar, akwantu anaa nneɛma a onipa no anigye ho kan no mu. Ma ɔmpaw mfonini no na ɔmfa gluu mmata krataa denden so. Nea ɛyɛ mmerɛw: fa mfonini anan a wɔatwitwa dada ne gluu ma no, na mobɔ mu bata ho.
  3. Nhwiren nhyehyɛe. Alzheimer’s Foundation of America kamfo kyerɛ sɛ mobɛhyehyɛ nhwiren ne ahaban ma ayɛ fɛ sɛnea berɛ tebea kyerɛ. Fa kuruwa a ɛyɛ duru na ɛnsunsuanso mmerɛw di dwuma, na mma nhwiren no nnyinaso yɛ nea wɔatwitwa dada. Nea ɛyɛ mmerɛw: fa nhwiren kakraa bi gu kuruwa ketewa mu, baako baako.
  4. Nhwiren a wɔamia de yɛ kaad. Mia nhwiren gu nhoma nkrataa ntam dapaem baako, na afei fa gluu bata kaad krataa a wɔabɔ mu mmienu so. Nea ɛyɛ mmerɛw: wo na fa gluu gu so, na ɔno nso amia nhwiren no agu so.
  5. Mpanyin nkrataa a wɔhyɛ mu kɔla. Paw nkrataa a nsenia no da adi pefee na nsɛmti no yɛ ankasa. Yɛn nkrataa a wubetumi atintim a wɔhyɛ mu kɔla no, wubetumi nso ahyɛ mu kɔla wɔ skrin so denam kɔla a wobɛmia, na afei woamia mfonini no fa baabi so. Nea ɛyɛ mmerɛw: mmeae akɛse, kɔla kakraa bi, maaka akɛse.
  6. Dɔte anaa dɔte mmerɛw. Bobɔw, mia, na kora dɔte a mframa ma ɛyow anaa mmɔw mmerɛw. Sɛ womia ahaban gu dɔte mu a, ɛyɛ ahyɛnsode fɛfɛ bi. Nea ɛyɛ mmerɛw: sɛ womia na wobobɔw kɛkɛ mpo a, ɛyɛ dwumadi a ɛkɔ akyiri. Hwɛ yiye na onipa no amfa dɔte no anhyɛ n’anom.
  7. Kaad yɛ. Alzheimer’s Association tu fo sɛ momfa nsi hɔ sɛ dwuma ankasa: “Yɛrɛkɔma yɛn adamfo bi ayaresade kaad. Wubetumi aboa me?” Kaad krataa a wɔatwitwa dada ne nhwiren stika kakra anaa ahyɛnsode yɛ adwuma yiye.
  8. Mfonini ne nkaedum nhoma. Fa mfonini dedaw, kaad a wɔde mane, anaa tikiti nkae gu albɔm nkrataa so fa abrabɔ ho. Monkasa fa baako biara ho bere a moreyɛ no. Hwɛ yɛn nkaedum akwankyerɛ fa akwan bɔkɔɔ a mobɛfa so akasa afa bere a atwam ho.
  9. Ntoma ne ahomete mpon. Fa gluu bata ntoma ahorow te sɛ kɔdoroe, vɛlvɛt, kente anaa sirikyi gu krataa denden so. Sɛ moyɛ no mpo yɛ dwumadi; sɛ mode mo nsa bɛka akyiri yi nso yɛ dwumadi foforo. Nyansahyɛ pii wɔ yɛn honam ne nkate dwumadi akwankyerɛ mu.
  10. Dua siesie mmerɛw. Ma obi a na ɔpɛ duadwuma no, sɛ ɔde krataa a ɛtwitwa bɛhoran dua mmerɛw so anaa ɔbɛyɛ anomaa fie kɔla a, ebetumi anya ntease wɔ n’adwenem. Yi nneɛma a ɛano yɛ nnam fi hɔ na hwɛ no so yiye.
  11. Sankɔ ne kɔla dwumadi. Bɔ nnwom a ɔpɛ na monkɔ so nyɛ kɔla anaa nsenia a ɛne nnwom no tebea hyia. Eyi de dwumadi mmienu a nnipa pii ani gye ho bɔ mu. Hwɛ nnwom dwumadi.

Mɛyɛ dɛn ahyehyɛ adwinne bere?

  1. Siesie nneɛma kan. Twitwa, siesie, na fa biribiara gu hɔ ansa na woafrɛ onipa no. Sɛ ɔretwɛn bere a worehwehwɛ paso a, ebetumi ama n’ani agyae dwumadi no.
  2. Yɛ no kakraa bi. Kɔla mmienu anaa mmiɛnsa, brɔs baako, krataa baako. Sɛ nneɛma pii dɔɔso a, ebetumi aha n’adwene.
  3. Bɔ ɔpon no ho ban. Ntoma a ɛyɛ plastek anaa ntoma dedaw a wɔbɛtrɛw so kyerɛ sɛ sɛ nneɛma fi mpo a, ɛnyɛ dadwen.
  4. Mona ntena nkyɛnkyɛn. Yɛ w’ankasa de wɔ ne nkyɛn. Ɛma ɛte sɛ biribi a mobɔ mu reyɛ, na ɛnyɛ sɛ worehwɛ no so.
  5. Boa no ma ɔnhyɛ ase. Alzheimer’s Association kyerɛ sɛ ebia ehia sɛ wo ne onipa no bɔ mu kyerɛw brɔs no ne mprɛnsa a edi kan. Sɛ wɔhyɛ ase pɛ a, nnipa pii tumi kɔ so yɛ.
  6. Kasa bere a moreyɛ no. Kasa fa kɔla ne sɛnea nneɛma no te ho, anaa ma adwinne no nni mo anim kɔ nsɛm a atwam mu. Twe wo ho fi nsɛmmisa a ɛte sɛ sɔhwɛ ho te sɛ “Dɛn ni?”
  7. Ma bere pii kwan. Ɛho nhia sɛ mowie dwumadi no prɛko pɛ.

Mɛyɛ dɛn asesa adwinne no bere a dementia no resakra?

Gyinabea Nea ɛtaa yɛ adwuma Nea ɛsɛ sɛ wosakra
Mfiase Adesua akuw, kɔla a wɔhyɛ mu yiye, nkaedum nhoma, kaad yɛ, mfonini a wofi mfonini foforo mu yɛ Ma kwan ma wɔmpaw dwumadi; ma ɛnyɛ nkɔmmɔbɔ
Mfinimfini Mfonini a wɔatwitwa dada, nsuo kɔla, nhwiren nhyehyɛe, kɔla a wɔhyɛ mu wɔ mmeae akɛse Anammɔn baako pɛ bere koro mu; wo na twitwa na bata ho
Akyiri Brɔs akɛse a wɔde kɔla twa, dɔte a wɔmia, ntoma a wɔde nsa ka, bere a ɔhwɛ bere a woreyɛ kɔla Fa w’adwene si honam ne nkate so; fa brɛoo kyerɛ ne nsa kwan sɛ ɔpɛ a

NHS kamfo kyerɛ sɛ wɔ gyinabea a ɛkɔ akyiri no mu no, wɔtaa yɛ dwumadi ahorow no mmerɛw na wɔde adwene si honam ne nkate so. Sɛ ɔhwɛ bere a obi foforo reyɛ mfonini, na wɔkasa fa kɔla ahorow no ho mpo a, ɛyɛ kwan pa a wɔfa so de wɔn ho hyɛ mu. Sɛ wopɛ nyansahyɛ pii ma gyinabea biara a, hwɛ dwumadi ahorow ma gyinabea biara.

Ahobammɔ wɔ adwinne nneɛma ho

  • Paw kɔla, maaka ne gluu a bɔne biara nni mu a enyɛ awuduru.
  • Fa paso, sekan nketenkete ne gluu a ɛyɛ hyew sie baabi a wontumi nnya. Twitwa biribiara wo ara ansa.
  • Hwɛ yiye na obiara amfa dɔte, kɔla anaa nneɛma nketenkete anhyɛ n’anom.
  • Fa nkuruwa a ɛyɛ duru na ɛnsunsuanso mmerɛw ma nsu ne nhwiren.

Bere bɛn na ɛsɛ sɛ yɛgyae?

Mogyae bere a n’adwene fi so anaa abotofie da adi. Alzheimer’s Association tu fo sɛ momfa dwumadi no nkɔ awiei anaa monsesa no bere a n’ani gyae so anaa n’abam bu. Fa dwumadi no sie baabi a asomdwoe wom na fa ahomegye biribi ma no. Wubetumi asan aba so ɔkyena, anaa morensan mma so bio koraa. Ne nyinaa yɛ pɛ.

Kyerɛ adwuma no adi, sɛ onipa no pɛ a

Sɛ mode mfonini bɛbata mfididare (fridge) ho anaa mode bɛto frem mu a, ɛbɛtumi ayɛ kwan bɔkɔɔ a mode kyerɛ obu. Bisa no kan. Nnipa binom ani gye ho sɛ wobehu wɔn nsaano adwuma wɔ fasu so; afoforo nso mpɛ saa koraa.

Fa adwinne bɔ yɛn agodie ho

Wɔ nna a kɔla siesie bɛyɛ adwuma dodo no, Coloring yɛ adwuma wɔ tablɛt so a fi biara nni ho. Picture Puzzle ma mfonini no nyinaa da adi sɛ akwankyerɛ bere a moresesa nketenkete no. Conversation Cards ma nsɛm a ebetumi afi mfonini mu akɔ anansesɛm mu. Wɔn nyinaa nni bere a ɛtwetwe anaa nkontaa biara. Wubetumi nso atintim nkrataa afi yɛn dwumadi a wotumi tintim mu.

Nsɛmmisa a wɔtaa bisa

Mɛyɛ dɛn na nsaano nnwuma no anyɛ sɛ mmɔfra agodie?

Fa adwinne nneɛma ankasa, mpanyin nsɛmti, ne obu kasa di dwuma. Sesa nneɛma a ɛhyerɛnhyerɛn ne mmɔfra mfonini no fa nsuo kɔla krataa, ntoma, nhwiren, nsɛmma nhoma mu mfonini, ne mfonini pa a wɔhyɛ mu kɔla. Mma nkamfo n'adwuma no sɛnea wokamfo abofra mfonini; kasa fa ho sɛnea wobɛkasa akyerɛ wo panyin koraa.

Nsaano nnwuma bɛn na ɛyɛ adwuma yiye bere a dementia no akɔ akyiri?

Dwumadi nketewa a ɛka honam ne nkate na ɛyɛ adwuma yiye akyiri yi: brɔs kɛse a wɔde kɔla twa akɛse, dɔte mmerɛw a wɔsɔ mu miamia, nhwiren kakraa bi a wɔhyehyɛ wɔ kuruwa mu, anaa ntoma ahorow a wɔsɔ mu hwehwɛ mu. Ebia ehia sɛ mobɔ mu hyɛ ase. Sɛ ɔhwɛ bere a woreyɛ mfonini no na mokasa fa kɔla ahorow no ho mpo a, ɛka ho bi.

Sɛ wɔka sɛ wontumi nyɛ mfonini nso ɛ?

Yi nhyɛso biara fi hɔ. Yɛ dwumadi a nsunsuanso pa baako pɛ nni hɔ, te sɛ nsuo kɔla a wɔde gu so kɛkɛ, mfonini a wɔbobɔ mu, anaa nhwiren nhyehyɛe. Wubetumi nso aka sɛ worehwehwɛ mmoa wɔ biribi pɔtee mu, te sɛ kɔla a mobɛpaw ama kaad bi, sɛnea ɛbɛyɛ a dwuma no bɛyɛ mmoa a ɔreyɛ ama wo na ɛnyɛ sɔhwɛ.

Mfonini a wɔhyɛ mu kɔla no yɛ mmɔfra de dodo ma mpanyimfo anaa?

Ɛnyɛ saa bere a wɔayɛ ama mpanyimfo no. Paw mfonini nkrataa a ɛwɔ mpanyin nsɛmti te sɛ turo, ntoma mfutukasa, kar, anaa mmeae fɛfɛ, na fa kyerɛ no sɛ ahomegye kwan na ɛnyɛ adesuade. Yɛn mfonini a wɔhyɛ mu kɔla no, wubetumi atintim wɔ krataa so anaa woahyɛ mu kɔla wɔ tablɛt so.

Nneɛma a wonya fi mu

Yɛde link kɔ ahyehyɛde ahorow ne adesua ahorow a krataafa yi de ne ho to so no so. Wɔhwɛɛ emu biara bere a wɔyɛɛ kratafa no foforo no.

  1. Music / Art Therapy, Alzheimer's & Dementia · Alzheimer's Association
  2. Activities at Home: Planning the Day for a Person Living with Middle- or Late-Stage Alzheimer's · Alzheimer's Association
  3. Activities · Alzheimer's Association
  4. Activities for dementia · NHS
  5. Dementia-Friendly Gardening Ideas · Alzheimer's Foundation of America

Woasiesie wo ho ama agodie a ɛyɛ brɛoo?

Mfonini akɛse, bere kyerɛwtohɔ biara nni hɔ, nkontaahyɛde biara nni hɔ na biribiara nni hɔ a wobɛkyerɛw wo din. Bom di agoru wɔ mo browser no mu.

Fa saa agodie ahorow yi ka wo ho

Golden Moments app a wontua hwee ma iPhone, iPad ne Android: mfonini tiles akɛse, agodie a w’ankasa w’abusua mfonini wom, ne mfonini pack a ɛyɛ adwuma a Wi‐Fi nni mu. Akontaabu, dawurubɔ, bere nhyehyɛe anaa nkontaahyɛde biara nni hɔ.